همشهری آنلاین - یکتا فراهانی: خاک سرخ، اتمسفر رقیق و سرمایی که استخوان را میترکاند؛ مریخ جای میهماننوازی نیست، اما نبوغ انسان قصد دارد این بیابان بیپایان را به خانهای امن تبدیل کند. عصر شهرسازی در خلاء آغاز شده است.
سفر به مریخ دیگر یک داستان علمی - تخیلی در کتابهای آسیموف نیست؛ بلکه یک پروژه مهندسی عظیم است که برترین ذهنهای ناسا و بخش خصوصی را به کار گرفته است. چالش اصلی دیگر سوخت موشک نیست، بلکه ساختن سقفی است که بتواند در برابر تشعشعات مرگبار کیهانی و طوفانهای شن سهمگین مقاومت کند. اما چگونه شهرسازی رباتیک و استفاده از منابع محلی مریخ، قرار است تمدن دوم انسان را در میلیونها کیلومتر دورتر از خانه بنا کند.
حفظ ایمنی زیستی
اولین چیزی که در شهرسازی مریخی باید بدانیم این است که مریخ با هیچ جای زمین قابلقیاس نیست. فشار هوا در مریخ آنقدر کم است که خون انسان بدون لباس مخصوص میجوشد؛ بنابراین، معماران مریخی بهجای نمای زیبا، به فکر «ایمنی زیستی» هستند. ساختمانهای اولیه در مریخ نه روی سطح زمین، بلکه احتمالاً در دل غارهای گدازهای یا زیر لایههای ضخیم خاک ساخته میشوند تا از ساکنان در برابر تابشهای خطرناک خورشیدی محافظت کنند.
بیشتر بخوانید:
آجرهایی از جنس خون و خاک
انتقال مصالح ساختمانی از زمین به مریخ، گرانترین معامله دنیاست؛ هر کیلوگرم بار هزاران دلار هزینه دارد. به همین دلیل، دانشمندان به دنبال «استفاده از منابع محلی» هستند. تکنولوژی جدید چاپ سهبعدی اکنون میتواند خاک سرخ مریخ (رگولیت) را با نوعی پلیمر گیاهی یا حتی باکتریهای خاص ترکیب کرده و سازههایی محکمتر از بتن تولید کند. جالب است بدانید برخی طرحهای جدید حتی بر استفاده از مواد بیولوژیک مثل قارچها برای «رشد دادن» دیوارها تاکید دارند!
گنبدهای شفاف و رویای نور طبیعی
یکی از بزرگترین چالشهای روانشناختی برای ساکنان آینده مریخ، محبوس شدن در فضاهای بسته است. برای حل این مشکل، طرحهای جدیدی از گنبدهای چندلایه ارائه شده که از آب (به شکل یخ) در لایههای میانی دیوارها استفاده میکند. این آب هم بهعنوان یک سپر ضد تشعشع عمل میکند و هم اجازه میدهد نور طبیعی خورشید وارد فضای شهر شود تا انسانها دچار افسردگی ناشی از محیطهای بسته نشوند.
کشاورزی عمودی در قلب بیابان سرخ
شهر بدون غذا، یک زندان بزرگ است. در نقشههای شهرسازی مریخ، بخش بزرگی از فضا به گلخانههای هیدروپونیک و طبقاتی اختصاصدادهشده است. این مزارع مدرن نهتنها غذای ساکنان را تامین میکنند، بلکه با بازیافت دیاکسیدکربن تولید شده توسط انسان، اکسیژن تازه را به ریههای شهر تزریق میکنند. در واقع، ریههای شهر مریخی، گیاهان آن هستند.
رباتها؛ کارگران بیمزد و منت مریخ
پیش از آنکه اولین انسان پایش را به محوطه ساختوساز بگذارد، لشکری از رباتهای خودکار به مریخ فرستاده میشوند. این کارگران آهنی وظیفه دارند زمین را مسطح کنند، چاههای استخراج یخ حفر کنند و پایههای اولیه شهر را با چاپگرهای غولپیکر بسازند. وقتی فضانوردان به مقصد برسند، کلید شهر را از رباتها تحویل خواهند گرفت.
ساخت شهر در مریخ
ساختن شهر در مریخ، بزرگترین آزمون تاریخ بشر است. اگرچه هدف اصلی، ایجاد یک «نقشه پشتیبان» برای تمدن انسانی است، اما تکنولوژیهایی که برای زندگی در شرایط سخت مریخ ابداع میکنیم (مثل بازیافت صددرصدی آب و انرژیهای پاک)، میتواند کلید نجات زمین از بحرانهای اقلیمی باشد. مریخ شاید دور باشد، اما درسهایی که برای ساختن شهر در آنجا میآموزیم، همین امروز زندگی ما را روی زمین هوشمندانهتر و پایدارتر خواهد کرد.
