به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، «سردار بردیمحمداف»، رئیسجمهور ترکمنستان، در یک سفر رسمی دولتی وارد جمهوری آذربایجان شد. در جریان این سفر، دیدارهای دوجانبه در سطح سران و هیئتهای عالیرتبه، تبادل اسناد همکاری، مراسم نمادین اهدای آنلاین نفتکش «دوستی» و همچنین نشستهای مطبوعاتی مشترک برگزار شد.
رئیسجمهور ترکمنستان علاوه بر برنامههای دیپلماتیک، با حضور در «پارک پیروزی» باکو، ضمن ادای احترام و اهدای تاج گل به بنای یادبود ظفر، در جریان تاریخچه جنگ 44 روزه قرهباغ قرار گرفت.
ناظران سیاسی این سفر را به عنوان «مرحلهای مهم در تعمیق مناسبات میان دو کشور برادر» ارزیابی کردهاند. سردار بردیمحمداف در بدو ورود مورد استقبال رسمی یعقوب ایوباف، معاون اول نخستوزیر جمهوری آذربایجان و سایر مقامات عالیرتبه این کشور قرار گرفت.
دیدارها در دو قالب خصوصی و گسترده برگزار شد. در دیدار خصوصی، الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان و همتای ترکمنستانیاش در خصوص مهمترین مسائل دوجانبه و همچنین چشمانداز تحولات منطقهای و بینالمللی به بحث و تبادل نظر پرداختند.
در نشست گستردهتر نیز که با حضور اعضای کابینه دو دولت برگزار شد، رؤسای جمهور دو کشور یک «بیانیه مشترک» به امضا رساندند. خروجی اصلی این سفر، امضا و تبادل اسناد متعدد همکاری در حوزههای گوناگون بود.
گسترش چتر حقوقی توافقات؛ از گمرک تا امنیت غذایی
بر اساس توافقات صورتگرفته، اسناد متعددی به امضای مقامات دو کشور رسید که مهمترین آنها عبارتند از:
- پروتکل همکاری در زمینه آمار گمرکی و شرایط فنی تبادل اطلاعات اولیه در امور گمرکی؛
- یادداشتهای تفاهم همکاری در حوزههای ورزش، کار و حمایتهای اجتماعی، و بهداشت و درمان؛
- توافقنامههای بیندولتی در زمینههای امنیت غذایی، انرژی، صنعت (برنامه جامع 2026-2028)، کشاورزی و توسعه همکاریهای اقتصادی؛
- یادداشت تفاهم همکاری میان بانک مرکزی جمهوری آذربایجان و وزارت مالیه و اقتصاد ترکمنستان؛
- برنامه جامع همکاری میان وزارتخانههای امور خارجه دو کشور برای بازه زمانی 2026 تا 2029.
نفتکش «دوستی»؛ نماد پیوند استراتژیک در خزر
یکی از رویدادهای ویژه و قابل توجه این سفر، مراسم اهدای آنلاین نفتکش «دوستی» (Dostluq) - ساخت جمهوری آذربایجان - از سوی باکو به ترکمنستان بود. این اقدام، گامی نمادین و در عین حال کاربردی در راستای تقویت ظرفیتهای حملونقل و ترانزیت انرژی در بستر دریای خزر ارزیابی میشود.
هدیه دادن این نفتکش همچنین نشانهای روشن از اراده دو طرف برای ایجاد یک شراکت بلندمدت در حوزههای انرژی و لجستیک به شمار میرود.
در نشست خبری مشترک، هر دو رئیسجمهور بر ریشههای تاریخی، پیوندهای برادری، احترام متقابل و اعتماد عمیق میان دو ملت تأکید کردند.
مقامات عالیرتبه دو کشور همچنین بر لزوم توسعه همکاریها در بخشهای انرژی، تجارت، ترانزیت و حوزههای بشردوستانه تأکید کرده و این اقدامات را در راستای تقویت ثبات منطقهای ارزیابی کردند. به گفته سران دو کشور، امضای این اسناد، روابط دوجانبه را به سطح کیفی کاملاً جدیدی ارتقا خواهد داد.
جزئیات اسناد امضاشده و افقهای جدید همکاری
در جریان این سفر، طیف گستردهای از اسناد همکاری مبادله شد. امضای بیانیه مشترک توسط الهام علیاف و سردار بردیمحمداف، دستاورد اصلی و سیاسی این سفر تلقی میشود.
در این بیانیه، بر تقویت بیش از پیش روابط در سطح «شراکت راهبردی» و توسعه مناسبات بر اساس اصول احترام متقابل، اعتماد و همکاری برابر تأکید شده است.
