به گزارش ایرنا از روزنامه ایندین اکسپرس، جنگ در غرب آسیا و متعاقب آن بسته شدن تنگه هرمز، جریان صادرات نفت خام را محدود کرده و قیمت‌ها را به ویژه برای اقتصادهای آسیایی مانند هند، به شدت افزایش داده است.

با این حال، اگر چین نبود و واردات نفت خام خود را کاهش نمی داد، وضعیت می‌توانست برای واردکنندگان بزرگ انرژی در آسیا بسیار بدتر باشد.

پکن بزرگترین واردکننده نفت خام جهان است اما در اوج بحران غرب آسیا، واردات این کالا را به شدت کاهش داده و این امر باعث شده منابع از مناطقی که تحت تأثیر بسته شدن تنگه قرار نگرفته‌اند مانند روسیه، غرب آفریقا، حوزه اقیانوس اطلس و کشورهای آسیای غربی غیر وابسته به هرمز، آزاد شود و به کشورهایی مانند هند، کره جنوبی، ژاپن، تایلند و سنگاپور اجازه داده شود تا آنها را به دست آورند.

این چیزی است که شوک نفتی را کند کرده و از تشدید بحران عرضه و حتی افزایش شدید قیمت‌ها در منطقه حداقل تاکنون، جلوگیری کرده است.

پس چرا چین واردات نفت خود را کاهش داده است؟ و مهمتر از آن، اگر بحران در درازمدت ادامه یابد، پکن تا چه مدت می‌تواند در این موضع خود ثابت بماند؟

تاثیر جنگ غرب آسیا بر بازار نفت
جنگ در غرب آسیا که آمریکا و رژیم اسرائیل در ۲۸ فوریه با تجاوز نظامی به ایران آغاز کردند، منجر به توقف تردد کشتی‌ها از طریق تنگه هرمز از سوی تهران شد.

آبراه باریک بین ایران و عمان معمولاً یک پنجم جریان نفت خام جهان را تشکیل می‌دهد که بخش عمده‌ای از آن به خریداران آسیایی می‌رود و در حال حاضر عرضه از طریق این تنگه اکنون به مقدار بسیار کمی کاهش یافته است.

پیش از جنگ، ۴۰ تا ۵۰ درصد از واردات نفت هند از طریق این تنگه انجام می‌شد. هند سومین مصرف‌کننده بزرگ نفت خام در جهان است و سطح وابستگی آن به واردات بیش از ۸۸ درصد است.

چرا چین واردات نفت را کاهش داد؟
سومیت ریتولیا، مدیر مدل‌سازی و پالایش در شرکت تحلیل بازار کالا کپلر، در یادداشتی، نوشت: «واردات نفت خام چین از ماه مه تاکنون حدود ۶.۶ میلیون بشکه در روز بوده که پایین‌ترین سطح از سال ۲۰۱۶ است. در مقایسه با میانگین سال گذشته، واردات از روسیه، آفریقا و بخش‌هایی از قاره آمریکا به طور قابل توجهی کاهش یافته و عملاً بشکه‌های بیشتری را به بازار گسترده‌تر آسیا روانه کرده است.»

میزان مصرف نفت خام پالایشگاه‌های چین در ماه مه به حدود ۱۳.۵ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است که ۱.۹۲ میلیون بشکه در روز کمتر از میانگین سال ۲۰۲۵ است اما کاهش تقاضای نفت همچنان از کاهش عرضه عقب مانده و این بدان معناست که چین از ذخایر عظیم نفت خشکی خود برداشت کرده که داده‌های اولیه این روند را تأیید می‌کنند.

جدا از موجودی عظیم نفت و ذخایر راهبردی نفت خام، بی‌میلی فعلی پکن برای واردات نفت در سطوح عادی تا حدودی به این دلیل است که قیمت بالای سوخت و فعالیت اقتصادی ضعیف، تقاضای نفت را کاهش داده و در عین حال گذار انرژی در این کشور را تسریع کرده است.

ریتولیا ادامه داد: پالایشگاه‌های سراسر کره جنوبی، ژاپن، آسیای جنوب شرقی و هند توانسته‌اند عرضه نفت خام بیشتری نسبت به آنچه در ابتدا انتظار می‌رفت، تأمین کنند و این امر باعث شده است که علیرغم کاهش جریان نفت در خاورمیانه و اختلالات تنگه هرمز، توان عملیاتی پالایشگاه‌ها نسبت به فرضیات اولیه، بهبود قابل توجهی داشته باشد.

