به گزارش خبرنگار ایرنا خراسان جنوبی با ۱۵۱ هزار کیلومتر مربع مساحت به عنوان سومین استان پهناور کشور جزو مناطق خشک و کم‌آب ایران محسوب می‌شود.

بنابر مستندات موجود، دوره خشکسالی اخیر در خراسان جنوبی از سال آبی ۱۳۷۹ - ۱۳۷۸ آغاز شد و همچنان بعد از گذشت ۲۴ سال تازیانه‌های آن بر پیکر این استان کویری ادامه دارد.

به گفته مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان جنوبی در سال آبی جاری حدود ۱۱۸ میلی‌متر بارندگی در استان ثبت شده که نسبت به سال گذشته حدود ۹۴ درصد افزایش و نسبت به میانگین بلندمدت نیز حدود ۱۲ درصد رشد داشته است.

با وجود افزایش بارندگی‌ها در سال آبی جاری تنها ۱۰ میلیون متر مکعب آب در سدهای خراسان جنوبی جمع آوری شده که با ورود این مقدار آب، همچنان ۸۰ درصد ظرفیت سدهای خراسان جنوبی خالی است و فریاد کم آبی و تشنگی از برکه‌های پشت سدها به گوش می‌رسد.

هم اکنون تنها ۲۰ درصد از حجم آب مُرده در سدهای خراسان جنوبی باقی‌مانده و به اصطلاح "کف گیر به ته دیگ خورده است" که باید بیش از گذشته در مصر آب صرفه جویی شود.

قفل بی‌آبی بر در سدهای استان

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان جنوبی در گفت و گو با خبرنگار ایرنا با بیان آخرین وضعیت بارندگی‌ها در استان گفت: براساس آمار شرکت آب منطقه‌ای خراسان جنوبی میزان وابستگی به منابع آب زیر زمینی در این استان ۸۸.۷ درصد و وابستگی به آب‌های سطحی ۱۱.۳ درصد است در حالی که وابستگی به منابع آب زیرزمینی در کشور ۵۵ درصد و وابستگی به آب‌های سطحی ۴۵ درصد اعلام شده است.

عباس سارانی افزود: در سال آبی جاری حدود ۱۱۸ میلی‌متر بارندگی در استان ثبت شده که نسبت به سال گذشته حدود ۹۴ درصد افزایش و نسبت به میانگین بلندمدت نیز حدود ۱۲ درصد رشد داشته است.

وی درباره آخرین وضعیت آبگیری سدهای استان گفت: حجم کل ذخیره‌سازی سدهای مخزنی استان ۷۵.۷ میلیون مترمکعب است که در حال حاضر تنها ۱۵ میلیون مترمکعب آب ذخیره دارند.

عباس سارانی با یادآوری وجود هشت سد مخزنی در خراسان جنوبی افزود: در حال حاضر ۸۰ درصد ظرفیت‌های سدهای استان خالی و تنها ۲۰ درصد مخازن آب ذخیره دارند.

وی عنوان کرد: شرایط آبگیری سدهای استان اگر چه نسبت به سال گذشته وضعیت بهتری دارد اما نسبت به یک دهه اخیر وضعیت مناسبی ندارد.

سارانی گفت: فقط سد نهرین در استان تامین کننده بخشی از آب شرب شهر طبس است که حجم آبگیری این سد نسبت به سال گذشته افزایش یافته اما در مجموع وضعیت آبگیری این سد هم مطلوب نیست.

وی افزود: با این وجود انتظار ما از شهروندان این است که نهایت مدیریت مصرف آب را داشته باشند تا در فصل گرم سال در تامین آب شهر طبس دچار تنش نشویم.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان جنوبی اظهار کرد: در خراسان جنوبی به دلیل خشکسالی‌های مستمر در شرایط نامناسب تامین آب برای تمامی مصارف قرار داریم که نیاز است مردم در تمام بخش همراهی لازم را در مدیریت مصرف آب داشته باشند.

اقلیم خشک و گرم و درصد بالای تبخیر آب سدها

سارانی گفت: به جز سد نهرین و کریت طبس و سد فرخی قاین که تا حدی منابع آبی پایدار دارند، بقیه سدهای استان از سیلاب فصلی آبگیری می‌شوند لذا به دلیل کاهش بارندگی‌ها در چند سال اخیر سدهای استان از نظر ذخیره آب وضعیت مطلوبی ندارند.

وی عنوان کرد: با توجه به اقلیم گرم و خشک استان و درصد تبخیر بالا، بخشی از آب ذخیره شده در سدهای استان نیز به علت تبخیر از دسترس خارج می‌شود به عنوان مثال در سد نهرین طبس اگر مخزن سد ۶۰۰ هزار متر مکعب آب قابل بهره‌برداری دارد اما به دلیل گرمای هوا ۵۰ درصد آب تبخیر می‌شود.

بنابر آمار رسمی ۱۳ هزار و ۶۸۳ منبع آبی در خراسان جنوبی وجود دارد و سالانه ۹۱۱ میلیون متر مکعب از این منابع آبی برداشت می‌شود که بیشترین حجم تخلیه آب زیرزمینی از طریق چاه‌ها است.

میزان وابستگی به منابع آب زیر زمینی در استان خراسان جنوبی ۸۸.۷ درصد و درصد وابستگی به آب‌های سطحی ۱۱.۳ درصد است در حالی که این اعداد در کشور به ترتیب ۵۵ و ۴۵ درصد اعلام شده است.

خشکسالی‌های شدید و متوالی در خراسان جنوبی کمیت و کیفیت آب زیرزمینی را کاهش داده و به دلیل اضافه برداشت مستمر از منابع آب استان، کسری مخزن تجمعی به چهار میلیارد و ۲۰۰ میلیون متر مکعب در سال آبی گذشته رسید.

براساس استانداردهای جهانی سالانه ۴۰ درصد حجم ورودی آب به سفره‌های زیر زمینی را می‌توانیم برداشت کنیم و در خراسان جنوبی نه تنها ۱۰۰ درصد آب ورودی به سفره‌ها یا قابل برنامه‌ریزی، برداشت می‌شود بلکه در سال آبی گذشته ۱۲۰ میلیون متر مکعب اضافه برداشت شد.

با این شرایط تسریع در اجرای طرح انتقال آب از دریای عمان به خراسان جنوبی، اجرای کامل سند سازگاری با کم‌آبی، بهینه‌سازی مصرف آب در بخش کشاورزی که بیشترین مصرف را در استان دارد، اصلاح شبکه‌های فرسوده آب شهری و روستایی، افزایش اعتبارات و باروری ابرها راهکارهایی برای مقابله موثر با خشکسالی و کم‌آبی در کنار همکاری مردم برای صرفه‌جوبی در مصرف آب است.