پایگاه تحلیلی «مدرن دیپلماسی» روز دوشنبه، در گزارشی به بررسی پیامدهای بسته شدن تنگه‌هرمز بر حوزه «امنیت انرژی» پرداخته و تاکید کرده که مهم‌ترین نتیجه جنگ ایران و بحران در تنگه‌هرمز، تغییر نگرش کشورها به مفهوم امنیت انرژی است.

این گزارش معتقد است که بحران اخیر نشان داد کشورهایی که ذخایر راهبردی بزرگ در اختیار دارند، در برابر شوک‌های ژئوپلیتیکی و نوسان‌های بازار انعطاف‌پذیری بیشتری دارند؛ «به همین دلیل انتظار می‌رود در سال‌های آینده سرمایه‌گذاری در ذخایر استراتژیک نفت و گاز به یکی از اولویت‌های اصلی دولت‌ها تبدیل شود».

در گزارش «مدرن دیپلماسی» تصریح شده است که این روند نه تنها ساختار بازار انرژی را تغییر خواهد داد، بلکه نقش ذخایر راهبردی را در تعیین قیمت‌ها، جریان تجارت انرژی و سیاست‌گذاری‌های اقتصادی پررنگ‌تر خواهد کرد. مهم‌ترین محورهای این گزارش را در ادامه می‌خوانید:

بحران هرمز و پیامدهای آن

• بسته شدن تقریباً کامل تنگه هرمز برای بیش از سه ماه، حدود ۲۰درصد از عرضه جهانی نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) را مختل کرد.
• این رویداد سبب افزایش شدید قیمت انرژی شد و قیمت نفت برنت را به نزدیکی ۱۲۰ دلار در هر بشکه رساند.
• کشورهای وابسته به واردات با افزایش هزینه‌های سوخت، فشارهای تورمی و نگرانی درباره امنیت عرضه انرژی مواجه شدند.
• این بحران بار دیگر اهمیت مسیرهای حیاتی انتقال انرژی را برجسته کرد و نشان داد اختلال در یک نقطه کلیدی، می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای اقتصاد جهانی داشته باشد.

نقش ذخایر راهبردی در کنترل بحران

• یکی از عوامل مهم در جلوگیری از تشدید بحران، استفاده از ذخایر اضطراری نفت بود.
• کشورهای عضو آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) به‌صورت هماهنگ حدود ۴۰۰میلیون بشکه نفت از ذخایر راهبردی خود آزاد کردند.
• این اقدام توانست بخشی از کمبود عرضه را جبران کرده و از جهش بیشتر قیمت‌ها جلوگیری کند.
• تجربه بحران نشان داد ذخایر راهبردی تنها یک ابزار اضطراری نیستند، بلکه به یکی از ارکان اصلی امنیت اقتصادی و انرژی کشورها تبدیل شده‌اند.

برندگان و بازندگان بحران

چین؛ نمونه موفق مدیریت ریسک

• چین به‌دلیل برخورداری از بزرگ‌ترین ذخایر راهبردی نفت جهان، عملکرد موفقی در این بحران داشت.
• این کشور، که بیش از یک میلیارد بشکه ذخیره نفتی در اختیار دارد، توانست واردات خود را کاهش دهد و از خرید نفت با قیمت‌های بسیار بالا اجتناب کند.
• در نتیجه، فشار اقتصادی ناشی از بحران برای چین، کمتر از بسیاری از واردکنندگان بزرگ بود.

کشورهای آسیب‌پذیر

• کشورهایی که ذخایر محدودی داشتند با مشکلات بیشتری روبه‌رو شدند.
• برخی کشورهای آسیایی مجبور شدند برای کنترل بحران اقدام‌هایی مانند پرداخت یارانه سوخت، محدودیت مصرف انرژی، کاهش ساعات کاری و اجرای برنامه‌های صرفه‌جویی را در دستورکار قرار دهند.
• این وضعیت ضعف ساختاری این کشورها در حوزه امنیت انرژی را آشکار کرد.

• واکنش کشورهای مختلف

  هند

• هند، که سومین واردکننده بزرگ نفت جهان است، اکنون در حال بررسی افزایش قابل توجه ظرفیت ذخایر راهبردی خود است.
• این کشور برای رسیدن به استانداردهای بین‌المللی، نیازمند ایجاد ظرفیت ذخیره‌سازی صدها میلیون بشکه نفت اضافی خواهد بود.

• پاکستان

• پاکستان نیز پس از تجربه بحران، برنامه‌هایی را برای افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی داخلی و کاهش آسیب‌پذیری در برابر اختلال‌های عرضه انرژی بررسی می‌کند.

• استرالیا

• استرالیا، که سال‌ها به‌دلیل کمبود ذخایر راهبردی مورد انتقاد بود، اعلام کرده ذخایر سوخت خود را به شکل چشمگیری افزایش خواهد داد و امنیت انرژی را بخشی از امنیت ملی می‌داند.

• اروپا

• اروپا با وجود برخورداری از زیرساخت‌های گسترده ذخیره‌سازی گاز، اکنون به‌دنبال افزایش ظرفیت‌های تحت کنترل دولت‌هاست تا وابستگی خود به واردات «ال. ان. جی» را بهتر مدیریت کند.

• کشورهای خلیج‌فارس
• صادرکنندگان بزرگ نفت در منطقه خلیج فارس نیز از این بحران درس گرفته‌اند.
• آنها در حال بررسی توسعه تأسیسات ذخیره‌سازی در خارج از منطقه هستند تا در صورت اختلال در مسیرهای صادراتی، بتوانند عرضه به مشتریان را ادامه دهند.

• چشم‌انداز بازار جهانی نفت

• افزایش ذخایر راهبردی در کشورهای مختلف و همچنین نیاز به بازسازی ذخایری که در طول بحران مصرف شده‌اند، می‌تواند طی سال‌های آینده تقاضای جدیدی در حدود یک میلیارد بشکه نفت ایجاد کند.
• این موضوع احتمالاً به حمایت از قیمت‌های جهانی نفت کمک می‌کند و بخشی از مازاد عرضه احتمالی را جذب خواهد کرد.