به گزارش ایرنا، هر سرزمینی داستانی نهفته در لایههای تاریخیاش دارد که در لابهلای درختان کهنسال، دیوارهای خشتی، آب جاری قناتها و خاطره مردمانش روایت میشود، بهارستان نیز شهری است که پیش از آنکه نامش در نقشه شهرهای جدید کشور ثبت شود، روستایی آباد با نام «حجتآباد» بود که باغهای گسترده، گلستانهای سرخ و قناتهای پرآبش به گفته قدما به آن حیات میبخشید.
امروز با بازخوانی تاریخ این منطقه متوجه میشویم که «حجتآباد» در جنوبشرقی اصفهان و در دامنه کوههای لاشتر و فاضلی قرار داشت، منطقهای سرسبز که حیات آن به قناتی پرآب وابسته بود و این قنات که آبدهی آن حدود پنج تا ۶ اینچ در دقیقه برآورد میشد، باغها و اراضی کشاورزی گستردهای را سیراب میکرد و زمینه شکلگیری مجموعهای از باغهای پررونق را فراهم میآورد.
در میان باغهای متعدد این منطقه، «باغ استخری» از شهرت بیشتری برخوردار بود، وجود استخری برای ذخیره آب قنات، این باغ را به محلی برای پرورش گل، نهال و انواع درختان میوه تبدیل کرده بود و باغ انگوری و باغ ویلایی نیز با محصولاتی همچون انگور، بادام و انار از مرغوبترین باغهای منطقه به شمار میرفتند.
یکی از مشهورترین باغهایش، باغ گل سرخ بود که آوازهای دیگر داشت، باغی که برای تولید گل و گلاب احداث شده بود و عطر گلهای آن در فضای روستا میپیچید و روایت طراوتش که در ذهن نسلهای گذشته ماندگار شده حالا برای شهروندان جدید بهارستان هم به یادگار مانده است.
طبق آنچه پیشینیان در تاریخ مکتوب کردهاند، مالک اصلی این روستا، میرزا صادقخان فاطمی، فرزند مشیرالملک بود که در سال ۱۳۰۱ خورشیدی، حجتآباد را با تمامی متعلقات آن از دامنه کوه تا غرب کیچی به نام خود ثبت کرد و در همان سال آن را به حاج میرزا محمدباقر الفت فروخت و اسناد تاریخی نشان میدهد این انتقال در اردیبهشت ۱۳۱۲ به طور رسمی ثبت شد.
در قلب این مجموعه، قلعهای تاریخی قرار داشت که محل سکونت اصلی ساکنان به شمار میرفت و برج و باروی این قلعه به همراه ساختمان ۲ طبقهای مشرف به فضای سبز، اتاقهای متعدد و حوضخانهای برای استراحت و تفریح، جلوهای از معماری و شیوه زندگی آن دوران را به نمایش میگذاشت.
با گذر و کاهش آب قنات، بخشی از باغها و بناهای قدیمی روستا رو به ویرانی گذاشت و تعدادی از ساکنان نیز ناگزیر به ترک منطقه شدند. با این حال، محمدباقر الفت، شاعر و ادیب نامدار اصفهانی با احیای باغها و بازسازی قنات، جان دوبارهای به این منطقه بخشید و همین سرسبزی و رونق دوباره، سبب شد نام «حجتآباد» به «بهارستان» تغییر یابد، نامی که از طراوت و سرسبزی این سرزمین الهام گرفته بود.
با شکلگیری طرحهای توسعه شهری، منطقه بهارستان بهعنوان یکی از شهرهای جدید در جنوب اصفهان طراحی شد و هدف از ایجاد این شهر، جذب بخشی از جمعیت کلانشهر اصفهان و ایجاد سکونتگاهی جدید با زیرساختهای مناسب بود.
طرح جامع شهر در سال ۱۳۷۲ تصویب شد، عملیات اجرایی آن از سال ۱۳۷۶ آغاز گردید و بالاخره شهرداری بهارستان نیز در سال ۱۳۸۴ آغاز به کار کرد و این اتفاق زمانی افتاد که جمعیت این شهر حدود ۶۰ هزار نفر بود.
