به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، فاطمه قویدل، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی آجا در دانشکده پرستاری و گروه سلامت در بلایا، به همراه یکی از همکاران دانشگاهی خود، پژوهشی را به همین منظور درباره آثار جنگ بر بهداشت محیط انجام دادهاند.
این پژوهش با تمرکز بر پیامدهای آلودگیهای زیستمحیطی ناشی از جنگ ایران و عراق، تلاش کرده است، تصویری روشن و قابل فهم از آسیبهای واردشده به محیط زیست ارائه دهد. محققان با تکیه بر منابع علمی معتبر و مطالعات پیشین، ابعاد مختلف این موضوع را بررسی کردهاند تا نشان دهند چگونه یک درگیری طولانیمدت میتواند سالها پس از پایان جنگ نیز بر سلامت انسان و طبیعت اثرگذار باشد.
روش انجام این پژوهش به صورت مطالعه مروری بوده است. پژوهشگران با جستوجوی نظاممند در پایگاههای علمی معتبر ملی و بینالمللی، مقالات مرتبط با موضوع بهداشت محیط، پیامدهای آلودگی محیطی و جنگ ایران و عراق بررسی کرده و اطلاعات مستخرج از آنها را مورد تجزیه و تحلیل علمی قرار دادند.
یافتههای این بررسی نشان دادند که جنگ ایران و عراق آسیبهای گستردهای به اکوسیستمهای طبیعی وارد کرده است. بر اساس نتایج مطالعات منتخب، منابع آبی با آلودگیهای مختلف مواجه شدهاند، تالابهای بزرگ دچار خشکی یا کاهش شدید آب شدهاند و آلودگیهای دریایی در برخی مناطق گسترش یافته است. همچنین آلودگی هوا و پراکنش گرد و غبار سمی، کیفیت زندگی ساکنان مناطق درگیر و حتی مناطق مجاور را تحت تأثیر قرار داده است.
در کنار این موارد، آلودگی خاک و کاهش سطح مراتع از دیگر پیامدهای مهم جنگ بوده است. بسیاری از مراتع حاصلخیز به شورهزار تبدیل شدهاند و این موضوع به کاهش تنوع زیستی و از بین رفتن پوشش گیاهی منجر شده است. چنین تغییراتی نهتنها اکوسیستمهای طبیعی را تضعیف کرده، بلکه معیشت جوامعی را که به کشاورزی و دامداری وابسته بودهاند نیز با چالشهای جدی روبهرو ساخته است.
بر اساس اطلاعات ارائهشده در این پژوهش، پیامدهای آلودگیهای جنگی محدود به یک دوره یا یک منطقه خاص نبوده است. برای نمونه، بررسیها از ثبت سطوح بالای فلزات سنگین در برخی شهرها حکایت دارد؛ سطوحی که بالاتر از استانداردهای بینالمللی گزارش شدهاند.
همچنین مطالعات میدانی نشان دادهاند که وجود منابع بالقوه آلودگی ناشی از زبالههای جنگی و انسانی میتواند با بروز مشکلات جدی سلامت، بهویژه در میان کودکان، مرتبط باشد. این یافتهها اهمیت توجه همزمان به سلامت محیط و سلامت انسان را برجسته میکند.
از منظر اهمیت عملی، نتایج این پژوهش که در فصلنامه «ابن سینا» وابسته به دانشگاه علوم پزشکی آجا انعکاس یافتهاند، بر ضرورت اولویت دادن به پاکسازی و کنترل آلودگیهای زیستمحیطی در مناطق جنگی و پیرامونی تأکید دارند. محققان معتقدند همکاری نزدیک میان نهادهای مسئول و بهرهگیری از دانش انباشتهشده دوران جنگ میتواند به شناسایی بهتر مشکلات و ارائه راهکارهای مؤثر کمک کند.
در انتها، به گفته قویدل و همکارانش، افزایش آگاهی متخصصان حوزههای پزشکی، دامپزشکی، کشاورزی و بهداشت محیط و همچنین پرهیز از بهرهبرداری کشاورزی در مناطق آلوده، از جمله اقداماتی هستند که میتوانند نقش مهمی در کاهش خطرات بلندمدت داشته باشند.
