به گزارش پارسینه و به نقل از اطلاعات، زهره رنگآمیز: به گفته کارشناسان دلیل اصلی این امر را میتوان در اطمینان یافتن بازارهای خارجی نسبت به افزایش جایگاه و ارزش پول ملی کشورمان در آینده نزدیک جستجو کرد. بنا بر مشاهدات میدانی خبرنگاران اطلاعات و گزارشهای دریافتی، قاچاق پول ایران که تاکنون در مشهد یک پدیده رایج بود، با پیدایش عوامل دیگر به ویژه تفاهم اولیه آمریکا و ایران و احتمال قوی افزایش جایگاه ریال ایران و همچنین چاپ و انتشار اسکناس یک میلیون تومانی، ابعاد تازه یافته و این روزها شدت گرفته است.
بازار داغ چک پولها در مشهد
در اطراف باغ ملی مشهد واقع در خیابان امام خمینی ، جایی که شاید بتوان آن را بزرگترین پاتوق خیابانی خرید و فروش ارز در شرق کشور دانست، فریاد «تراول»، «یورو» از سوی دلالان و صرافان خیابانی، در میان هیاهوی رهگذران میپیچد و هر از گاهی هم یکی از آنها از عابران میپرسد: دلار بدم خدمتتون؟
در این راسته شلوغ، فقط ارزهای رایج خارجی دستبهدست نمیشود؛بلکه بازارِ اسکناسهای ایرانی هم داغ شده است؛به ویژه پس از آغاز مذاکرات نمایندگان کشورمان با آمریکا. در این بازار،حضور پرتعداد فروشندگان ارز، موضوعی قابل تامل محسوب می شود.
کریمی یک صراف افغان به خبرنگار اطلاعات میگوید: داد و ستد با پول ایرانی و همچنین خرید و فروش ریال ایران ، سابقه چند دهه ای در افغانستان دارد؛ با این حال، آنچه امروز حساسیتها را افزایش داده ، نه اصل گردش ریال در افغانستان، بلکه خروج گسترده اسکناس یک میلیون تومانی و نو ایران با انگیزههای سوداگرانه و اختلاف قیمت پول نقد در ۲ سوی مرز است.
وی که ساکن مشهد است، به برج روبهروی بانک ملی اشاره میکند و میگوید: «صراف هستم و طبقه پنجم آن برج، مغازه صرافی دارم ؛ ۲۰میلیون تراول سبزِ تا نخورده بیار، ۲۴میلیون میخرم !» کریمی میافزاید: خرید و فروش اسکناس ایرانی از گذشته انجام میشده است، همه هم از این موضوع مطلعند و غیرقانونی هم نیست، اما در عین حال هنگ مرزی اجازه نمی دهد پول زیاد از ایران خارج شود.
پیشنهاد بعدی این مرد افغان صریحتر است: «تراول جمع کن، بیا دفتر من بنشین؛ دلار را ۱۳۰میخری، ۱۶۰به من میفروشی و سود خودت را میبری.» روبه روی ورودی بانک مرکزی، «محسن آقا» دلال ارز افغانستانی، پای بساطش نشسته است؛ بساطی که ویترین آن ،مملو از دستههای اسکناس بستهبندیشده و سکههای قدیمی است.
وی به ارزش بالای اسکناس یک میلیون تومانی و چک مسافرتیهای ۱۰۰ و ۲۰۰ هزار تومانی ایران به ویژه نو و تانخورده اش در افغانستان اشاره و تاکید می کند: «بهترین تراول ۱۰۰تومانی است، ۱۰میلیون تراول ۱۰۰تومانیِ تا نخورده بیاوری، تا ۱۲میلیون هم ازت میخرم» . این جمله، فقط یک نرخگذاری نیست؛ نشانی است از تقاضا برای اسکناسهای نو، درشت و آماده انتقال، در بازاری که به گفته فروشندگانش، سالهاست در سکوت و آشکارا ادامه دارد.
آن سوی روایت میدانی، آمارهای رسمی هم ابعاد ماجرا را تأئید میکنند. مرزبانان خراسان رضوی در اردیبهشتماه امسال، فقط در مقر ایست و بازرسی گروهان ۱۷شهریور تایباد موفق شدند از خروج ۴۴۶میلیارد و ۸۵میلیون ریال چکپول به مقصد افغانستان جلوگیری کنند.همچنین در چند عملیات ، ۱۰۷متهم که قصد قاچاق این میزان اسکناس را داشتند، دستگیر و تحویل مراجع قضایی شدند.
این تنها کشف بزرگ نبوده، بلکه پایگاه ایست و بازرسی کاهک هم خبر کشف ۲۰میلیارد ریال پک پول را منتشر کرده است؛ رقمی که نشان میدهد جابهجایی اسکناس درشت، محدود به یک نقطه یا یک شبکه خاص نیست ، بلکه در چند مسیر مرزی جریان دارد.
نگاه بازار پاکستان هم این روزها به ریال ایران تغییر کرده است؛ گویا این کشور به عنوان میانجیگر گفتگوهای ایران و آمریکا، بیش از بقیه کشورهای همسایه، متوجه بازگشت پول ملی ایران به جایگاه قبلی اش در آینده نزدیک شده و بر همین اساس، ریال ایران به ویژه چک مسافرتی مشتریان فراوانی پیدا کرده است.مالک بوستان، رئیس انجمن شرکتهای صرافی پاکستان در این باره گفت: طی ۴ روز پس از توافق صلح بین ایران و آمریکا، ۲ تریلیون ریال ایران در سراسر پاکستان خریداری شده ، در حالی که تقاضا برای ریال ایران و قیمت آن همچنان رو به افزایش است. گزارشها از عراق نیز حاکی از افزایش رغبت بازار به ریال ایران شده است.
کارشناسان ،دلیل افزایش گرایش به خرید پول ایران را در هفتههای اخیر در ۳ عامل جستجو میکنند:نخست،امید به افزایش ارزش ریال در بازار جهانی در پی تفاهم و مذاکرات ایران و آمریکا.
دوم،در پیش بودن ایام اربعین و عبور زائران همسایگان شرقی از خاک ایران به سوی عراق و سوم،برنامه بسیاری از علاقمندان پاکستانی و افغانستانی به شرکت در مراسم تشییع و تدفین «قائد شهید امت» حضرت آیت الله العظمی خامنهای.اگر چه نیاز به پول بیشتر ایران با چنین دلایلی در کشورهای همسایه احساس میشود اما قاچاق آن غیرقابل توجیه است.
سئوال اینجاست که قاچاقچیان از چه منابعی این میزان زیاد چک مسافرتی و حتی اسکناس یک میلیون تومانی را تامین می کنند؟! علیاصغر نظری، دبیر شورای هماهنگی بانکهای خراسان رضوی در گفتگو با خبرنگار اطلاعات با تأیید وجود پدیده خروج اسکناس از مرز، هرگونه مشارکت کارکنان بانکی در این روند را رد میکند و میگوید: شعب بانکها در استان آنقدر پول نقد در اختیار ندارند که بخواهند اسکناسها را برای خروج از استان تحویل بدهند . مجموع پول نقدی که در روز ممکن است به یک شعبه داده شود، یک میلیارد ریال است.
نظری تأکید میکند: تاکنون هیچ گزارشی مبنی بر برخورد با کارکنان متخلف در این زمینه به شورا نرسیده است و دستگاههای نظارتی هم گزارشی ارائه نکردهاند. به این ترتیب، اگرچه موضوع خروج اسکناس از مرز جدی است، اما نباید آن را بهسادگی به شبکه بانکی تعمیم داد.
امیرالله شمقدری، معاون امنیتی و انتظامی استاندار خراسان رضوی هم در توضیح این موضوع، اصل ماجرا را فراتر از یک شایعه یا اقدام فردی میداند و با رد خبر دستگیری مدیران بانکی، میگوید: اسکناسهای درشت کشفشده عمدتاً از مبدأ سایر استانها به خراسان رضوی وارد شدهاند و مسأله فقط به این استان محدود نمی شود.
وی یکی از دلایل این قاچاق را «تمایل کاذب» برخی افراد به تهیه دلار ارزانتر از طریق خرید با پول درشت میداند و میافزاید: اکثر فروشندگان دلار در صورت دریافت اسکناس درشت ایرانی اعم از چک مسافرتی یا اسکناس یک میلیون تومانی، دلار را با قیمت کمتری به مشتری عرضه می کنند.
شمقدری همچنین به رواج استفاده از پول نقد ایرانی در افغانستان بهویژه در هرات به دلیل قرابتهای فرهنگی و رفتوآمد گسترده میان ۲ کشور اشاره و بر لزوم تشدید کنترلها تأکید میکند.
در این میان سید جمال سجادی، روزنامهنگار و فعال رسانهای حوزه افغانستان معتقد است تمرکز بر اتباع افغان بهعنوان عامل اصلی این پدیده، تصویر دقیقی از ماجرا ارائه نمیدهد.
وی میگوید: ذرهبین جستجوگری را از روی اتباع افغانستان بردارید و در شبکه بانکی به دنبال افرادی بگردید که رانت لازم برای دریافت تراولهای یکمیلیونتومانیِ تا نخورده را در مبالغ بالا و حتی میلیاردی دارند؛ سادهلوحانه است اگر فکر کنیم این پول از سوی مردم معمولی یا اتباع جابهجا و خرید و فروش میشود.سجادی با اشاره به این که هر پدیدهای که منافع ملی ایران را تهدید کند، بر زندگی مهاجران افغان مقیم ایران هم اثر میگذارد، تأکید میکند: نباید همه بار ماجرا را بر دوش اتباع گذاشت.
وی همچنین از اختلاف قیمت میان بازار نقد و انتقال بانکی ریال در افغانستان سخن میگوید و توضیح میدهد: در بازار کابل، هر یک میلیون تومان پول نقد ایران را ۵۹۰تا ۶۰۰افغانی معامله میشود، در حالی که همین مبلغ در صورت انتقال کارتبهکارت، حدود ۳۹۰افغانی ارزش دارد که این فاصله قیمتی، انگیزه سوداگری و تقاضا برای اسکناس ایرانی را افزایش داده و به خروج غیرقانونی پول نقد از مرزهای خراسان رضوی دامن زده است.
