بیماری کلیوی اغلب بدون علامت شروع میشود
آیا نگران سلامت کلیههایتان هستید؟ میخواهید مطمئن شوید که هرگز با بیماری کلیوی مواجه نشوید؟ جای درستی آمدهاید! امروز به دنیای حفاظت از کلیهها میرویم و نکات عملی و تأییدشده توسط متخصصان را بررسی میکنیم که هرکسی میتواند از آنها استفاده کند.
اگر از آن دسته افرادی هستید که دوست دارید کنترل سلامت خود را به دست بگیرید و از مشکلات آینده جلوگیری کنید، همراه ما بمانید،کلیههایتان از شما تشکر خواهند کرد!
بیماری کلیوی اغلب بدون هیچ هشدار قابل توجهی شروع میشود. ممکن است کاملاً سالم به نظر برسید، اما در سکوت، کلیههایتان در حال مبارزه باشند. از آنجا که این اندامها برای فیلتر کردن ضایعات و حفظ تعادل مایعات بدن حیاتی هستند، پیشگیری از آسیب کلیوی یکی از هوشمندانهترین اقدامات سلامتی است که میتوانید انجام دهید.
انجام منظم آزمایش خون و ادرار بهترین راه بررسی سلامت کلیههاست
• بیماری کلیوی در مراحل اولیه اغلب بدون علامت است، معاینات منظم بسیار مهم هستند.
• انتخابهای سبک زندگی سالم نقش بزرگی در پیشگیری دارند.
• دیابت و فشار خون بالا اصلیترین عوامل آسیب به کلیهها هستند.
• مدیریت سلامت قلب به همان اندازه برای کلیهها مهم است.
• سابقه خانوادگی خطر را افزایش میدهد، اما سبک زندگی همچنان تأثیر بسیار زیادی دارد.
بیشتر افراد مبتلا به بیماری کلیوی در مراحل اولیه هیچ علامتی ندارند. به همین دلیل آزمایشهای خون منظم (بررسی کراتینین و محاسبه GFR) و غربالگری ادرار (برای پروتئین، معروف به ACR) بسیار مهم هستند. این آزمایشها مانند پنجرهای به سلامت کلیههایتان عمل میکنند،از پزشک خود بخواهید این موارد را در معاینات سالانهتان چک کند.
دانستن اطلاعات قدرت است! نرخ تخمینی فیلتراسیون گلومرولی (GFR) نشان میدهد که کلیههایتان چقدر خوب فیلتر میکنند، و نسبت آلبومین به کراتینین (ACR) نشاندهنده نشت پروتئین در ادرار است، نشانه کلیدی مشکل کلیوی. اعداد خود را یادداشت کنید و در طول زمان پیگیری کنید. اگر GFR شما در محدوده ۷۰-۱۰۰ باشد، معمولاً نشانه خوبی است.
مصرف بیش از حد آب هم میتواند برای کلیهها مضر باشد
دیابت شماره یک علت بیماری کلیوی است. اگر دیابت دارید، کنترل قند خون میتواند خطر را به شدت کاهش دهد. اگر دیابت ندارید، وزن سالم را حفظ کنید، غذاهای کامل بخورید و مصرف قند را کنترل کنید تا از بروز دیابت جلوگیری شود.
فشار خون بالا دومین عامل اصلی آسیب به کلیههاست. فشار خون خود را به طور منظم چک کنید و با پزشکتان همکاری کنید تا در محدوده سالم (معمولاً زیر ۱۳۰/۸۰ میلیمتر جیوه) بماند. نمک زیاد مصرف نکنید، استرس را مدیریت کنید و فعال بمانید.
رژیم متعادل و سالم برای قلب، از کلیهها هم محافظت میکند. تمرکز کنید روی:
• کاهش نمک (حتی اگر برخی بحثبرانگیز بدانند، احتیاط عاقلانه است)
• مصرف فراوان میوه و سبزیجات
• انتخاب پروتئینهای کمچرب
• محدود کردن غذاهای فرآوریشده
• افراد حساس به نمک و کسانی که نارسایی قلبی دارند، بهویژه از کاهش سدیم سود میبرند.
به اندازه کافی آب بنوشید تا ادرارتان زرد روشن باشد، اما زیادهروی نکنید. نوشیدن بیش از حد میتواند به کلیهها فشار بیاورد، بهخصوص اگر عملکردشان کاهش یافته باشد.
مسکنهایی مانند ایبوپروفن و برخی داروهای ضدالتهابی اگر به طور منظم استفاده شوند، میتوانند به مرور زمان به کلیهها آسیب بزنند. اگر به تسکین درد نیاز دارید، استامینوفن (تایلنول) معمولاً برای کلیهها ایمنتر است، اما همیشه با پزشکتان مشورت کنید.
حفظ وزن سالم نقش مهمی در سلامت کلیهها دارد
سیگار کشیدن و مصرف سنگین الکل دشمن کلیهها (و تقریباً همه اندامهای دیگر) هستند. ترک یا کاهش این عادتها آسان نیست، اما برای سلامت قلبیعروقی و کلیویتان بسیار ارزشمند است.
فعالیت بدنی فشار خون و قند خون را کنترل میکند، خطر قلبی را کاهش میدهد و به عملکرد بهتر کلیهها کمک میکند. حداقل ۱۵۰ دقیقه ورزش متوسط در هفته هدفگذاری کنید، هر فعالیتی که ضربان قلبتان را بالا ببرد، حساب میشود!
