عصر ایران - طبیعت همیشه راهی برای شگفت زده کردن ما پیدا می کند، اما گاهی اوقات این شگفتی ها در اعماق زمین و در جاهایی پنهان شده اند که دسترسی به آن ها مرز میان زندگی و مرگ است. غار کریستال ها (Cave of the Crystals) یا به زبان اسپانیایی Cueva de los Cristales، یکی از این نقاط است؛ مکانی با ظاهری شبیه به قصر ملکه برفی، اما با باطنی به شدت داغ، خشن و جهنمی.
در این مقاله، به اعماق زمین در منطقه نایکا (Naica) در مکزیک سفر می کنیم تا با یکی از حیرت انگیزترین عجایب زمین شناسی جهان آشنا شویم.
داستان کشف غار کریستال ها به سال 2000 میلادی بازمی گردد. دو برادر معدنچی به نام های خوان و خاویر دلگادو، در حالی که مشغول حفر یک تونل جدید در معدن بزرگ سرب، روی و نقره «نایکا» در ایالت چی واوای مکزیک بودند، به طور کاملا تصادفی به این تالار زیرزمینی برخورد کردند.
آنچه آن ها در عمق حدود 300 متری زمین دیدند، فراتر از حد تصور بود: تالاری انباشته از ستون های بلوری غول پیکر و درخشان که از سقف، دیواره ها و کف غار قد برافراشته بودند.
شاخصه اصلی غار نایکا، وجود بلورهای فوق العاده بزرگ از جنس سلنیت (Selenite) است. سلنیت، یک ساختار بلوری و شفاف از سنگ گچ (سولفات کلسیم آبدار) است که در این غار به ابعادی بی سابقه رسیده است.
بزرگ ترین بلور جهان: بزرگ ترین کریستال یافت شده در این غار، حدود 11.4 متر طول، 4 متر قطر و وزنی نزدیک به 12 تن دارد!
استحکام باورنکردنی: این ساختارهای گچی برخلاف ظاهر ظریفشان، به قدری مستحکم و پایدار هستند که دانشمندان و غارنوردان می توانستند بدون ترس از شکستن، روی آن ها راه بروند.
تصاویر غار کریستال ها ممکن است این تصور را ایجاد کند که با محیطی خنک و یخی رو به رو هستیم، اما واقعیت کاملا برعکس است. شرایط محیطی این غار برای انسان به معنای واقعی کلمه مرگبار است:
دما: دمای هوا در داخل غار به طور مداوم بین 47 تا 58 درجه سانتی گراد متغیر است.
رطوبت: رطوبت نسبی هوا در این مکان بین 90 تا 99 درصد است.
این ترکیب هوای داغ و رطوبت نزدیک به 100 درصد، یک تله مرگ برای سیستم تنفسی انسان است. در این شرایط، هوای داخل غار از بافت ریه خنک تر است؛ در نتیجه، رطوبت هوا بلافاصله درون ریه های فرد تقطیر می شود و شروع به جمع شدن می کند. یک انسان بدون تجهیزات ویژه، در کمتر از 10 دقیقه بر اثر خفگی یا گرمازدگی شدید جان خود را از دست می دهد.
حتی دانشمندان و کاوشگرانی که با لباس های ویژه مجهز به سیستم های خنک کننده و کپسول اکسیژن وارد غار می شدند، مجاز نبودند بیش از 20 تا 45 دقیقه در آنجا بمانند.
شکل گیری غار نایکا حاصل یک هم راستایی بی نقص از عوامل زمین شناسی در طول صدها هزار سال است.
منبع گرمای زیرزمینی: در زیر این معدن، توده هایی از ماگمای آتشفشانی وجود دارد که آب های زیرزمینی را به شدت داغ می کردند.
آب های غنی از مواد معدنی: این آب های داغ، سرشار از املاح معدنی به ویژه سولفات کلسیم بودند.
دمای ثابت ایده آل: حدود 500 هزار سال پیش، دمای آب درون این غار در یک محدوده ثابت (حدود 58 درجه سانتی گراد) تثبیت شد. این دما، نقطه ای طلایی بود که به مولکول های سولفات کلسیم اجازه می داد تا به شکل بلورهای سلنیت رسوب کنند.
رشد آرام و مداوم: به دلیل پایداری مطلق شرایط محیطی به مدت نیم میلیون سال، این کریستال ها با سرعتی بسیار آرام اما مداوم رشد کردند و به این ابعاد افسانه ای رسیدند.
یکی دیگر از شگفتی های غار نایکا که جامعه علمی را تکان داد، کشف نوعی حیات میکروبی در میان منافذ این کریستال ها بود. دانشمندان توانستند میکروب هایی را در این غار بیابند که برای 50 هزار سال در داخل حباب های کوچک مایع موجود در کریستال ها به خواب زمستانی رفته بودند. این جانداران سخت کوش برای بقا، به جای نور خورشید، از مواد معدنی مانند آهن و گوگرد تغذیه می کردند.
در دورانی که معدن نایکا فعال بود، شرکت های معدنی به طور مداوم آب های زیرزمینی را پمپاژ می کردند تا دسترسی به تونل ها و غار ممکن باشد. همین امر به دانشمندان فرصت داد تا در یک پنجره زمانی کوتاه، به مطالعه این مکان بپردازند.
اما در سال 2015، به دلیل نفوذ آب به بخش های دیگر معدن و پایان یافتن توجیه اقتصادی استخراج، پمپاژ آب متوقف شد.
در حال حاضر، غار کریستال ها دوباره به طور کامل زیر آب رفته است. اگرچه این موضوع دسترسی و بازدید انسان را غیرممکن کرده، اما بهترین اتفاق برای خود غار است. کریستال ها در محیط طبیعی و غوطه ور در آب های گرم خود، از گزند هوا، کدر شدن و تخریب در امان مانده اند و روند رشد نیم میلیون ساله آن ها دوباره آغاز شده است.
تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور
