همشهری آنلاین-یکتا فراهانی: تصور کنید ذره‌ای که در دو مکان کاملاً متفاوت به طور همزمان وجود دارد! این همان چیزی است که انیشتین آن را «عمل شبح‌وار از راه دور» نامید و باور نمی‌کرد هرگز ممکن شود. اما حالا در یک آزمایش تازه در اروپا، پژوهشگران موفق شده‌اند این پدیده عجیب کوانتومی را در مقیاسی بزرگ‌تر از همیشه مشاهده کنند. این دستاورد، پرده از رازهایی برمی‌دارد که می‌تواند درک ما از واقعیت را برای همیشه تغییر دهد.

مکانیک کوانتوم

همه ما با دنیای اطرافمان آشنا هستیم؛ دنیایی که در آن هر شی در یک مکان مشخص قرار دارد، قوانین فیزیک ثابت هستند و علت و معلول‌ها قابل پیش‌بینی. اما در دنیای ذرات زیراتمی، همه چیز متفاوت است. در آنجا، ذرات می‌توانند هم‌زمان در دو مکان باشند، با یکدیگر از فاصله دور ارتباط برقرار کنند و حتی از موانع عبور کنند بدون اینکه از آنها عبور کرده باشند. این دنیای عجیب و غریب، «مکانیک کوانتوم» نام دارد و بیش از یک قرن است که دانشمندان را به خود مشغول کرده است. بیشتر بخوانید :

• سفر به آینده‌های موازی | واقعیتی فراتر از خیال

• حفره سفید؛ راز کیهانی که قوانین فیزیک را به چالش می‌کشد!

راز ۱۰۰ ساله کوانتوم

داستان از حدود ۱۰۰ سال پیش آغاز می‌شود، زمانی که فیزیکدانان بزرگی مانند نیلز بور و ورنر هایزنبرگ پایه‌های مکانیک کوانتوم را بنا نهادند. آنها نشان دادند در دنیای ذرات، قطعیت وجود ندارد و همه چیز بر اساس احتمال است. اما انیشتین هرگز این را نپذیرفت و جمله معروف خود را گفت: «خدا تاس نمی‌اندازد.» او معتقد بود که در پس این احتمالات، قوانین ناشناخته‌ای وجود دارد که اگر آنها را بدانیم، همه چیز قابل پیش‌بینی می‌شود.

اما آزمایش‌های جدید، بار دیگر ثابت کرده که انیشتین اشتباه می‌کرد. پژوهشگران با استفاده از یک سیستم کوانتومی بسیار پیشرفته، موفق شدند پدیده‌ای را مشاهده کنند که در آن یک ذره، هم‌زمان در دو حالت متفاوت وجود داشت.

این یعنی ذره‌ای که می‌تواند هم‌زمان «صفر» و «یک» باشد؛ چیزی که در کامپیوترهای کوانتومی از آن استفاده می‌شود.

نظریه «چندجهانی» جالب‌ترین بخش ماجرا اینجا ست. بسیاری از فیزیکدانان معتقدند که پدیده «ابرپوزیشن» کوانتومی، نشانه‌ای از وجود جهان‌های موازی است. بر اساس نظریه «چندجهانی»، هر بار که یک انتخاب کوانتومی انجام می‌شود، جهان به چندین شاخه تقسیم می‌شود و در هر شاخه، یکی از احتمالات به واقعیت تبدیل می‌شود.

این آزمایش جدید، هرچند هنوز نمی‌تواند به‌طور قطعی وجود جهان‌های موازی را ثابت کند، اما نشان می‌دهد که قوانین کوانتوم اجازه می‌دهند که چندین حالت به طور هم‌زمان وجود داشته باشند. به گفته یکی از پژوهشگران ارشد این پروژه، ما هنوز در ابتدای راه هستیم، اما این آزمایش نشان می‌دهد که دنیای کوانتوم بسیار عجیب‌تر از چیزی است که حتی انیشتین تصور می‌کرد.