به گزارش خبرگزاری صدا و سیما خانم سحر تاج بخش معاون وزیر راه و شهرسازی و رئیس سازمان هواشناسی کشور در برنامه تلویزیونی سلام تهران از شبکه تهران به سوالات مجری برنامه پاسخ داد.
سوال: بارندگیهای امسال به نظر میرسد که بد نبود، بالاخره ما از اواخر سال گذشته بارندگی داشتیم، قبل از اینکه خدمت شما باشم باز اعلام کردند که موج جدید بارشی از غرب دارد وارد میشود و اینها حال دلمان را هم خوب میکند هرچقدر بارش باران داشته باشیم، گفته میشود امسال ممکن است ترسالی داشته باشیم به جای خشکسالی؟
تاج بخش: همانطور که گفتید بارشهای امسال از نیمه آذر ماه سال هزار و چهارصد و چهار، منظورم از امسال سال آبی است، یعنی از یک مهر هزار و چهارصد و چهار تا شهریور هزار و چهارصد و پنج از نیمه آذر ماه هزار و چهارصد و چهار ما تقریبا ورود سامانههای بارشی را به کشور شاهد بودیم به تدریج تعدادشان و فرکانسشان افزایش پیدا کرد و در بهار و به خصوص فروردین ماه بارشهای خیلی خوبی رو در کشور داشتیم، البته این خیلی خوب است که عرض میکنم در مقایسه با سال گذشته است وگرنه نسبت به مقادیر بلند مدت کشور ما حدود پنج درصد بالاتر از نرمال هستیم، بنابراین خیلی اتفاق عجیبی در کشور نیفتاد از لحاظ بارشی ما در محدوده بارشهای نرمال در کشور هستیم ولی، چون سال گذشته بسیار شرایط بدی را پشت سر گذاشتیم نسبت به پارسال بیش از هفتاد درصد افزایش بارش داشتیم.
سوال: الان همچنان نگران کننده است؟
تاج بخش: در بخشهای غربی کشور شرایط بهتر است، بارشهای بیشتری را آنجا شاهد بودیم و گزارشهای زیادتری را داشتیم، اما کلان شهرها به خصوص تهران، مشهد، بعضی از استانهای واقع در البرز جنوبی، قزوین، البرز، حتی مرکزی، سمنان شرایط همچنان برای مصرف آب و منابع آبی به خصوص برای تابستان باید با مدیریت سختگیرانه باشد.
سوال: اخیراً باز شایعاتی درباره اثرگذاری سامانه های راداری و بحث پارازیتها برای ابرهای بارشی مطرح شد که اینها باعث جلوگیری از بارندگی میشد در کشور حالا میخواهم از زبان خود شما پاسخ علمی و مستند بشنوم و بینندگان ما روشن شوند یک بار گفته شود و این داستان تمام شود آیا چنین چیزی صحت دارد یا خیر؟
تاج بخش: واقعیت این است که ما اولاً سازمان هواشناسی یک بیانیهای در این خصوص داد و در واقع به نوعی این ادعاها را فاقد مبنای علمی اعلام کرد و هم اینکه هم خود بنده و هم همه همکارانم در رسانههای مختلف خبری هم از صداوسیما و هم رسانههای مجازی اطلاع رسانی کردیم از بابت اینکه حذف رادارها حالا چه از نوع هواشناسی و چه غیر هواشناسی تاثیری روی بارشها در منطقه ندارند، رادارها اساسا حالا من راجع به رادارهای هواشناسی بیشتر صحبت میکنم، رادارها ابزاری هستند برای پایش بارش، در واقع انرژیای که توان انرژیای که اینها تولید میکنند قابل مقایسه با انرژی آزادسازی سامانههای جوی نیست، من یک مثال فقط خدمتتان بزنم اگر ما به اندازه یک میلیمتر