به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، عاطفه یوسفینژاد از گروه میکروبیولوژی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان به همراه دو همکار دانشگاهی و با همکاری دانشگاه علوم پزشکی کرمان، پژوهشی آزمایشگاهی درباره اثرات ضدمیکروبی و نگهدارندگی طبیعی یک سامانه حامل حاوی اسانس گیاه مورد بر شیر خام و پاستوریزه گاو انجام دادند. آنها در این مطالعه، بدون تمرکز بر استفاده مستقیم از اسانس، به بررسی نقش یک ساختار حامل به نام «نیوزوم» برای بهبود کارایی این ترکیب گیاهی پرداختند.
در این پژوهش، نیوزومها با استفاده از موادی مانند اسپن ۶۰، توئین ۶۰ و کلسترول و به روش هیدراتاسیون لایه نازک ساخته شدند. نیوزوم نوعی کیسه وزیکول یا ساختار کروی بسیار کوچک است که میتواند مواد فعال را درون خود محبوس کند و به تدریج آزاد سازد. برای شناسایی و بررسی ویژگیهای این ساختارها از میکروسکوپ نوری و دستگاه پراکندگی نور لیزر استفاده شد تا اندازه و شکل ذرات مشخص شود. سپس فعالیت ضدباکتریایی این نیوزومهای حاوی اسانس گیاه مورد در نمونههای شیر خام و پاستوریزه بررسی شد. میزان بار میکروبی و نوع باکتریهای موجود در شیر اندازهگیری و دادهها با روشهای آماری تحلیل شدند.
طبق نتایج به دست آمده، نیوزومهای ساختهشده به شکل وزیکولهای کروی و چندلایه بودند و توانستند بیش از ۹۵ درصد اسانس گیاه مورد را در خود جای دهند. در شیر خامی که نیوزوم حاوی اسانس به آن افزوده شده بود، تعداد باکتریهای شناساییشده به طور قابل توجهی کمتر از شیر خام بدون این ترکیب بود. حتی در مقایسه با حالتی که اسانس به تنهایی استفاده شده بود، عملکرد نیوزوم حاوی اسانس بهتر ارزیابی شد.
بررسیها همچنین نشان دادند این سامانه توانست رشد باکتریهایی مانند پروویدنسیا رتگری، پروویدنسیا رستجینیا، ادواردزیلا تارد و انتروباکتر کلوآکا را در شیر خام مهار کند. در نمونههای شیر پاستوریزه نیز کاهش معنیدار رشد باکتریها مشاهده شد. به گفته پژوهشگران، استفاده از این حاملهای نیوزومی خطر ایجاد مقاومت در میکروبهای بیماریزا را به همراه ندارد و میتواند با دوز کمتر، اثر نگهدارندگی مطلوبی ایجاد کند.
یکی از نکات مهم این پژوهش، نقش کلسترول و نوع مواد موسوم به سورفکتانت در پایداری و کارایی نیوزومها بود. افزایش متعادل کلسترول به پایداری لایههای وزیکول کمک کرد و باعث شد اسانس به شکل موثرتری درون ساختار باقی بماند.
همچنین ترکیب اسپن ۶۰ و توئین ۶۰ با نسبت ۷۰ به ۳۰، ساختاری متعادل ایجاد کرد که هم از نظر پایداری و هم از نظر کاهش دوز نگهدارنده مناسب ارزیابی شد. به طور کلی، این ساختارها زیستتخریبپذیر هستند، تهیه و ذخیرهسازی آسانتری دارند و میتوانند آزادسازی کنترلشده ماده فعال را فراهم کنند.
بر اساس نتایج این تحقیق که در «فصلنامه میکروبیولوژی کاربردی در صنایع غذایی» وابسته به انجمن پروبیوتیک و غذاهای فراسودمند ایران انتشار یافتهاند، نیوزوم حاوی اسانس گیاه مورد میتواند به عنوان گزینهای امیدوارکننده برای نگهدارندگی طبیعی شیر در نظر گرفته شود. چنین رویکردی در صورت انجام مطالعات تکمیلی، میتواند به کاهش وابستگی به نگهدارندههای شیمیایی و افزایش ایمنی محصولات لبنی کمک کند.
