فرارو- تلسکوپ فضایی جیمز وب (JWST) بار دیگر توانمندی بینظیر خود را به رخ دانشمندان کشید و این بار راز یک سیاره فراخورشیدی عجیب را فاش کرد. اخترشناسان به تازگی با استفاده از یک تکنیک رصدی کاملاً جدید توانستهاند تفاوتهای آبوهوایی بین صبح و عصر را در سیارهای به نام «واسپ-۹۴ایبی» (WASP-94A b) که ۷۰۰ سال نوری از ما فاصله دارد، با دقت ثبت کنند.
به گزارش فرارو به نقل از ساینس (Science)، این یافتههای شگفتانگیز که در اواخر خرداد ۱۴۰۵ (ژوئن ۲۰۲۶) منتشر شده، نشان میدهد که علم نجوم وارد مرحله جدیدی از شناخت آبوهوای سیاراتی شده است که خارج از منظومه شمسی ما قرار دارند.
سیاره WASP-94A b که حدود یک دهه پیش کشف شد، در دسته سیارات «مشتریِ داغ» قرار میگیرد؛ یعنی سیاراتی گازی و غولپیکر که به دلیل فاصله بسیار نزدیک به ستاره خود، دمای فوقالعاده بالایی دارند. تا پیش از این، دانشمندان نمیتوانستند جزئیات دقیقی از جو این سیاره به دست بیاورند، زیرا همیشه لایهای از ابر و مه غلیظ مانع از دیدن ترکیبات شیمیایی آن میشد.
اما تیم تحقیقاتی برای حل این مشکل به یک راهکار خلاقانه دست یافت. آنها به جای بررسی کل سیاره به صورت یکجا، تصمیم گرفتند در زمانی که سیاره از مقابل ستارهاش عبور میکند، نور عبوری از لبههای آن (بخشهایی که در سیاره در حال طلوع و غروب آفتاب هستند) را به طور جداگانه تجزیه و تحلیل کنند.
پروفسور دیوید سینگ (David Sing)، یکی از محققان اصلی این پروژه، درباره این کشف میگوید: «آنچه پیدا کردیم واقعاً شگفتانگیز بود. ما متوجه شدیم که تمام ابرهای این سیاره در واقع در بخش صبحگاهی (محل طلوع ستاره) روی هم تلنبار شدهاند، در حالی که در بخش عصرگاهی (محل غروب) که دمای بالاتری دارد، آسمان کاملاً صاف و بدون ابر است.»
شگفتیهای این کشف به همین جا ختم نشد. دانشمندان علاوه بر تفاوت دمایی عجیب صبح و عصر، متوجه شدند که ابرهای این سیاره در ارتفاعی بسیار بالاتر از آنچه تا پیش از این پیشبینی میشد (بسیار فراتر از لایه استراتوسفر) شناور هستند. همچنین، برخلاف انتظار محققان، ذرات تشکیلدهنده این ابرها به شکل شگفتانگیزی بزرگ و درشت بودند.
این موفقیت در کنار زدن لایه ابرها، به محققان اجازه داد تا برای اولین بار به ترکیب شیمیایی واقعی این دنیای ناشناخته پی ببرند. آنها متوجه شدند که میزان کربن موجود در جو این سیاره با تصورات قبلی تفاوت زیادی دارد و این موضوع میتواند نظریههای شکلگیری سیارات گازی را تغییر دهد.
در نهایت، این گزارش تأکید میکند که تلسکوپ جیمز وب با این تکنیک جدید ثابت کرد که دیگر هیچ لایه ابری در کیهان نمیتواند مانع از کشف اسرار سیارات دوردست شود. (در حاشیه این خبر علمی، ناسا همچنین به علاقهمندان به آسمان شب در زمین یادآوری کرده است که در روز ۲۷ خرداد ۱۴۰۵ (۱۷ ژوئن ۲۰۲۶) پدیده جذاب پنهان شدن سیاره زهره در پشت ماه رخ خواهد داد).