بر اساس آمارهای رسمی، جمعیت بهارستان در سال ۱۳۹۵ به حدود ۷۹ هزار نفر رسید و در سال ۱۴۰۰ از مرز ۱۰۴ هزار نفر عبور کرد و این رشد نشان دهنده نقش فزاینده این شهر در نظام سکونتگاهی استان اصفهان است.
با گذشت سالها اکنون توجه به ظرفیتهای فرهنگی و تاریخی بهارستان افزایش یافته، به طوری که مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان در بازدیدی از این شهر اعلام کرد: بهارستان با توجه به پیشینه تاریخی، طبیعت چشمگیر و موقعیت جغرافیایی خود در مسیر اصفهان–شیراز از ظرفیتهای قابلتوجهی برای تبدیلشدن به یکی از محورهای مهم گردشگری جنوب استان برخوردار است.
از همین رو شرکت عمران شهر جدید بهارستان و اداره کل میراث فرهنگی اصفهان تصمیم گرفتهاند که روند ثبت قلعه تاریخی این شهر در فهرست آثار ملی را بررسی و حفاظت از معماری تاریخی و بهرهگیری از آن در توسعه گردشگری اصفهان را مدنظر قرار دهند.
این شهر چه ظرفیتهایی در حوزه گردشگری دارد؟
جدا از قنات و باغهای تاریخی که اکنون جز دیوارهای کاهگلی نیمه افرشته، چیزی نمانده و مجددا در حال احیا است، وجود پارک وحش کلاه قاضی، طبیعت بکر، قلعه تاریخی در قلعه شور، بقعه بابا پیرمحمود جابرانصاری در کیجی و البته شهروندان بهارستانی که مانند گنجینهای از میراث ناملموس از سراسر نقاط ایران در این طبیعت بکر سکنا گزیدهاند، ظرفیتهای بالقوه ای هستند که نیاز به برنامهریزی برای بالفعل شدن دارند.
نگاه میراث فرهنگی به ظرفیتهای مغفول مانده
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان با اشاره به سفر اخیر خود به بهارستان، توسعه زیرساختهای گردشگری این شهر را ضروری دانست.
امیر کرم زاده در گفت و گو با خبرنگار ایرنا، اظهار داشت: نزدیکی این شهر به اصفهان، ظرفیتهای طبیعی و ورزشی، وجود آثار تاریخی و حضور اقوام مختلف از سراسر کشور، شرایط مناسبی را برای تبدیل بهارستان به یکی از مقاصد گردشگری استان فراهم کرده است.
وی با اشاره به دیدار با مدیرعامل شرکت عمران و شهردار شهر جدید بهارستان افزود: در بهارستان یک قلعه تاریخی وجود دارد که مقرر شد پیگیریهای لازم برای ثبت آن انجام و همزمان اقدامات لازم برای مرمت این اثر تاریخی نیز دنبال شود.
کرم زاده با اشاره به ظرفیتهای گردشگری این شهر گفت: بهارستان از فضای گردشگری و ورزشی بسیار خوبی برخوردار و پارکی بزرگ و کمنظیر با تپههای متعدد دارد که برای فعالیتهایی مانند کوهنوردی، سوارکاری و سایر برنامههای تفریحی و ورزشی مناسب است.
وی بیان کرد: آب و هوای مطلوب و جمعیت مناسب بهارستان نیز از دیگر ظرفیتهایی است که میتواند به توسعه گردشگری کمک و با توجه به اینکه این شهر فاصله کمی با اصفهان دارد، میتواند بخشی از سرریز گردشگران را به سمت خود جذب کند.
کرمزاده تصریح کرد: به اعتقاد من در حوزه گردشگری نیاز داریم که بهارستان حتما توسعه پیدا کند و تاسیسات گردشگری در این شهر مستقر شوند تا مردم بتوانند از این ظرفیتها استفاده کنند.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان با اشاره به حضور اقوام مختلف از سراسر کشور در بهارستان گفت: جای بازارچه اصیل صنایع دستی کشور در این شهر خالی است و ما آمادگی داریم با همکاری شهرداری و شرکت عمران شهرهای جدید، بازارچه صنایع دستی را در بهارستان دایر کنیم.
کرم زاده افزود: همچنین راهاندازی آموزشهای صنایع دستی در بهارستان در دستور کار قرار خواهد گرفت تا زمینه توسعه این بخش و بهرهگیری بیشتر مردم از ظرفیتهای فرهنگی و هنری فراهم شود.
وی تاکید کرد: با توجه به مجموعه ظرفیتهای تاریخی، طبیعی و فرهنگی موجود، توسعه زیرساختهای گردشگری در بهارستان میتواند نقش مهمی در رونق اقتصادی و جذب گردشگران به این شهر ایفا کند.
گردشگری ورزشی و طبیعتگردی بهارستان را متحول کند
یک فعال حوزه گردشگری و استاد دانشگاه با تأکید بر ظرفیتهای طبیعی و ورزشی شهر جدید بهارستان گفت: زمینهای تنیس، فوتبال، والیبال و بسکتبال موجود در محدوده دریاچه از ظرفیتهای مهم گردشگری ورزشی است که تاکنون بدون استفاده ماندهاند در حالی که دامنه کوه کلاهقاضی، ورزشهای ماجراجویانه، طبیعتگردی، احیای قلعه تاریخی و توسعه زیرساختهای اقامتی و حملونقل میتواند زمینه تحول گردشگری این شهر را فراهم کند.
مهدی جواهری در گفتوگو با خبرنگار ایرنا، وجود دریاچه زیتون واقع در دامنه کوههای کلاهقاضی را یکی از مهمترین فرصتهای سرمایهگذاری در حوزه گردشگری اصفهان و بهارستان دانست و اظهار داشت: این منطقه با برخورداری از پیست دوچرخهسواری، موتورسواری، مسیرهای سنگنوردی و مجموعهای از زمینهای ورزشی فوتبال، تنیس و والیبال، ظرفیت بالایی برای توسعه گردشگری ورزشی و ماجراجویانه دارد.
وی افزود: اگر این امکانات به صورت اصولی و استاندارد ساماندهی شود، میتواند گردشگران بسیاری را از اصفهان و شهرهای اطراف جذب و فضایی مناسب برای تفریح سالم خانوادهها فراهم کند.
جواهری نزدیکی بهارستان به اصفهان را یکی از مهمترین مزیتهای این شهر عنوان و بیان کرد: فاصله کم با اصفهان یک ظرفیت مهم برای توسعه گردشگری است اما تحقق این هدف نیازمند توسعه حملونقل عمومی، مترو، اتوبوس و سایر زیرساختهای ارتباطی است تا شهروندان بتوانند به آسانی به این منطقه سفر کنند.
این فعال گردشگری با اشاره به تجربه چهارشنبه بازار بهارستان خاطرنشان کرد: بسیاری از شهروندان اصفهانی برای خرید به این بازار مراجعه میکنند و دوباره به شهر خود بازمیگردند که این موضوع نشان میدهد ظرفیتهای گردشگری خرید نیز در بهارستان وجود دارد و میتوان آن را توسعه داد.
وی وجود رشتهکوه زاگرس و منطقه حفاظت شده کلاهقاضی را از دیگر جاذبههای مغفول مانده شهر دانست و اظهار داشت: حیات وحش و طبیعت پیرامون بهارستان ظرفیت بالایی برای گردشگری طبیعت و ماجراجویانه دارد که تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
جواهری همچنین به پارک بزرگ جنوب بهارستان اشاره کرد و گفت: این مجموعه با چشماندازهای زیبا، یکی از ظرفیتهای مهم توسعه گردشگری شهر محسوب میشود اما تاکنون بهرهبرداری مناسبی از آن صورت نگرفته است.
نبود سایتهای رسمی مهمترین چالش گردشگری بهارستان
این هنرمند و شهروند بهارستان نبود سایتهای رسمی و استاندارد گردشگری را از مهمترین چالشهای موجود برشمرد و افزود: فعالیتهایی مانند موتورسواری، دوچرخهسواری یا پرواز پاراگلایدر باید در قالب مجموعههای رسمی و دارای مدیریت مشخص ساماندهی تا امکان جذب گردشگر و سرمایهگذار فراهم شود.
