فرارو- در حالی که نخستین دور مذاکرات ایران و آمریکا در سوئیس با فضایی مثبت و امیدوارکننده آغاز شد، نشانههای نخستین اختلافات جدی نیز بهسرعت آشکار شده است؛ اختلافاتی که نه بر سر مسائل منطقهای، بلکه با محوریت حساسترین موضوع مذاکرات، یعنی آینده برنامه هستهای ایران و شیوه نظارت بر اجرای هر توافق احتمالی شکل گرفتهاند.
به گزارش فرارو؛ منابع دیپلماتیک غربی میگویند محور اصلی اختلاف میان تهران و واشنگتن، به نقش آژانس بینالمللی انرژی اتمی در فرآیند راستیآزمایی و نظارت بر فعالیتهای هستهای ایران بازمیگردد. آمریکا خواهان آن است که هرگونه کاهش تحریمها و آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران منوط به نظارت مستمر و سازوکارهای دقیق راستیآزمایی باشد؛ اما ایران معتقد است امضای توافق باید بهعنوان تضمین کافی تلقی شود و نقش آژانس تنها پس از اجرای تعهدات تعریف گردد. بر اساس این گزارش، هیئت ایرانی مخالفت خود را با هرگونه حضور مستقیم تیمهای وابسته به سازمان ملل در نظارت بر روند امحای ذخایر اورانیوم غنیشده یا اجرای تعهدات هستهای اعلام کرده و چنین سازوکارهایی را مداخله در حاکمیت ملی میداند.
دیپلماتهای اروپایی هشدار میدهند که پرونده داراییهای بلوکهشده میتواند به مهمترین میدان چالش در مراحل بعدی تبدیل شود؛ زیرا واشنگتن همچنان بر پیوند میان امتیازات اقتصادی و نظارت هستهای اصرار دارد. از نگاه دولت آمریکا، تعهدات سیاسی بهتنهایی برای اطمینان از عدم حرکت ایران به سمت تولید سلاح هستهای کافی نیست و واشنگتن خواستار مجموعهای از اقدامات عملی و قابل راستیآزمایی است. در مقابل، واشنگتن برای ترغیب تهران به همکاری بیشتر، از بستهای از مشوقهای اقتصادی سخن گفته که فراتر از آزادسازی تدریجی داراییها، امکان جذب سرمایهگذاریهای بینالمللی در اقتصاد ایران را نیز در بر میگیرد.
همزمان با آغاز دور تازه مذاکرات مستقیم، شکافهای سیاسی در داخل اردوگاه جمهوریخواهان نیز آشکارتر شده است. لیندسی گراهام، از نزدیکترین متحدان ترامپ، ضمن حمایت از اصل مذاکرات نسبت به موفقیت آن ابراز بدبینی کرده و از سناریوهایی مانند کنترل تنگه هرمز توسط آمریکا در صورت شکست گفتوگوها سخن گفته است. همزمان، بحث درباره اختصاص ۳۰۰ میلیارد دلار برای بازسازی اقتصاد ایران به یکی از موضوعات حساس تبدیل شده و منتقدان نگراناند که اعطای این امتیازات بدون دریافت تضمینهای قاطع، به نقطه ضعف سیاسی دولت ترامپ در آستانه انتخابات میاندورهای تبدیل شود.
سوزان رایس، مشاور امنیت ملی دولت باراک اوباما در مصاحبه با شبکه ایبیسی نیوز، جنگ با ایران را یک اشتباه راهبردی دانست و تأکید کرد دولت ترامپ پس از تحمل هزینههای سنگین جنگ، اکنون ناچار شده امتیازهای گستردهای به تهران بدهد. او معتقد است در توافق برجام، تهران متعهد شد برای سالها از غنیسازی تسلیحاتی خودداری کند و نظارتهای گسترده را بپذیرد؛ اما در تفاهمنامه کنونی که فاقد تضمینهای کافی است، مسائل حساسی نظیر میزان غنیسازی و سرنوشت ذخایر اورانیوم به آینده موکول شده است. رایس استدلال میکند که این جنگ، اعتبار بینالمللی واشنگتن را تضعیف کرده و نشان داده که توان بازدارندگی آمریکا محدودتر از تصورات پیشین است.
روزنامه اسرائیلی معاریو در گزارشی انتقادی، دولت بنیامین نتانیاهو را فاقد راهبردی روشن برای مدیریت پیامدهای توافق آمریکا و ایران توصیف کرد. این روزنامه هشدار داده است که نفوذ روزافزون جریان راست افراطی، نتانیاهو را از بررسی گزینههای مصالحه بازداشته و اسرائیل را به بازیگری تبدیل کرده که با وجود قدرت نظامی، توان ارائه چشمانداز سیاسی برای منطقه را ندارد. معاریو تصمیم پذیرش آتشبس در لبنان را نشانهای از آسیبپذیری اسرائیل ارزیابی کرده و اظهارات تندروانه مقاماتی نظیر ایتامار بنگویر را عاملی برای افزایش نگرانیها درباره آینده سیاستهای تلآویو دانسته است.