چگونه کاهش واردات چین به هند کمک کرده است
واردات نفت خام هند در ماه مه خوب بود. در حالی که میانگین واردات سال ۲۰۲۵ حدود ۴.۸ میلیون بشکه در روز بود، واردات ماه مه در حال حاضر حدود ۵ میلیون بشکه در روز است که احتمالاً بالاترین میزان واردات ماهانه در ماه مه تاکنون است و طبق داده‌های کپلر، عمدتاً به دلیل واردات بیشتر نفت خام روسیه و ونزوئلا بوده است.

کارشناسان و تحلیلگران صنعت معتقدند که اگر چین سطح واردات نفت خام خود را حفظ می‌کرد، قیمت نفت بسیار بالاتر می‌رفت.

مویو شو، تحلیلگر ارشد نفت خام در کپلر، گفت: به نظر می‌رسد که شاخص‌های قیمت نفت خام فیزیکی طی دو ماه گذشته در محدوده ۱۰۰ تا ۱۲۰ دلار در هر بشکه قرار گرفته‌اند، پس از آنکه موج اولیه خریدهای ناشی از وحشت در ماه اول جنگ آمریکا و ایران، قیمت‌ها را برای مدت کوتاهی به بالای ۱۵۰ دلار در هر بشکه رساند.

فراتر از آزادسازی ذخایر راهبردی نفتی (SPR) توسط چندین کشور به ویژه کاهش سریع ذخایر ایالات متحده، یکی از دلایل اصلی عدم ثبات قیمت نفت در بالای ۱۵۰ دلار در هر بشکه با وجود کاهش ساختاری عرضه ۸ میلیون بشکه در روز از خاورمیانه، عدم خرید نفت از سوی چین در بازار است.

با توجه به مصرف بالای نفت و وابستگی به واردات، هند در حال حاضر فشار قیمت بالای نفت را تحمل می‌کند. این کشور سالانه ۱.۸ تا ۲ میلیارد بشکه نفت وارد می‌کند و هر ۱ دلار افزایش قیمت در هر بشکه، هزینه واردات نفت آن را سالانه تا ۲ میلیارد دلار افزایش می‌دهد.

طبق گزارش ماه مارس نومورا، هند در کنار تایلند و کره جنوبی، جزو سه اقتصاد آسیایی است که بیشترین آسیب را از قیمت بالای نفت می‌بینند و هر ۱۰ درصد افزایش قیمت نفت معمولاً کسری حساب جاری هند را به میزان ۰.۴ درصد از تولید ناخالص داخلی افزایش می‌دهد.

طبق داده‌های وزارت بازرگانی، واردات نفت خام در سال‌های مالی ۲۰۲۵-۲۰۲۶ حدود ۱۳۵ میلیارد دلار بوده است. اگر قیمت نفت در سال مالی جاری در سطح ۱۰۰ دلار در هر بشکه باقی بماند و حجم واردات کاهش نیابد، هزینه واردات نفت می‌تواند برای این سال به بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار برسد.

آیا چین در ماه‌های آینده همچنان به خودداری از خرید نفت بیشتر ادامه خواهد داد؟
واردات نفت چین در آینده‌ای قابل پیش‌بینی، همچنان یک متغیر حیاتی برای هند و سایر پالایشگاه‌های بزرگ آسیایی خواهد بود. اگر واردات پکن همچنان پایین بماند، انتظار می‌رود سایر پالایشگاه‌های آسیایی همچنان از بهبود نسبی در دسترسی به نفت بهره‌مند شوند.

اما هرگونه بهبود قابل توجه در واردات نفت توسط چین می‌تواند به سرعت عرضه نفت در آسیا را محدود کند مگر اینکه اختلال در تنگه هرمز حل شود.

پالایشگاه‌های مستقل چین نیز در اوج افزایش قیمت نفت روسیه و ایران، که بخش بزرگی از نفت خام مورد نیاز این پالایشگاه‌ها را تشکیل می‌داد، خرید نفت از بازار لحظه‌ای را به میزان قابل توجهی کاهش داده‌اند.

با این اوصاف، اگر تنگه بسته بماند و آمریکا به محاصره بنادر ایرانی ادامه دهد، پالایشگاه‌های مستقل چینی باید به منابع جایگزین به احتمال زیاد نفت خام روسیه روی آورند و برای بشکه‌هایی که در حال حاضر توسط خریداران دیگری مانند هند خریداری می‌شوند، رقابت کنند.