بارش را بخواهیم در مدت یک ساعت برای محدوده به شعاع دویست و پنجاه کیلومتر به شعاع پایش رادارهای یکی از باندهای راداری است داشته باشیم، حدود پنج در ده به توان هفده ژول انرژی لازم است یعنی آزاد میشود در جو تا این مقدار بارش ببارد، این انرژی معادل چند هزار رادار است که باید همزمان بتوانند یک همچین انرژیای را آزاد کنند، بنابراین همچین اتفاقی که نیفتاده یعنی چندین هزار رادار که با هم از بین نرفته که بخواهیم این انرژیها را با هم مقایسه کنیم در منطقه، و اساسا آن ابزار وسیله برای این کار نیست، حالا در لایههای بالای جو پروژههایی هستند کشورها اجرا میشود ظرفیتهای انرژی خیلی بالایی تولید میکنند جو را به میزان زیادی گرم میکنند ولی نه در لایهای که بارش و ابر وجود دارد، تقریبا در لایه سوم جو است هفتاد تا هشتاد کیلومتر بالا است و اثری روی لایههای پایین ندارد، حداقل آنچه که تا به امروز در ژورنالهای معتبر علمی از طرف مجامع معتبر علمی در حوزه هواشناسی اعلام شده تاثیری روی آب و هوا و اقلیم ندارد، خیلی خوشبینانه بخواهیم به این موضوع نگاه کنیم این مسئله در واقع یک فرضیه ثابت نشده است حداقل میتوانیم این را بگوییم و برای اینکه ثابت شود حتما باید مستندات علمی قابل اتکا داشته باشد، افراد معتبر اینها را تایید کرده باشند تا بتوانیم راجع به آن اظهار نظر کنیم، بنابراین بیشتر در این سطحی که مطرح میشود نه یک رفرنس معتبری دارد به صورت صفحات مجازی پخش میشود و نه در جاهای علمی معتبر به عنوان شبه علم بهش نگاه میکنیم.
سوال: پس کاملا رد میکنید؟
تاج بخش: در موضوع اینکه حذف رادارها باعث افزایش بارش میشود بله، ضمن اینکه یک توجیهی بود برای بارشهای قبل از این اتفاقات نداریم، ما مثلاٌ در آذر ماه بارشهای بسیار سنگینی در جنوب کشور داشتیم سازمان هواشناسی هم هشدار قرمز برای آنها صادر کرد.
اگر قرار باشد چنین ابزارهایی باعث ایجاد بارش شود بارشهای سنگین در آنجاها را چطور توجیه میکنیم، یا حتی در کشورهای دیگر را، ما در بسیاری از کشورهای خاورمیانه در همین زمانی که ما بارش خوب داشتیم آنها هم داشتند آنجا که جنگ نبوده آنها را چطور توجیه میکنیم، ضمن اینکه سازمان هواشناسی کشور دستکم میتوانم بگویم از پاییز بارشهای نرمال و بالاتر از نرمال را برای زمستان و بهار پیش بینی داده بوده، در واقع الگوهای جوی پیش بینی شان بر این اساس بوده، گردشهای بزرگ مقیاس جوی به ما نشان داده که در فصل زمستان در واقع از نیمه پاییز به بعد آن شرایط خشکی و الگوهایی که باعث خشکی هوا در منطقهی ما میشده بود و در واقع شرایط بارشی در منطقه فراهم شده.
سوال: یک بحث دیگر هم است حالا در زمستان در برخی از کشورهای غربی مثلا میگفتند این ابرها میآید تا نزدیک به مرز ایران که میشود دیگه وارد نمیشود و ما بیشتر برف و بارندگی حالا در زمستان بیشتر برف را مثلا ما در مرز شرقی ترکیه قبل از ورود به مرزهای غربی ایران داریم.
