به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، «قاسم جومارت توکایف»، رئیسجمهور قزاقستان، با هدف پیشبرد همکاریها با اتحادیه اروپا در زمینههای مواد معدنی حیاتی، اتصال حملونقل، سرمایهگذاری و تسهیل روادید وارد بروکسل شد.
این سفر رسمی در شرایطی انجام میشود که آستانه و بروکسل در حال عبور از توافقات چارچوبی به سمت فاز عملیاتی و اجرایی هستند. توکایف در این سفر با دو رهبر ارشد نهادهای اتحادیه اروپا و نخستوزیر بلژیک دیدار میکند.
بر اساس برنامه اعلامشده، توکایف با «آنتونیو کوستا»، رئیس شورای اروپا دیدار میکند. همچنین نشست مشترک وی با کوستا و «اورسولا فون در لاین»، رئیس کمیسیون اروپا برای روز سهشنبه برنامهریزی شده است.
برنامه وی شامل دیدار با «بارت د وِوِر»، نخستوزیر بلژیک و حضور در میزگرد اقتصادی قزاقستان و اتحادیه اروپا با مشارکت مدیران ارشد شرکتهای اروپایی است. دستور کار این دیدارها شامل تقویت شراکت ارتقایافته، مناسبات دوجانبه و مسائل بینالمللی است.
توکایف پیش از این دیدارها، سه اولویت اصلی آستانه را «تقویت تابآوری، گسترش انواع اتصالات ترانزیتی و ایجاد فرصتهای جدید برای شهروندان» در حوزههای انرژی، امنیت غذایی، هوش مصنوعی و آموزش معرفی کرد.
عبور از توافقات کاغذی به فاز اجرای پروژههای کلان
توافقنامه شراکت و همکاری ارتقایافته (EPCA) بستر قانونی این روابط را تشکیل میدهد. قزاقستان و اتحادیه اروپا این سند را در سال 2015 امضا کردند و از اول مارس 2020 اجرایی شد؛ اقدامی که قزاقستان را به نخستین کشور آسیای مرکزی تبدیل کرد که چنین توافقی را با اتحادیه اروپا منعقد میکند.
این توافقنامه 29 حوزه سیاستی از جمله تجارت، سرمایهگذاری، انرژی، حملونقل، اقلیم، دادگستری و حقوق بشر را پوشش میدهد و به طرفین اجازه میدهد تا فعالیتهای تجاری و سیاسی خود را در یک چارچوب واحد دنبال کنند.
این توافق در دسامبر 2025 به دهمین سالگرد خود رسید. آنتونیو کوستا پیش از سفر به آستانه، هدف روشنی را برای سالهای آینده تعیین کرد و گفت: «دهه آینده باید با اجرا تعریف شود: زنجیرههای ارزش قویتر، زیرساختهای مدرن، همکاریهای فناوری عمیقتر و پروژههای مشترک ملموس.»
این سفر به دنبال یک سال تحکیم روابط انجام میشود؛ چرا که اتحادیه اروپا و پنج کشور آسیای مرکزی در اجلاس آوریل 2025 در سمرقند، روابط خود را به سطح شراکت راهبردی ارتقا دادند.
حجم بالای تبادلات تجاری و ضرورت تنوعبخشی به اقتصاد قزاقستان
اتحادیه اروپا در سال 2025 همچنان شریک اصلی تجاری و سرمایهگذاری قزاقستان باقی ماند. تجارت دوجانبه کالا در این سال به 41.4 میلیارد یورو رسید که کاهشی 10.7 درصدی را نسبت به سال 2024 نشان میدهد. واردات اتحادیه اروپا از قزاقستان 30.8 میلیارد یورو و صادرات آن به این کشور 10.6 میلیارد یورو بوده است.
با این حال، ترکیب این موازنه چندان متعادل نیست؛ چرا که سوخت و محصولات معدنی 92 درصد از صادرات قزاقستان به اتحادیه اروپا را تشکیل میدهند. در مقابل، ماشینآلات، تجهیزات حملونقل و مواد شیمیایی در صدر فروش اروپا به قزاقستان قرار دارند.
این امر تمرکز اقتصادی روشنی به میزگرد بروکسل میبخشد؛ آستانه خواستار جذب سرمایه بیشتر اروپا در بخشهای فرآوری، تولید، زیرساخت و فناوری است، در حالی که شرکتهای اروپایی به دنبال دسترسی قابل اعتماد به انرژی و مواد خام در کنار قوانین سرمایهگذاری شفاف هستند.
