به گزارش روز دوشنبه ایرنا از پایگاه خبری آسیا نیوز، پکن بر خط لوله گازی که از منطقه عبور میکند و همچنین بر اهمیت آن برای امنیت مرزهای خود تمرکز دارد. در بحبوحه رقابت جهانی، چین در حال تقویت نفوذ خود در آسیای مرکزی است و تاجیکستان در حال تبدیل شدن به یکی از شرکای کلیدی پکن در منطقه است.
محمد شمسالدیناف، دانشمند علوم سیاسی تاجیک در مورد سفر اخیر امامعلی رحمان، رئیس جمهور تاجیکستان گفت: اگرچه این سفر به طور قطع تحت الشعاع سفر دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین در همان زمان قرار گرفت، اما نشان میدهد که چگونه آسیای مرکزی به منطقهای حیاتی برای چین تبدیل میشود.
تشدید تنشها در غرب آسیا که منجر به مسدود شدن کشتیها در تنگه هرمز شده است، تنشهای مداوم در مرز افغانستان و پاکستان که دسترسی ایمن به بنادر پاکستان را به خطر انداخته است و افزایش تنشها در منطقه هند و اقیانوس آرام (عمدتاً در اطراف تایوان) با خطر مسدود شدن تنگه مالاکا، آسیبپذیری دسترسی چین به بازارهای جهانی و امنیت انرژی آن را برجسته کرده است.
در این زمینه، آسیای مرکزی میتواند نقش بسیار مهمی برای چین ایفا و راهی برای غلبه بر انزوای لجستیکی خود فراهم کند.
پکن در حال حاضر طرح کمربند و جاده، پروژه حمل و نقل و لجستیک جهانی خود را در آسیای مرکزی توسعه میدهد و در شرایط بینالمللی فعلی، اهمیت این منطقه در چارچوب این پروژه میتواند بیشتر افزایش یابد.
آسیای مرکزی به لطف پتانسیل گسترده منابع طبیعی خود، میتواند نقش کلیدی در تضمین امنیت انرژی چین نیز ایفا کند.
پکن پیش از این چندین پروژه بزرگ انرژی را در منطقه تکمیل کرده است که به آن امکان واردات مقادیر زیادی مواد اولیه مانند خط لوله گاز آسیای مرکزی-چین را میدهد که در حال حاضر از سه خط با ظرفیت ترکیبی ۵۵ میلیارد متر مکعب در سال تشکیل شده و از ترکمنستان، ازبکستان و قزاقستان عبور میکند.
چین از طریق این خط لوله، سالانه تا ۳۵ میلیارد متر مکعب گاز وارد میکند و با تکمیل خط چهارم برنامهریزی شده، ظرفیت کل میتواند به ۸۵ میلیارد متر مکعب افزایش یابد.
پکن سالانه نزدیک به ۱۹ میلیون تن نفت از قزاقستان از طریق پروژه خط لوله قزاقستان-چین وارد میکند.
جنبه دیگری که آسیای مرکزی را به منطقهای استراتژیک برای چین تبدیل میکند، امنیت، عمدتاً در امتداد مرز تاجیکستان و افغانستان و به طور کلی برای ثبات در امتداد مرزهای شمال غربی چین است، جایی که منطقه خودمختار سین کیانگ اویغور که به طور بالقوه بیثبات است، واقع شده است.
حملات سال گذشته در افغانستان علیه شرکت های چینی در تاجیکستان، لزوم تقویت موقعیت چین در این منطقه را تأیید کرد.
در مورد سین کیانگ، همچنین گفتنی است که عامل اقتصادی در تضمین ثبات در این منطقه که به شدت به تجارت با آسیای مرکزی متکی است، بیش از ۵۰ درصد از تجارت خارجی منطقه را در سال گذشته تشکیل میداد، برجسته شود.
همانطور که شمسالدیناف خاطرنشان میکند، عامل اصلی در توسعه روابط دوجانبه بین کشورهای آسیای مرکزی و چین، نزدیکی جغرافیایی است که به طرفین اجازه میدهد تا روابط خود را بدون موانع حمل و نقل و لجستیکی، مانند موانعی که آسیای مرکزی با کشورهای غربی با آن مواجه است، تعمیق بخشند.
علاوه بر این، پکن در اقتصادهای آسیای مرکزی سرمایهگذاری میکند، بدون اینکه این سرمایهگذاریها را به تغییرات و تحولات سیاسی داخلی کشورهای منطقه منوط کند.
وابستگی بیش از حد به روابط تجاری و اقتصادی با چین و همچنین به سرمایهگذاریهای پکن (از جمله وامها)، میتواند منجر به پیامدهای منفی شود که استقلال کشورهای آسیای مرکزی را تضعیف میکند.
حضور چنین همسایه صنعتی بزرگی، به ویژه با توجه به سیاستهای اقتصادی سین کیانگ و وابستگی به بازار آسیای مرکزی، میتواند خطراتی را برای اقتصادهای منطقه ایجاد کند. واردات حجم زیادی از محصولات چینی با کیفیت بالا که مانع رقابت برای محصولات منطقهای میشود، میتواند به رکود پایههای صنعتی آسیای مرکزی منجر شود.