تاج بخش: اساساً همانطور که عرض کردم انرژی سامانههای جوی آنقدر زیاد است که ظرفیتهای امروز بشر توانایی جابه جایی آنها را فعلا ندارد، من میتوانم بگویم معادل حداقل صد کیلو تی ان تی یا چندین بمب اتم از نوعی که در هیروشیما زدند سامانههای جوی انرژی دارند، بنابراین توان اینکه ما بتوانیم اینها را جابجا کنیم الان هنوز نداریم، راجع به آن موضوع مشخصی که در خصوص ورود سامانههای جوی کشور ترکیه به ایران است، ببینید اقلیم کشور ترکیه با ما کاملا متفاوت است، مساحتش هم ما تقریبا یک میلیون و ششصد هزار کیلومتر مربع هستیم ترکیه فکر میکنم حدود هشتصد هزار تقریبا نصف ما است، بنابراین عرضهای جغرافیایی بالاتری توپوگرافی ترکیه به گونهای است که کوههای آناتولی در مسیر جریانهای جوی قرار دارند، بنابراین جریانهایی که از غرب به شرق معمولا منطقه ما را تحت تاثیر قرار میدهند زمانی که به کوههای آناتولی برخورد میکنند بخش زیادی برمی گردد به داخل ترکیه، بنابراین آنجا بارشهای خیلی خوبی داریم، بخش کمی از روی کوه عبور میکند و میآید به سمت ایران و شمال غرب ما را که شامل دریاچه ارومیه هم میشود، چون این موضوع بیشتر برای مدیریت دریاچهی ارومیه مطرح شده بود تحت تاثیر قرار میدهد، میانگین بارش کشور ترکیه بیش از ششصد میلی متر است، برای ما حدود دویست و پنجاه میلیمتر است یعنی میخواهم بگویم که اقلیم دو کشور کاملا با هم متفاوت است و بنابراین بارشهایی که در ترکیه است به مراتب همیشه بیشتر از بارشهای منطقه ما بوده.
سوال: خانم تاج بخش شما برنامهای اصلاً هست مطلع هستید خودتان برای باروری ابرها؟
تاج بخش: باروری ابرها یک فرآیند علمی است، در بسیاری از کشورهای دنیا هم انجام میشود بسیاری از کشورها هم انجام نمیدهند و اساساً به کمک روشها و ابزارهایی باعث تمرکز قطرات آب داخل ابرها میشوند و باعث ریزش باران میشوند این در مقیاس کوچک بسیار متداول است در دنیا انجام شود، بررسیهایی که در تمام بیشتر کشورهای دنیا انجام شده به طور متوسط تا حدود ده درصد افزایش بارش داشته، یعنی اینکه اگر یک سامانهای بتواند در یک منطقهای صد میلیمتر باران بدهد این میتواند بکند صد و ده میلیمتر اگر بشود و اگر به درستی انجام شود، تمام پارامترها در واقع مشخص و استانداردش انجام شود، متوسط حدود ده درصد است، بنابراین مقدار افزایش بارش قابل توجهی نخواهد داشت حداقل تا الان نداشته و اینکه ما بخواهیم با این روشها مثلا مشکلات بزرگ منطقه را برطرف کنیم، خشکسالیها را از بین ببریم، یا مثلا منابع آبهای زیرزمینی را تامین کنیم، با این روشها چندان جوابگو نیست، به نظر نمیرسد که قابل انجام باشد ولی از باب اینکه به هر صورت یک ظرفیت علمی در کشور ایجاد میشود که بتوانیم با استفاده از ظرفیتهای بومی توانمندیهان را در زمینه استحصال آب افزایش بدهیم بسیار کار خوبی است.
