تحلیل داده‌های شرکت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات در بورس نشان می‌دهد اپراتورهای بزرگ با تکیه بر درآمدهای غیردیتایی در برابر قطعی طولانی مدت اینترنت مصون مانده‌اند، اما شرکت‌های حوزه ارائه پهنای باند به شدت تحت تاثیر قرار گرفته‌اند.

کدال که بیش از یک ماه در بسیاری از مواقع در دسترس نبود، دوباره در دسترس قرار گرفته و بررسی گزارش‌های منتشر شده روی آن تصویر خوبی از آسیب‌های قطع اینترنت می‌دهد. قطع گسترده اینترنت که از ۹ اسفند آغاز شده همچنان ادامه دارد. ۲۰ روز از زمستان سال ۱۴۰۴ را نیز بدون اینترنت سپری کردیم و این شرایط عملا منجر به یک شکاف ساختاری در تاب‌آوری شرکت‌های حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات شده است.

ثبات در مخابرات و همراه اول

برخلاف پیش‌بینی‌های اولیه مبنی بر فلج شدن کامل صنعت تلکام، غول‌های بزرگ این صنعت یعنی شرکت مخابرات ایران و همراه اول، فعلا کاهش درآمدی شدیدی نداشته‌اند.

شرکت مخابرات ایران در بخش ارائه دیتا، از آذرماه تا اسفندماه تغییر معناداری را ثبت نکرده و رشد درآمد خود، هرچند اندک را حفظ کرده است.

همراه اول نیز نه تنها ریزش نداشته، بلکه با رشد ۱۲ درصدی درآمد کل نسبت به آذرماه، به رقم ۹۲۵۷ میلیارد تومان در اسفند رسیده است. به نظر می‌رسد در غیاب بسترهای ارتباطی مبتنی بر اینترنت، کاربران به روش‌های ارتباطی قدیمی یعنی «مکالمه صوتی» و «پیامک» بازگشته‌اند و این امر مانع از کاهش درآمد ماهانه این اپراتور شده است.

در داده‌های کدال خبری از گزارش آسیب‌های عدم‌النفع قطع اینترنت وجود ندارد. اگر اینترنت قطع نبود، این شرکت‌ها احتمالا رشد درآمدی بیشتری را ثبت می‌کردند. در همین راستا بهمن ماه سال گذشته، چیت‌سازُ معاون وزیر ارتباطات برآورد کرده بود در بازه ۱۰ روزه، همراه اول ۱۰۰۰ میلیارد تومان و ایرانسل حدود ۲۰۰۰ میلیارد تومان عدم‌النفع را تجربه کرده‌اند.

احتمالا درآمد ایرانسل وابستگی بیشتری به اینترنت دارد، به همین خاطر خسارت عدم‌النفع قطع اینترنت برای این اپراتور از همراه اول بیشتر است. شاید اگر ایرانسل بورسی بود و داده‌های درآمدی آن به طور شفاف در کدال قرار می‌گرفت، می‌توانستیم تصویر بهتری درباره آسیب‌های صنعت تلکام داشته باشیم؛ چراکه با توجه به وابستگی بیشتر درآمد این اپراتور به اینترنت، احتمالا درآمد ماهانه ایرانسل روند کاهشی داشته باشد.

بحران در لایه بخش خصوصی صنعت؛ کاهش ۲۴ درصدی درآمد آسیاتک

اما در سوی دیگر بازار، شرکت‌هایی که مدل کسب‌وکار خود را منحصراً بر پایه توسعه اینترنت بنا کرده بودند، با فشار درآمدی بی‌سابقه‌ای روبرو شده‌اند.

آسیاتک که یکی از شرکت‌های پیشرو در خدمات اینترنت ثابت است، در ماه اسفند شاهد ریزش ۲۴ درصدی درآمد در بخش خدمات اینترنت بود. درآمد کل این شرکت نیز از ۳۹۳ میلیارد تومان در آذر به ۲۶۴ میلیارد تومان در اسفند سقوط کرده است.

های‌وب نیز وضعیت مشابهی در این اپراتور دیده می‌شود؛ جایی که درآمد خرده‌فروشی پهنای باند ثابت، افت ۱۸ درصدی را در ماه اسفند تجربه کرده است.

با توجه به اینکه قطعی اخیر از ۹ اسفند آغاز شده و تا امروز که اواخر فروردین ماه هستیم ادامه دارد، بازار سرمایه ایران در انتظار گزارش‌های ماه فروردین است. باید دید آیا دو اپراتور بزرگ همراه اول و مخابرات همچنان توانسته‌اند روند صعودی خود را حفظ کنند یا خیر؟