به گزارش ایسنا، حسین افشین امروز در حاشیه نشست هم اندیشی مدیران عامل صندوقهای پژوهش و فناوری در جمع خبرنگاران با تشریح سیاستهای جدید این معاونت در دولت چهاردهم، گفت: از ابتدای فعالیت دولت تلاش کردیم با آیندهپژوهی و بررسی روندهای جهانی فناوری، ریلگذاری جدیدی برای زیستبوم دانشبنیان کشور انجام دهیم. از این رو طی دو دهه گذشته تمرکز اصلی بر تبدیل ایدهها به شرکتهای دانشبنیان بود، اما امروز در دنیا معیار موفقیت صرفاً افزایش تعداد شرکتها نیست، بلکه میزان اثرگذاری اقتصادی، فناورانه و قدرتآفرینی آنها اهمیت دارد.
افشین با طرح این پرسش که چه تعداد از شرکتهای دانشبنیان توانستهاند به شرکتهای فناورمحور و قدرتآفرین تبدیل شوند و در حوزههایی مانند هوش مصنوعی، فناوری کوانتومی، امنیت سایبری، میکروالکترونیک، علوم شناختی و زیستفناوری فاصله کشور را با مرزهای دانش جهان کاهش دهند، اظهار کرد: کشور در توسعه تعداد شرکتهای دانشبنیان، استارتاپها و شتابدهندهها عملکرد قابل قبولی داشته است، با وجود این، در تجاری سازی فناوریهای نوظهور به موفقیت مورد انتظار دست نیافتهایم که یکی از دلایل آن، نوع سیاستگذاریهای گذشته است.
معاون علمی رئیسجمهور با اشاره به اینکه سیاستهای پیشین مبتنی بر «اکوسیستم آزاد» بوده است، گفت: در این الگو، بازار نقش هدایتکننده را بر عهده دارد، اما زمانی که صنعت و بازار از فناوریهای نوین فاصله داشته باشند، این سازوکار نمیتواند زمینه رشد فناوریهای نوظهور را فراهم کند.
وی افزود: به همین دلیل، از ابتدای دولت چهاردهم تصمیم گرفتیم در حوزه فناوریهای نوظهور، نقش «دولت هدایتگر» را ایفا کنیم و با طراحی سازوکارهای جدید، مسیر توسعه این فناوریها را تسهیل کنیم.
افشین با تأکید بر اینکه مهمترین موضوع در توسعه زیستبوم نوآوری، ارتباط میان اجزای آن است، اضافه کرد: در یک اکوسیستم، صرف توانمند بودن نخبگان، شرکتهای دانشبنیان یا صندوقهای پژوهش و فناوری کافی نیست، بلکه مهم آن است که این اجزا تا چه اندازه با یکدیگر ارتباط مؤثر و هماهنگ داشته باشند. ممکن است تیمی با اعضای متوسط، اما هماهنگ، عملکردی بسیار موفقتر از مجموعهای متشکل از افراد توانمند، اما بدون تعامل داشته باشد.
معاون علمی رئیسجمهور خاطرنشان کرد: در پارادایم جدید، تلاش میکنیم ارتباط میان صندوقهای پژوهش و فناوری، نخبگان، شرکتهای دانشبنیان، صنایع کوچک و بزرگ و فناوریهای نوظهور را تقویت کنیم. رویکرد جدید معاونت علمی این است که حمایت بیشتری از مجموعههایی انجام شود که بتوانند میان دانشگاهها، پارکهای علم و فناوری، شتاب دهندهها، مراکز نوآوری، کارخانههای نوآوری، صنایع و صندوقهای پژوهش و فناوری ارتباط مؤثر برقرار کنند.
افشین اظهار کرد: اجزای اکوسیستم نوآوری طی سالهای گذشته شکل گرفتهاند، اما هر یک بهصورت جداگانه فعالیت کردهاند. اکنون هدف ما این است که این اجزا در کنار یکدیگر قرار گیرند و با همافزایی، اثرگذاری بیشتری در اقتصاد و فناوری کشور داشته باشند.
وی با بیان اینکه این سیاست دو هدف اصلی را دنبال میکند، گفت: نخست تبدیل دانش و ایده به ثروت و دوم تبدیل دانش و ایده به قدرت و اقتدار فناورانه است. در این چارچوب، فناوریهای نوظهور از جایگاه ویژهای برخوردار خواهند بود و دولت هدایتگر تلاش میکند با تمرکز بر چالشهای ملی، مسیر توسعه این فناوریها را هموار کند.