سوال: دارید امکانش رو صورت گرفته؟
تاج بخش: بله سازمانی از زیرمجموعه وزارت نیرو که در واقع مسئولیت انجام این کارها بر عهده این سازمان است، اینکه کارهایی در کشور انجام شده منکر آن نیستیم بله انجام شده ولی به نظر نمیرسد که در واقع بر اساس روشهای کاملا علمی مستند چیز قابل توجهی وجود داشته باشد حداقل ما در سازمان هواشناسی به آن دسترسی نداشتیم، انجام این کارها باید در بازههای زمانی طولانی مدت باشد، ایستگاههای شاهد، ایستگاههای مقصد همه مشخص باشد، در فصول مشخصی با ابرهای مشخصی و به کرات این کار انجام شود، با یک مورد دو مورد ده مورد نمیتوانیم یک نتیجه گیری کلی کنیم، کشورهایی هستند انجام میدهند و الان تقریبا تعطیل کردهاند.
سوال: طرحهای خاصی را دارید که نیاز به بودجه و اعتباری داشته باشد که مجلس با شما است اصلاامسال وضعیت بودجه تان چطور شد؟
تاج بخش: امسال البته اعتبارات ما یک مقدار افزایش پیدا کرد، ما تجهیزات سازمان هواشناسی علی رغم تلاش بسیار زیادی که کردیم داخل تولید داشته باشیم خیلی کم موفق بودیم، چون مشتری خیلی زیادی، چون ما ندارد، شرکتها خیلی تمایل ندارند که به این سمت بیایند و سرمایه گذاری کنند بنابراین بیشتر تجهیزات ما خرید از خارج است و خریدهای ارزی است با توجه به این اختلاف نرخ ارزی که وجود دارد به هر صورت شرایط را بسیار هر سال برای ما سختتر میکند، تجهیزاتی بوده که مثلا سال گذشته ما با قیمت ده تا پانزده میلیون تومان خریداری میکردیم دونهای و اینها تجهیزات مصرفی بوده، امسال باید با حدود بیست و هفت تا بیست و هشت تومان آنها را خریداری کنیم و استانداردهای بین المللی است باید تعهداتمان را حتما انجام بدهیم، این نیازمند این است که بودجههای سازمان هواشناسی کشور نمیگویم رشد داشته باشد، باید جهش قابل ملاحظهای داشته باشد.
سوال: که نداشته؟
تاج بخش: خیر، اتفاق قابل توجهی نیفتاده با توجه به اینکه نرخ ارز هم خیلی افزایش پیدا کرده بنابراین هم از دولت و هم از مجلس خواهش میکنیم برای اینکه بتوانیم با توجه به موضوع تغییر اقلیم که بسیار چالش مهمی است امروز در دنیا اقلیم کشور را هم به خوبی پایش کنیم و هم بتوانیم پیش بینیهای بهتری بدهیم اعتبارات سازمان هواشناسی افزایش پیدا کند تا شبکه دیدبانی را بتوانیم همراه با زیرساخت هایش به شکل مطلوب توسعه بدهیم.
سوال: ضمن اینکه تنوع اقلیمی بسیار زیادی هم داریم ما از جمله کشورهایی هستیم که تنوع اقلیمی خیلی زیادی داریم؟
تاج بخش: ما فقط با همین کشور ترکیه مقایسه میکنم که تقریبا مساحتش نصف کشور ما است، ده تا رادار هواشناسی در کشور داریم متاسفانه دوتا هم در جنگ اخیر تخریب شدند، ترکیه با نصف مساحت کشور ما هفده رادار هواشناسی در کشورش دارد، ما حداقل باید کشور را به بیست و شش رادار هواشناسی مجهز کنیم که این به هر صورت نیاز دارد که یک نگاه خیلی جدی به اعتبارات سازمان هواشناسی داده شود.
سوال: در جنگ اشاره کردید که سازمان شما هم آسیب دیده راجع به این موضوع هم بفرمایید؟
تاج بخش: متاسفانه دو رادار ما در استانهای بوشهر و خوزستان صددرصد تخریب شدند و متاسفانه در روز جهانی هواشناسی در استان بوشهر رئیس اداره هواشناسی فرودگاهی استان بوشهر را از دست دادیم در جریان خدمت رسانی در زمان تهیه داده متاسفانه ایشان به شهادت رسیدند دیگر در کنار ما نیستند.
