به گزارش ایرنا، بازار مسکن در خراسان شمالی این روزها در نقطهای ایستاده که بیش از هر زمان دیگری نشانههای بیثباتی و فشار اقتصادی را به نمایش میگذارد؛ فشاری که مستقیم بر زندگی مستاجران سنگینی میکند و افق انتخاب را برای خانوارها محدودتر کرده است.
در حالیکه هر ساله بهار و تابستان فصل طبیعی جابهجایی در بازار اجاره محسوب میشود، امسال این جابهجاییها در فضایی همراه با نگرانی، افزایش قیمت و کاهش قدرت چانهزنی رقم میخورد.
گفتوگو با فعالان بازار مسکن و شهروندان نشان میدهد که نه تنها از التهاب بازار کاسته نشده، بلکه موج جدیدی از رشد اجارهبها، بهویژه در مرکز استان، شرایط را برای خانوارهای متوسط و کمدرآمد دشوارتر کرده است.
بسیاری از مستاجران میگویند سقف قانونی افزایش ۳۷ درصدی در عمل رعایت نمیشود و نرخها بر اساس «عرف بازار» تعیین میشود؛ عرفی که در بسیاری موارد فراتر از توان مالی خانوارهاست.
در مرکز استان، یعنی بجنورد، فاصله میان درآمد و هزینه مسکن بیش از گذشته خود را نشان میدهد. از واحدهای ۲۰۰ متری در خیابان جمهوری با اجاره ماهانه ۳۰۰ میلیون ریال و ودیعههای چند میلیاردی گرفته تا واحدهای کوچکتر در مناطق مرکزی که همچنان با ارقام سنگین عرضه میشوند، همگی حکایت از بازاری دارند که تعادل در آن بهسختی قابل مشاهده است.
جهش هزینه در واحدهای بزرگ و متوسط
در بررسی نمونههای بازار، یک واحد ۲۰۰ متری سهخوابه در خیابان جمهوری با ۳۰۰ میلیون ریال اجاره ماهانه و سه میلیارد ریال رهن عرضه شده است.
در مقابل، واحدی ۱۹۰ متری در خیابان امیریه با رهن کامل ۲۰ میلیارد ریال، تصویر روشنتری از جهش شدید قیمتها ارائه میدهد. حتی واحدهای ۱۲۰ تا ۱۳۰ متری در مناطق مرکزی نیز با اجارههای ۱۱۰ تا ۱۵۰ میلیون ریالی و ودیعههای چند میلیاردی، از توان بخش بزرگی از متقاضیان خارج شدهاند.
افزایش چند برابری ودیعه مسکن و اجاره، انتخاب را برای مستاجران از بین برده و اجبار را جایگیزین کرده است
در چنین شرایطی، بسیاری از خانوارها ناچار به تغییر محله یا کاهش متراژ سکونت خود شدهاند. برخی از مستاجران میگویند که حتی با کاهش سطح توقعات، باز هم با افزایش چند برابری ودیعه و اجاره روبهرو هستند؛ وضعیتی که به گفته آنان، انتخاب را از بین برده و اجبار را جایگزین کرده است.
یکی از شهروندان ساکن مرکز بجنورد میگوید سال گذشته برای واحدی مشابه حدود دو میلیارد و ۱۰۰ میلیون ریال رهن پرداخت کرده اما اکنون برای همان شرایط، باید بیش از ۲ برابر ودیعه و اجاره ماهانه بپردازد.
دانشجویی دیگر نیز از فشار هزینهها در واحدهای کوچک ۴۵ متری سخن میگوید که حتی برای آنها نیز رهنهای چند میلیاردی تعیین شده است.
مقایسه نرخ اجاره بجنورد و مشهد
بررسی نرخهای اعلامشده نشان میدهد یک واحد ۱۰۰ متری در الهیه مشهد با ۱۵۰ میلیون ریال اجاره و چهار میلیارد ریال رهن عرضه شده، در حالیکه در بجنورد واحدهای مشابه در برخی موارد با ارقام بالاتر یا نزدیک به آن معامله میشوند.