توکایف پس از دیدار با کوستا در دسامبر گذشته اظهار داشت: «ما فرصتهای بزرگی برای ریسکپذیری در زمینه بهرهوری انرژی، مواد معدنی حیاتی، فناوریهای دیجیتال و اتصال حملونقل میبینیم.»
مواد معدنی حیاتی؛ قزاقستان در کانون استراتژی انرژی اروپا
اتحادیه اروپا و قزاقستان در نوامبر 2022 یک شراکت راهبردی در زمینه مواد خام پایدار، باتریها و هیدروژن تجدیدپذیر امضا کردند. در حال حاضر یک نقشه راه برای سالهای 2025-2026 هدایت فعالیتها در زمینههای اکتشاف، فرآوری، بازیافت و تحقیق را بر عهده دارد.
قزاقستان قادر است 21 ماده از 34 ماده معدنی حیاتی موجود در لیست اتحادیه اروپا را صادر کند. موقعیت این کشور در حوزه اورانیوم، مس، کروم، روی و سایر مواد معدنی، آستانه را به شریکی به مراتب مهمتر در استراتژی مواد خام حیاتی اروپا تبدیل کرده است.
آستانه همچنین به دنبال ایجاد ارزش افزوده در داخل کشور است و توکایف خواستار فرآوری محلی، تولید با ارزش بالاتر و بازیافت مطابق با استانداردهای اتحادیه اروپا شده است. تامین مالی و فناوری اروپا میتواند از این تغییر حمایت کند، اما پروژهها هنوز به برنامههای تجاری شفاف، پیوندهای حملونقلی و مقررات قابل پیشبینی نیاز دارند.
کریدور میانی؛ شریان حیاتی جایگزین مسیر روسیه
مسیر حملونقل بینالمللی ترانسخزر یا همان «کریدور میانی»، چین و اروپا را از طریق قزاقستان، دریای خزر، قفقاز جنوبی و ترکیه به یکدیگر متصل میکند. اتحادیه اروپا و قزاقستان در سال 2024 یک پلتفرم هماهنگی را با هدف انتقال کالا میان آسیای مرکزی و اروپا در 15 روز یا کمتر راهاندازی کردند.
این مسیر نقش محوری به قزاقستان در سیاست حملونقل اروپا برای آسیای مرکزی میدهد و یک مسیر جایگزین برای مسیر شمالی از طریق روسیه ارائه میکند. با این حال، تشریفات مرزی سریعتر، ظرفیت ریلی بیشتر و بنادر بهبود یافته در دریای خزر همچنان ضروری هستند.
در جریان اجلاس سمرقند، اورسولا فون در لاین یک بسته 12 میلیارد یورویی موسوم به «دروازه جهانی» را برای آسیای مرکزی اعلام کرد. اولویتهای این بسته منطقهای که هر پنج کشور آسیای مرکزی را پوشش میدهد، شامل حملونقل، مواد معدنی حیاتی، ارتباطات دیجیتال، آب و انرژی است.
پیشرفت ملموس در مذاکرات روادید و ابعاد سیاسی گفتگوها
تسهیل روادید به یکی از ملموسترین موضوعات در روابط دوجانبه تبدیل شده است. مذاکرات رسمی در این باره در دسامبر 2025 آغاز شد و دور بعدی در ژوئن 2026 به پیشرفتهای اساسی در بیشتر بندها منجر گردید.
مذاکرهکنندگان درباره زمانبندی فرآیند صدور، روادیدهای چندبار ورود و کاهش لیست مدارک درخواستی گفتگو کردند. این گفتگوها با هدف سادهسازی رویههای ویزا انجام میشود، اگرچه سفر کاملاً بدون ویزا در خارج از چارچوب مذاکرات فعلی قرار دارد. کوستا در این رابطه گفت: «این توافق پس از نهایی شدن، ملاقات، تحصیل، کار و سرمایهگذاری را برای مردم ما آسانتر میکند.»
از سوی دیگر، تحولات اوکراین، منشور سازمان ملل و دور زدن تحریمها نیز بخشی از گفتگوهای سیاسی پایدار میان طرفین است. سفر کنونی فرصتی برای هر دو طرف است تا پروژهها، بودجهها و جدولهای زمانی مشخصی را به توافقات پیشین ضمیمه کنند.
انتهای پیام/