افشین اظهار کرد: انتظار داریم پارکهای علم و فناوری و صندوقهای پژوهش و فناوری در حوزههای مختلف، میدانها و خوشههای صنعتی و فناورانه را شکل دهند تا ظرفیت شرکتهای دانشبنیان در حل مسائل و چالشهای کشور بهطور هدفمند به کار گرفته شود.
وی خاطرنشان کرد: این تغییر رویکرد از ابتدای دولت چهاردهم آغاز شده و اکنون در حال تبیین آن هستیم تا طی دو سال آینده آثار آن در توسعه فناوری، حل مسائل کشور، اقتصاد دانشبنیان و اقتصاد واقعی نمایان شود.
افشین تأکید کرد: هدف ما دیگر افزایش صرف تعداد شرکتهای دانشبنیان نیست، بلکه بر ارتقای کیفیت این شرکتها، ایجاد ارتباط مأموریتمحور میان آنها و حل چالشهای ملی تمرکز کردهایم تا زیستبوم دانشبنیان کشور از پراکندگی به سمت انسجام و همافزایی حرکت کند.
وی درباره نقش صندوق نوآوری و شکوفایی در رویکرد جدید معاونت علمی، اظهار کرد: صندوق نوآوری و شکوفایی یکی از مهمترین ابزارهای مالی در اکوسیستم دانشبنیان است، اما در رویکرد جدید، این صندوق باید از یک نهاد صرفاً تأمینکننده مالی به «حکمران و معمار سرمایه» در اکوسیستم دانشبنیان تبدیل شود.
وی افزود: صندوق نوآوری و صندوقهای پژوهش و فناوری نباید تنها به پرداخت تسهیلات، صدور ضمانتنامه و حمایت مالی محدود شوند، بلکه باید در شکلگیری زنجیرههای فناوری و ایجاد حکمرانی سرمایه در اکوسیستم نوآوری نقشآفرینی کنند.
دولت، هدایتگر است نه مداخلهگر
افشین در پاسخ به این پرسش که آیا ورود دولت به نظام حل مسئله به معنای ناتوانی بخشهای دیگر نیست، گفت: ما به عنوان نماینده دولت، وظیفه ایجاد اتصال میان اجزای اکوسیستم را برعهده داریم. دولت به عنوان یک تسهیلگر و هدایتگر، مسائل و نیازهای کشور را مشخص و بازار لازم را برای حل این مسائل ایجاد میکند. برای نمونه، تفاهمنامهای با سازمان بهینهسازی مصرف انرژی منعقد کردهایم تا شرکتهای دانشبنیانی که بتوانند با فناوریهای خود موجب کاهش مصرف انرژی شوند، مورد حمایت قرار گیرند. در اینجا دولت بازار را برای حل مسئله ایجاد میکند و شرکتهای دانشبنیان با ارائه راهکارهای فناورانه وارد میدان میشوند.
معاون علمی رئیسجمهور تاکید کرد: دولت در این فرآیند مداخلهگر نیست؛ یعنی تعیین نمیکند که شرکتها از چه فناوری یا روشی استفاده کنند، بلکه تنها میدان و چالش را مشخص میکند. برای مثال در حوزه انرژی، یکی از محورهای اصلی کاهش مصرف انرژی است و هر شرکتی که بتواند با ایده و فناوری خود نمونه اولیه یا راهکار مؤثری ارائه دهد، از حمایت معاونت علمی و صندوق نوآوری برخوردار خواهد شد.
حفظ اکوسیستم باز در کنار حمایت از فناوریهای راهبردی
وی خاطرنشان کرد: اکوسیستم باز نوآوری همچنان حفظ خواهد شد و آن را کنار نمیگذاریم، اما بخشی از منابع معاونت علمی و صندوق نوآوری به توسعه فناوریهای اقتدارآفرین، فناوریهای نوظهور و حل چالشهای ملی اختصاص مییابد و بخش دیگری نیز مانند گذشته در اختیار اکوسیستم باز قرار خواهد گرفت.
افشین یادآور شد: در گذشته تقریبا تمام منابع به اکوسیستم باز اختصاص پیدا میکرد، اما به دلیل اینکه صنعت نتوانسته بود ارتباط مؤثری با شرکتهای دانشبنیان برقرار کند، بسیاری از ظرفیتهای فناوری بلااستفاده مانده بود.
چهار شکاف اصلی اکوسیستم دانشبنیان
وی با اشاره به آسیبشناسی انجام شده در دولت چهاردهم، گفت: در بررسیهای انجام شده چهار شکاف اساسی شناسایی شد. نخست اینکه نتوانستیم دانش را به صورت پایدار به ثروت تبدیل کنیم.