وی همچنین کمبود زیرساختهای اقامتی را یکی دیگر از مشکلات بهارستان عنوان و اشاره کرد: در این شهر هتل، مسافرخانه یا اقامتگاه مناسبی وجود ندارد، هرچند رستورانها و مراکز پذیرایی موجود میتوانند پاسخگوی بخشی از نیاز گردشگران باشند.
جواهری نقش شهرداری و شرکت عمران را در توسعه گردشگری تعیین کننده دانست و گفت: یکی از عوامل کندی توسعه این شهر، وجود مدیریت دوگانه است. درحالی که این ۲ مدیریت شهر باید برای زیباسازی شهر، نصب المانهای شهری، ساماندهی فضاهای تفریحی و بازسازی امکانات ورزشی رهاشده اقدامات جدیتری انجام دهد اما نبود مدیریت یکپارچه موجب شده بخشی از وظایف اساسی در حوزه خدمات شهری و گردشگری به خوبی انجام نشود.
این استاد دانشگاه یادآور شد: توسعه بازارچههای دائمی صنایع دستی یکی از راهکارهای رونق و از ارکان مهم گردشگری ایران است که در صورت ایجاد بازارچههای تخصصی و دائمی، بهارستان میتواند به یکی از مراکز عرضه صنایع دستی استان اصفهان تبدیل شود.
وی تنوع قومی و فرهنگی ساکنان بهارستان را از دیگر ظرفیتهای ارزشمند برای توسعه گردشگری فرهنگی برشمرد و گفت: حضور اقوام مختلف، فرصت مناسبی برای معرفی آداب و رسوم گوناگون و ایجاد مراکز فرهنگی ویژه اقوام فراهم کرده است.
جواهری با اشاره به نمونههای موفق در استان اصفهان گفت: برخی شهرها توانستهاند با ایجاد جاذبههای فرهنگی و غذایی، گردشگران را جذب کنند و بهارستان نیز با توجه به ظرفیت های انسانی موجود میتواند با تعریف و ساماندهی در این مسیر گام بردارد.
این فعال گردشگری سرمایهگذاری در حوزه اقامت را دارای توجیه اقتصادی دانست و افزود: ایجاد هتل، هاستل یا بوتیکهتل در بهارستان میتواند پاسخگوی نیازهای گردشگران و فعالان اقتصادی باشد و زمینه سرمایهگذاری بخش خصوصی را نیز فراهم کند.
وی گفت: صنعت گردشگری به دلیل تأثیرپذیری از تحولات مختلف، نیازمند حمایتهای دولتی است و شهرهای جدید میتوانند با ارائه مشوقها، سرمایهگذاران را به حضور در این حوزه ترغیب کنند.
جواهری قلعه تاریخی نزدیک شرکت عمران را از مهمترین ظرفیتهای مغفول مانده بهارستان عنوان و بیان کرد: این قلعه در صورت مرمت و بازسازی میتواند به نقطه آغاز گردشگری شهر تبدیل شود و بهعنوان یک مجموعه سنتی و تفریحی در دل یک شهر مدرن نقشآفرینی کند.
این استاد دانشگاه نسبت به ادامه روند کنونی هشدار داد و گفت: اگر وضعیت فعلی ادامه پیدا کند، چشمانداز روشنی برای گردشگری بهارستان وجود نخواهد داشت و شهر با فرسودگی، تخریب و نبود نوسازی بیشتری مواجه خواهد شد.
وی تأکید کرد: باید ظرفیتهای موجود فعال شوند، شهر زیباسازی شود و امکانات بالفعل و بالقوه آن در خدمت توسعه قرار گیرد تا بهارستان بتواند جایگاه مناسبی در صنعت گردشگری منطقه به دست آورد.
جواهری در پایان گفت: اگر بخواهیم اولویت بندی کنیم، نخستین اقدام، مرمت و احیای قلعه تاریخی بهارستان و سپس پیوند آن با ظرفیتهای دریاچه، کلاهقاضی و فعالیتهای ماجراجویانه است تا یک مسیر منسجم برای توسعه گردشگری شهر شکل بگیرد.
به گزارش ایرنا، بهارستان با بیش از ۱۰۰ هزار نفر جمعیت یکی از شهرهای جدید و برنامهریزی شده اقماری استان است که در ۲۰ کیلومتری جنوب شرقی کلانشهر اصفهان قرار دارد.