این موضوع باعث شده بخشی از مستاجران معتقد باشند سطح اجارهبها در مرکز خراسان شمالی با کلانشهرهای همجوار فاصله معناداری پیدا نکرده است.
رکود در بازار خرید و فروش مسکن باعث شده تمرکز بازار به سمت اجاره حرکت کند
فعالان مشاور املاک در بجنورد نیز از افزایش فشار مالکان برای بالا بردن قیمتها خبر میدهند. به گفته آنان رکود در بازار خرید و فروش مسکن باعث شده تمرکز بازار به سمت اجاره حرکت کند و همین موضوع، قدرت تعیین قیمت را تا حد زیادی در اختیار موجران قرار داده است.
یک مشاور املاک در این زمینه میگوید: واحدهای ۸۰ متری اکنون به اجارههای ماهانه ۱۵ تا ۱۶ میلیون تومان بهعلاوه ودیعههای چند صد میلیونی رسیدهاند و رهن کامل نیز به چند میلیارد تومان افزایش یافته است.
به گفته او، بسیاری از مالکان ترجیح میدهند بخش بیشتری از مبلغ قرارداد را به شکل رهن دریافت کنند تا از نوسانات اجاره ماهانه مصون بمانند.
در سوی دیگر، مستاجران با کاهش قدرت انتخاب مواجهاند. بسیاری از آنان به مناطق حاشیهایتر یا واحدهای کوچکتر روی آوردهاند، اما حتی در این مسیر نیز با محدودیتهای جدی روبهرو هستند.
نگرانی از تمدید قرارداد با نرخهای بالاتر، به یکی از دغدغههای اصلی خانوارها تبدیل شده است. از نگاه کارشناسان شهری، چند عامل کلیدی در افزایش اجارهبها نقش دارد؛ از جمله تورم عمومی، افزایش هزینه ساختوساز، رکود معاملات خرید و افزایش تقاضا در مناطق خاص شهری.
در همین راستا، رئیس کمیسیون توسعه عمران و خدمات شهری شورای اسلامی شهر بجنورد تاکید میکند که تغییر ساختار بازار و تبدیل بخشی از رهن به اجاره یا بالعکس نیز به نوعی دور زدن سقفهای قانونی افزایش اجاره محسوب میشود.
در سطح سیاستگذاری نیز، مدیرکل راه و شهرسازی خراسان شمالی از تعیین سقف ۳۷ درصدی افزایش اجارهبها برای سال ۱۴۰۵ خبر داده و اعلام کرده است که این نرخ در قراردادهای ثبتشده در سامانه «خودنویس» لازمالاجرا خواهد بود. با این حال، تجربه بازار نشان میدهد که فاصله میان قانون و واقعیت همچنان قابل توجه است.
طبق آمار رسمی، تاکنون ۱۱ هزار قرارداد اجاره در این سامانه ثبت شده و بیش از هزار و ۸۸۹ مشاور املاک نیز در استان فعالیت دارند. با این وجود، بسیاری از شهروندان معتقدند که نظارت میدانی بر اجرای این قوانین همچنان کافی نیست.
در نهایت، بازار اجاره در خراسان شمالی اکنون در نقطهای قرار دارد که از یکسو با رشد مداوم قیمتها و از سوی دیگر با کاهش توان اقتصادی خانوارها مواجه است؛ نقطهای که اگر سیاستهای کنترلی و نظارتی تقویت نشود، میتواند شکاف میان عرضه و تقاضا را عمیقتر کرده و فشار بر مستاجران را در ماههای آینده بیش از پیش افزایش دهد.
بر اساس اعلام اداره کل راه و شهرسازی خراسان شمالی، یکهزار و ۸۸۹ مشاور املاک در استان شناسایی شدهاند.
خراسان شمالی بیش از یک میلیون نفر جمعیت دارد که ۴۴ درصد آن در روستاها سکونت دارند.