وی افزود: دومین شکاف، نبود پیوند مؤثر میان فناوری و صنعت بود؛ به گونهای که محصولات دانشبنیان نتوانستند به شکل پایدار وارد صنایع کشور شوند.
معاون علمی رئیسجمهور ادامه داد: سومین شکاف، بهرهگیری ناکافی از فناوری برای ارتقای بهرهوری بود، در حالی که بهرهوری یکی از مهمترین شاخصهای رشد اقتصادی محسوب میشود.
افشین، چهارمین شکاف را ضعف در تجاریسازی فناوریهای نوظهور دانست و گفت: در حوزههایی مانند هوش مصنوعی، رتبه علمی ایران حدود ۱۲ تا ۱۴ جهان است، اما رتبه کاربردپذیری و تجاریسازی فاصله زیادی با این جایگاه دارد؛ برای مثال سال گذشته رتبه کاربردپذیری ایران حدود ۹۳ بود که اکنون به حدود ۷۲ تا ۷۳ رسیده است.
وی تصریح کرد: این فاصله ناشی از ضعف علمی نیست، بلکه به دلیل نبود بازار، نبود تقاضا و عدم ورود شرکتها به حوزه تجاریسازی فناوریهای نوین است.
«دستیار هوشمند دولت» برای ایجاد بازار فناوری
معاون علمی رئیسجمهور با اشاره به پروژه «دستیار هوشمند دولت» گفت: یکی از اهداف تعریف این پروژه، ایجاد بازار برای فناوریهای نوین بود. از دستگاههای اجرایی خواستیم در قالب پروژههای دستیار هوشمند با شرکتهای دانشبنیان و دانشگاهها همکاری کنند تا بازار واقعی برای این فناوریها شکل بگیرد.
وی افزود: هدف اصلی ما صرفا توسعه یک دستیار هوشمند نبود، بلکه ایجاد ارتباط میان دستگاههای اجرایی و شرکتهای دانشبنیان و فراهم کردن بازار برای فناوریهای نوظهور بود.
افشین خاطرنشان کرد: این ارتباط اکنون تا حد زیادی شکل گرفته است، به گونهای که امسال سهم مشارکت دستگاههای اجرایی و معاونت علمی در اجرای این طرحها مشخص شده و در سال آینده نیز این همکاریها با ساختاری منسجمتر ادامه خواهد یافت.
وی با اشاره به استقبال دستگاههای اجرایی از همکاری با شرکتهای دانشبنیان، اظهار کرد: روز گذشته یکی از وزارتخانهها اعلام کرد که قصد دارد در حوزههای مختلف، شرکتهای دانشبنیان فعال در زمینه هوش مصنوعی را به مجموعه خود متصل کند و از ظرفیت آنها برای اجرای پروژههای تخصصی بهره بگیرد.
وی افزود: این موضوع نشان میدهد که بازار مورد نیاز برای فناوریهای نوظهور در حال شکلگیری است و اکنون خود دستگاههای اجرایی خواهان برقراری ارتباط با شرکتهای دانشبنیان هستند. این همان مسیری است که باید طی میشد و تحقق آن بیانگر ضرورت تغییر سیاستها در حوزه توسعه فناوری است.
معاون علمی رئیسجمهور ادامه داد: طی دو سال گذشته تلاش کردیم سیاستهای جدید را در عمل اجرا کنیم و امروز، پس از گذشت دو سال، آنها را بهصورت رسمی اعلام میکنیم تا همه بازیگران اکوسیستم دانشبنیان، سیاستهایی را که از ابتدای دولت چهاردهم مبنای عمل قرار گرفته، مستقیماً از زبان ما بشنوند.
وی تاکید کرد: طبیعی است که فعالان این حوزه نظرات و پیشنهادهایی داشته باشند و ما نیز از آنها استقبال میکنیم و در صورت نیاز، سیاستها را اصلاح خواهیم کرد.
افشین خاطرنشان کرد: این سیاستها حاصل تصمیمهای سلیقهای یا الگوبرداری صرف از یک کشور خاص نیست، بلکه تقریباً همه مدلهای موفق دنیا، روندهای آیندهپژوهی و تجربههای بینالمللی بررسی شده و سپس با در نظر گرفتن توانمندیهای داخلی کشور، این ریلگذاری انجام شده است.
وی ابراز امیدواری کرد که آثار این سیاستها بهزودی در ارتقای کیفیت محصولات دانشبنیان و توسعه فناوریهای اقتدارآفرین نمایان شود.