در حوزه گمرکی، امضای اسناد تبادل اطلاعات اولیه درباره کالاها و وسایل نقلیه و آمار گمرکی، به سادهسازی تشریفات مرزی، شفافیت تجاری، افزایش بهرهوری نظارتهای گمرکی و مقابله با تجارت غیرقانونی کمک شایانی خواهد کرد.
در بخش اجتماعی و بشردوستانه نیز توافقات مربوط به بهداشت، کار و ورزش، بستر قانونی لازم را برای تبادل تجربیات، ارتقای خدمات درمانی و حمایت از جوانان و ورزشکاران فراهم میآورد.
انرژی و ترانزیت؛ پیشران اقتصاد دو کشور
بخش اقتصادی و همکاریهای بخشی، گستره وسیعتری را در این مذاکرات به خود اختصاص داده است. توافقنامههای امضاشده، سازوکارهای برنامهریزی میانمدت و بلندمدت را ایجاد کرده و نقشه راه روشنی برای بهبود فضای سرمایهگذاری در بخشهای کلیدی ترسیم میکنند.
در این میان، توافقنامه انرژی از اهمیت ژئوپلیتیک ویژهای برخوردار است. این سند افقهای جدیدی را برای بهرهبرداری بهینه از منابع انرژی خزر و صادرات و ترانزیت گاز و فرآوردههای نفتی میگشاید.
علاوه بر این، برنامه همکاری وزارتخانههای خارجه (2026-2029) توسعه سیستماتیک روابط دیپلماتیک را تضمین میکند.
در مجموع، بسته اسناد امضاشده، سطح همکاریهای دو کشور را از فاز فنی و اداری به سطحی استراتژیک و برنامهمحور ارتقا میدهد که میتواند با تحریک جریان سرمایهگذاری و افزایش حجم مبادلات تجاری، به اجرای پروژههای کلان انرژی و حملونقل در منطقه خزر سرعت بخشد.
نگاه تحلیلی؛ پیوند اقتصادها در سایه کریدور میانی
از منظر تحلیلگران بینالمللی، دستاوردهای این سفر تصادفی نیست. مناسبات جمهوری آذربایجان و ترکمنستان از زمان استقلال همواره ماهیتی استراتژیک داشته است.
هر دو کشور در حاشیه دریای خزر واقع شدهاند، دارای منابع غنی هیدروکربنی هستند و سیاست خارجی متوازنی را دنبال میکنند. بیطرفی فعال ترکمنستان و دیپلماسی چندوجهی جمهوری آذربایجان، در معادلات منطقهای مکمل یکدیگرند.
در سالهای اخیر، دگرگونی در بازارهای جهانی انرژی، افزایش بیسابقه اهمیت «کریدور میانی» و توسعه پروژههای لجستیکی، این همگرایی را بیش از پیش ضروری ساخته است.
همافزایی میان ذخایر عظیم گازی ترکمنستان و زیرساختهای صادراتی قدرتمند جمهوری آذربایجان (نظیر پروژه تاناپ و کریدور گازی جنوب) میتواند معادلات انرژی اوراسیا را تغییر دهد.
طرحهای سوآپ گازی، اجرای پروژههای مشترک و توسعه ناوگان حملونقل خزر به طور جدی در دستور کار دو پایتخت قرار دارد و اهدای نفتکش «دوستی» گامی کاملاً عملی در همین مسیر است.
توافقات گمرکی و آماری نیز با هدف جبران خلأهای موجود در حجم تجارت دوجانبه صورت گرفته است؛ چرا که در حال حاضر، حجم مبادلات تجاری از ظرفیتهای واقعی دو کشور پایینتر است.
هرچند ساختار اقتصاد ترکمنستان بستهتر و تحت کنترل شدید دولت است و در مقابل، جمهوری آذربایجان به اقتصاد بازار آزاد گرایش بیشتری دارد - که این تفاوتها ممکن است روند اجرای برخی پروژهها را با چالش مواجه کند - اما اسناد اجرایی جدید دقیقاً با هدف رفع همین موانع ساختاری تدوین شدهاند.
علاوه بر این، اشتراک مواضع دو کشور در نهادهای بینالمللی نظیر سازمان ملل متحد، سازمان همکاری اقتصادی (اکو) و سازمان کشورهای تُرکزبان، بستری طلایی برای فعالیتهای هماهنگ و همافزایی استراتژیک فراهم آورده است.
انتهای پیام/
