اسپیسایکس در آستانه عرضه اولیه سهام (IPO) است که انتظار میرود طی آن ۷۵ میلیارد دلار سرمایه جذب کند و ارزش شرکت به ۱.۷۵ تریلیون دلار برسد. اما برای توجیه این عدد نجومی، فقط پرتاب راکت و پروژههای فعلی این شرکت کافی نیست؛ حالا نوبت به رؤیای جدیدی رسیده است. پیشتر «ایلان ماسک»، مدیرعامل اسپیسایکس، درباره راهاندازی دیتاسنتر در مدار زمین صحبت کرده بود، حالا سؤال این است که آیا ثروتمندترین فرد جهان میخواهد با سرمایه آتی اسپیسایکس این رؤیا را به واقعیت تبدیل کند یا صرفاً قصه جدیدی برای جذب سرمایه بیشتر است؟
مدتهاست، مخصوصاً از بعد رونقگرفتن هوش مصنوعی مولد، ساختن دیتاسنتر روی زمین کابوس شرکتهای فناوری شده است. از ممفیس تا اقصینقاط اروپا، مردم دیگر علاقهای ندارند همسایه ساختمانهای غولپیکری باشند که برق شهر را میبلعند. در چنین اتمسفری، استراتژی ایلان ماسک تغییر کرده است؛ او به این نتیجه رسیده است که شاید حلکردن معادلات پیچیده فیزیک و مکانیک مداری در خلأ، بسیار سادهتر از راضیکردن سیاستمداران و جوامع محلی روی زمین باشد. درواقع به نظر میرسد مسئله اجتماعی روی سیاره ما، بزرگتر از مسئله مهندسی در فضا شده است.
هرچند ایلان ماسک به ساختن دیتاسنتر ابزار علاقه کرده، اما او در این مسیر تنها نیست و در این مورد پیشرو نیز نبوده است. استارتاپهایی مانند Starcloud زودتر از ماسک چراغ اول را روشن کردند و با جذب سرمایههای کلان، نشان دادند که بازار برای پردازش ابری در مدار تشنه است. از سویی رقابت دیرینه استارلینک و آمازون حالا به فاز جدیدی وارد شده است. «جف بزوس» با شبکه ماهوارهای لئو و شرکت بلو اوریجین، سایهبهسایه اسپیساکس درحال حرکت است تا از این غافله عقب نماند.
اما نیازی نیست مهندس هوافضا باشیم تا بفهمیم که ساختن دیتاسنتر در فضا چقدر سخت است و میدانیم این پروژه فعلاً رنگوبویی فانتزی دارد. قدرت پردازشی که قرار است در فضا مستقر شود، در مقابل اقیانوس دادههای روی زمین، تنها حکم یک قطره را دارد. هیچ سناریوی محتملی وجود ندارد که در آن، مراکز داده فضایی جایگزین زیرساختهای زمینی شوند؛ آنها شاید صرفاً یک مکمل گرانقیمت و خاص خواهند بود.
بااینحال هوشمندی ایلان ماسک در اینجا نه در بخش آیتی و مهندسی، بلکه در مدل بیزینس او است:
درواقع، حتی اگر این مراکز داده در نهایت عملکرد ضعیفی داشته باشند، شرکت اسپیسایکس از فرایند ساخت و پرتاب آنها سود کلانی برده است.
درنهایت سؤال بزرگ اینجاست: اگر تبوتاب هوش مصنوعی فروکش کند و شرکتها بفهمند که به این حجم از پردازش (چه در زمین و چه در فضا) نیاز ندارند، چه بلایی سر این سرمایهگذاریهای سنگین میآید؟ فعلاً که ورق به نفع ماسک برمیگردد. او میداند چگونه با ترسیم چشماندازهای بزرگ، ذهن سرمایهگذاران را از «سود فعلی» منحرف و به «آیندهای درخشان» جلب کند. تا زمانی که قصه جدیدی برای تعریفکردن وجود داشته باشد، ایلان ماسک و شرکتهایش به حرکت خود در میان ستارگان ادامه خواهند داد.