معاون علمی رئیسجمهور با بیان اینکه اعتقاد دارد اعلام سیاستها پیش از اجرا یکی از اشتباهات مدیریتی است، گفت: ما ابتدا این سیاستها را به مدت دو سال اجرا کردیم و سپس آنها را اعلام کردیم. اکنون تمام اجزای اکوسیستم دانشبنیان عملاً در این مسیر قرار گرفتهاند.
وی افزود: برای مثال، طرحهای مرتبط با دانشگاهها، حمایت از زیرساختهای پژوهشی و برنامههای توسعهای از سال گذشته آغاز شده و در حال اجرا است و اگر این سیاستها دارای اشکال جدی بود، تاکنون بازخوردهای لازم از سوی فعالان اکوسیستم دریافت میشد.
افشین با اشاره به رویکرد معاونت علمی در حمایت از فناوریهای نوظهور، گفت: زمانی که اعلام کردیم حمایت از پایاننامههای حوزههایی مانند هوش مصنوعی، کوانتوم و زیستفناوری دو برابر خواهد شد، هدف ما هدایت منابع به سمت فناوریهایی بود که هنوز بازار کافی برای آنها شکل نگرفته است.
وی افزود: همچنین بخش عمده فراخوانهای حمایتی معاونت علمی در حوزه فناوریهای نوظهور متمرکز شده است. در حوزه کوانتوم سرمایهگذاری مناسبی انجام شده و در حوزه زیستفناوری نیز حدود ۳۰ همت سرمایهگذاری صورت گرفته که ۲۰ همت آن توسط بخش خصوصی و ۱۰ همت توسط صندوق نوآوری و شکوفایی تأمین شده است.
ایران در آستانه قرار گرفتن در رتبه چهارم پزشکی بازساختی جهان
معاون علمی رئیسجمهور با اشاره به دستاوردهای کشور در حوزه پزشکی بازساختی، اظهار کرد: پس از پایان ایام جنگ، محرم و صفر، جشن ملی این دستاورد برگزار خواهد شد، چرا که در حوزه پزشکی بازساختی تحول مهمی رقم خورده است.
وی افزود: ایران پیشتر با یک محصول در رتبه دوازدهم جهان قرار داشت، اما اکنون تعداد محصولات این حوزه به ۱۲ محصول رسیده و کشور در جایگاه چهارم جهان قرار گرفته است. پیشبینی میکنیم تا پایان امسال این رتبه بهصورت رسمی تثبیت شود.
افشین ادامه داد: پزشکی بازساختی که بر پایه ژندرمانی و سلولدرمانی استوار است، آینده پزشکی جهان را شکل خواهد داد و این موفقیت نتیجه سیاست هدایتگرانه معاونت علمی است. در این مسیر در فناوری دخالت نکردیم، بلکه با ایجاد بازار، حمایتهای هدفمند و فراهم کردن زیرساختها، زمینه توسعه این فناوری را فراهم کردیم.
وی گفت: در همین راستا دو آزمایشگاه CDMO و CRO نیز در دانشگاهها ایجاد شده که میتواند تحول بزرگی در توسعه محصولات پیشرفته حوزه سلامت ایجاد کند.
معاون علمی رئیسجمهور با اشاره به برنامه برگزاری نشست سراسری فعالان اکوسیستم نوآوری در مردادماه، گفت: در آن نشست، فلسفه این تغییر رویکرد را تشریح خواهیم کرد و توضیح میدهیم که چرا معاونت علمی و صندوق نوآوری و شکوفایی از ابتدای دولت چهاردهم این مسیر را انتخاب کردند.
وی افزود: سیاستهای گذشته دستاوردهای ارزشمندی داشت و موجب شکلگیری شرکتهای دانشبنیان، استارتاپها و شبکه مناسبی از بازیگران اکوسیستم شد، اما اکنون زمان آن رسیده است که از مرحله افزایش تعداد شرکتها عبور کرده و بر ارتقای کیفیت، همافزایی و اتصال میان اجزای اکوسیستم تمرکز کنیم.
افشین خاطرنشان کرد: یکی از اقدامات اخیر، تصویب آییننامه اجرایی تضامین دولتی است که بر اساس آن، ضمانتنامههای صادرشده از سوی صندوقهای پژوهش و فناوری و صندوق نوآوری و شکوفایی نیز در زمره تضامین مورد پذیرش دستگاههای دولتی قرار گرفته است؛ اقدامی که میتواند نقش این صندوقها را در توسعه زیستبوم فناوری و تسهیل فعالیت شرکتهای دانشبنیان تقویت کند.
انتهای پیام
