دلایل فاصله گرفتن نوجوانان از خانواده موضوع گفتوگوی مهسا ساداتی، روانشناس کودک و نوجوان، با خبرنگار ایرنازندگی است. او با اشاره به تفاوتهای نسلی میان نوجوانان امروز و نسلهای گذشته میگوید: «نوجوانان نسل جدید در شرایط متفاوتی رشد کردهاند و تفاوتهایی با نسلهای پیشین دارند. ارتباطگیری نسل گذشته تا حدی متأثر از زندگی در خانوادههای پرجمعیتتر و شرایط اجتماعی خاص آن دوره بوده است، در حالی که نوجوانان امروز به دلیل شرایط اجتماعی و اقتصادی موجود، ممکن است خلق پایینتر، رضایت کمتر از زندگی و انگیزههای ضعیفتری داشته باشند.» به گفته او، این تفاوتها گاهی باعث میشود نوجوانان احساس کنند مورد پذیرش والدین قرار نمیگیرند و به همین دلیل از ورود به جمع خانواده یا تعامل با والدین خودداری میکنند.
مهسا ساداتی تأکید میکند: «این مسئله الزاماً از سوی نوجوانان ایجاد نمیشود، بلکه در بسیاری از موارد ریشه در رفتار و شیوه مواجهه والدین دارد. والدین گاهی نمیتوانند فضای امن و پذیرا برای نوجوان فراهم کنند تا او تمایل به حضور در جمع خانواده و گفتوگو داشته باشد.» ساداتی توضیح میدهد: «نوجوانان در بسیاری از موارد هنگام بیان اعتقادات، عقاید، روابط و دوستیهای خود با واکنشهای تند خانواده مواجه میشوند و همین تجربههای منفی باعث میشود تصمیم بگیرند وارد جمع خانواده نشوند، صحبت نکنند و ارتباط کمتری برقرار کنند.»
ساداتی درباره اثرات سکوت طولانی نوجوانان در خانواده میگوید: «وقتی نوجوان از سوی خانواده پذیرفته نشود و وارد فاز سکوت شود، در واقع به مرحلهای از تسلیم میرسد و دیگر تمایلی به برقراری ارتباط ندارد. نوجوان در این وضعیت احساس میکند هیچکس شبیه او نیست و سطح مقاومتش آنقدر افزایش مییابد که ترجیح میدهد هیچ چیز درباره خود در خانواده مطرح نکند.» او تأکید میکند: «نخستین پیامد این وضعیت، آسیب به مهارت حل مسئله و گفتوگو در نوجوان است. اگر چنین نوجوانی در آینده در موقعیتهای مدیریتی یا نقشهای بزرگتر قرار گیرد، بدون گفتوگو و تعامل، کار خود را انجام میدهد؛ زیرا مهارت حل مسئله و گفتوگو در او پرورش نیافته است.»
ساداتی درباره ایجاد فضای امن برای گفتوگوی نوجوان با خانواده میگوید: «در گفتوگو با نوجوانان باید گفتوگوی بدون ارزیابی داشته باشیم. بسیاری از والدین میگویند نوجوان با دیگران بهخوبی صحبت میکند اما با خانواده ارتباط نمیگیرد و این مسئله به دلیل احساس قضاوت شدن است.» او با اشاره به زبان و واژگان مورد استفاده نوجوانان بیان میکند: «نوجوانان به دلیل شرایط سنی خود از واژگان خاصی استفاده میکنند که در دوره سنی آنان رایج و بهروز است و بسیاری از خانوادهها نسبت به این الفاظ حساسیت نشان میدهند و میگویند چنین گفتاری در خانواده ما پذیرفته نیست.» ساداتی تأکید میکند که نوجوانان در گفتار خود از همسالانشان پیروی میکنند نه از خانواده و این مرحله گذراست و گفتار آنان در آینده به حالت عادی بازمیگردد.
دلایل فاصله گرفتن نوجوانان از خانواده| نوع حالت | نشانهها |
|---|---|
| انزوا و عدم حضور | دائم در اتاقش باشد، فقط با دوستان مجازی یا بازیهای آنلاین وقت بگذراند، حتی برای صرف غذا یا یک ساعت کوتاه هم حاضر نشود. |
| پرخاشگری شدید | خشم و پرخاشگری نسبت به پدر، مادر و اطرافیان، حداقل روزی یکی دو بار چالش شدید در خانه، کنترل خشم نداشته باشد، نشانههای اضطراب (حال بد، عرق کردن کف دست). |
چرا نوجوان من با خانواده حرف نمیزند اما با دوستانش راحت است؟
آیا سکوت نوجوان نشانه آرامش است؟
چه زمانی باید به مشاور مراجعه کنیم؟
مهسا ساداتی، روانشناس کودک و نوجوان، تأکید میکند خانوادهها باید با گفتوگوی بدون قضاوت، پذیرش تغییرات نسلی و احترام به عقاید نوجوان، فضای امنی برای ارتباط ایجاد کنند. سکوت یا پرخاشگری نوجوان، پیام خاموش قضاوتهای خانوادگی است. در صورت مشاهده علائم شدید حتماً از مشاور کمک بگیرید.