اگر بیماری کلیوی در خانوادهتان شایع است،بهخصوص بیماری کلیه پلیکیستیک، به پزشکتان اطلاع دهید. غربالگری زودهنگام و آزمایشهای ژنتیکی در برخی موارد مناسب است. به یاد داشته باشید، ارث بردن خطر به معنای حتمی بودن بیماری نیست. انتخابهای سبک زندگی سالم همچنان تفاوت بزرگی ایجاد میکنند!
بسیاری میپرسند: «اگر نشانههای اولیه مشکل کلیوی دارم، آیا میتوانم آن را برگردانم؟» واقعیت این است که برخی علل بیماری کلیوی قابل برگشت هستند، بهخصوص اگر زود تشخیص داده شوند (مانند انسدادها یا مشکلات ناشی از دارو). تغییرات سبک زندگی و داروهای مناسب اغلب میتوانند پیشرفت را متوقف یا کند کنند و گاهی نشانگرهای خون و ادرار بهبود مییابند.
کلید موفقیت اقدام سریع است: چکاپ کنید، توصیههای پزشک را دنبال کنید و عادتهای سالم را اتخاذ کنید. حتی وقتی برگشت کامل ممکن نیست، جلوگیری از آسیب بیشتر کاملاً قابل دستیابی است و میتواند کیفیت زندگیتان را به شدت بهبود ببخشد.
دیابت شایعترین علت بیماری کلیوی در سراسر جهان است
1. آیا بیماری کلیوی همیشه علائم دارد؟
خیر. در مراحل اولیه (حتی مرحله ۱ تا ۳) اغلب هیچ علامتی ندارد و به همین دلیل به آن «بیماری خاموش» میگویند. فقط با آزمایش خون (کراتینین و GFR) و ادرار (ACR) میتوان زود تشخیص داد.
2. چقدر آب باید بنوشم تا کلیههایم سالم بماند؟
به اندازهای که ادرار شما زرد روشن باشد (معمولاً ۱.۵ تا ۲.۵ لیتر در روز برای اکثر افراد). نوشیدن بیش از حد هم میتواند برای بعضی افراد (بهخصوص اگر عملکرد کلیه کم شده باشد) مضر باشد. هیدراتاسیون مهم است، اما «شستشوی بیش از حد» کلیه راه پیشگیری اصلی نیست.
3. آیا مصرف زیاد نمک واقعاً به کلیه آسیب میزند؟
بله، بهخصوص اگر فشار خون بالا دارید یا «نمکحساس» هستید. کاهش نمک به زیر ۲۳۰۰ میلیگرم در روز (ترجیحاً حدود ۱۵۰۰ میلیگرم) میتواند فشار خون را پایین بیاورد و بار کلیه را کم کند.
4. اگر سابقه خانوادگی بیماری کلیوی دارم، حتماً مبتلا میشوم؟
نه لزوماً. سابقه خانوادگی (مثل پلیکیستیک یا دیگر بیماریهای ارثی) خطر را بالا میبرد، اما کنترل فشار خون، قند خون، وزن و سبک زندگی سالم میتواند احتمال ابتلا را به شدت کاهش دهد.
5. آیا میتوان بیماری کلیوی را کاملاً درمان یا معکوس کرد؟
در مراحل خیلی اولیه (مرحله ۱–۲) و در مواردی مثل آسیب ناشی از دارو، انسداد یا عفونت حاد، بله،گاهی کاملاً قابل برگشت است. در بیماری مزمن کلیوی (CKD) معمولاً نمیتوان کامل معکوس کرد، اما با تغییرات سبک زندگی و دارو میتوان پیشرفت را متوقف یا خیلی کند کرد و حتی GFR را کمی بهبود بخشید.
6. آیا مصرف زیاد پروتئین (مثل رژیم بدنسازی) به کلیه آسیب میزند؟
اگر کلیهها سالم باشند، معمولاً خیر. اما اگر GFR زیر ۶۰ باشد یا پروتئینوری (پروتئین در ادرار) داشته باشید، مصرف پروتئین خیلی بالا میتواند فشار بیشتری به کلیه وارد کند. در این موارد پزشک ممکن است محدودیت پروتئین توصیه کند.
7. آیا رژیم غذایی خاصی برای پیشگیری لازم است؟
رژیم «DASH» یا «مدیترانهای» عالی است: زیاد میوه و سبزی، غلات کامل، پروتئین کمچرب، لبنیات کمچرب، نمک کم، شکر و غذاهای فرآوریشده محدود. در مراحل پیشرفتهتر ممکن است نیاز به محدودیت پتاسیم، فسفر یا پروتئین باشد (با نظر متخصص تغذیه کلیه).
حفاظت از کلیهها فقط به معنای جلوگیری از بیماری کلیوی نیست،بلکه به معنای حفظ نشاط و انرژی کلی برای سالهای طولانی است. مراحل ساده هستند: اعداد خود را بدانید، خوب بخورید، فعال بمانید، فشار خون و قند خون را کنترل کنید و چکاپ منظم داشته باشید. حتی اگر به دلیل سابقه خانوادگی در معرض خطر بالاتری هستید، انتخابهای روزانهتان قویترین ابزارهایی هستند که در اختیار دارید. به یاد داشته باشید، شما مسئول سلامت خودتان هستید.
گردآوری:بخش سلامت بیتوته
