به گزارش خبرگزاری تسنیم از دامغان، ماه محرم در ایران تنها یک مناسبت مذهبی نیست، بلکه جلوهای از هویت فرهنگی، تاریخی و اجتماعی مردمانی است که قرنها باورهای دینی خود را در قالب آیینها و سنتهای گوناگون حفظ کردهاند.
در این میان، برخی رسوم عزاداری به دلیل قدمت، اصالت و پیوند عمیق با فرهنگ بومی مناطق مختلف، فراتر از یک مراسم مذهبی، به بخشی از میراث معنوی کشور تبدیل شدهاند.
شهرستان دامغان به عنوان یکی از کانونهای کهن فرهنگ و تمدن در استان سمنان، از دیرباز میزبان آیینهای مذهبی متعددی بوده است که هر یک بخشی از حافظه تاریخی و هویت اجتماعی این منطقه را شکل دادهاند.
برگزاری مراسم سنتی طوقبندان در روزهای آغازین محرم، یکی از شاخصترین جلوههای این میراث فرهنگی به شمار میرود که همچنان با مشارکت گسترده مردم برگزار میشود.
آیین طوقبندان که در میان مردم دامغان با عنوان «طوق جامه کردن» نیز شناخته میشود، نمادی از ارادت دیرینه مردم این خطه به ساحت حضرت ابوالفضل العباس(ع) و نهضت عاشورا است. این مراسم با مجموعهای از آداب و رسوم خاص همراه است و هر ساله در آستانه برگزاری آیینهای عزاداری سیدالشهدا(ع)، طوقهای عزاداری برای حضور در مراسم سوگواری آماده و آذینبندی میشوند.
اهمیت این آیین تنها به جنبههای مذهبی آن محدود نمیشود؛ بلکه استمرار برگزاری آن طی بیش از دو قرن، نشاندهنده نقش مؤثر سنتهای مردمی در انتقال ارزشهای فرهنگی و دینی از نسلی به نسل دیگر است. حضور خانوادهها، هیئتهای مذهبی و اقشار مختلف مردم در اجرای این مراسم، طوقبندان را به یکی از نمادهای همبستگی اجتماعی و مشارکت مردمی در دامغان تبدیل کرده است.
ثبت ملی آیین طوقبندان در فهرست میراث ناملموس کشور نیز بیانگر ارزش فرهنگی و تاریخی این سنت ریشهدار است. آیینی که در کنار دیگر رسوم عاشورایی دامغان همچون سنگزنی و تعزیهخوانی، نه تنها بخشی از هویت مذهبی مردم این شهرستان را نمایندگی میکند، بلکه به عنوان گنجینهای از میراث معنوی ایران، نقش مهمی در حفظ و معرفی فرهنگ عاشورایی به نسلهای آینده دارد.
مجتبی اکبرپور ،رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی دامغان،در گفت وگو با خبرنگار تسنیم، اهارداشت:: آیین سنتی طوقبندان که از کهنترین رسوم مذهبی این شهرستان به شمار میرود، همزمان با ششمین روز از ماه محرم برگزار شد و طوقهای عزاداری با قدمتی بیش از 200 سال جامه عزا بر تن کردند.
وی افزود:آیین طوقبندان یا طوق جامه کردن هر ساله با آغاز مراسم عزاداری ماه محرم و در آستانه برگزاری آیینهای سوگواری حضرت اباعبدالله الحسین (ع) در نقاط مختلف شهرستان دامغان برگزار میشود و جایگاه ویژهای در میان مردم این منطقه دارد.
اکبرپور اظهار کرد: این آیین مذهبی و سنتی از جمله رسوم ریشهدار مردم دامغان است که طی سالیان طولانی حفظ شده و همچنان با مشارکت گسترده مردم و هیئتهای مذهبی برگزار میشود.
او گفت: طوق در فرهنگ عزاداری مردم دامغان نمادی از پرچم و بیرق حضرت ابوالفضل العباس (ع) علمدار دشت کربلا است و هرساله در قالب مراسمی خاص و معنوی برای حضور در آیینهای سوگواری آماده میشود.
اکبرپور بیان کرد: در این مراسم، اجزای مختلف طوق با نظم و آداب ویژه به یکدیگر متصل شده و سپس با پارچههای مشکی، سبز و دیگر پوششهای متناسب با ایام عزاداری آراسته میشود.
وی با اشاره به پیشینه تاریخی این سنت عنوان کرد: بررسیهای تاریخی نشان میدهد آیین طوقبندان در دامغان دستکم بیش از دو قرن قدمت دارد و نسلهای مختلف مردم این شهرستان در حفظ و انتقال آن به آیندگان نقشآفرینی کردهاند.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی دامغان، تصریح کرد: استمرار برگزاری این آیین در کنار دیگر سنتهای مذهبی منطقه، بیانگر پیوند عمیق مردم دامغان با فرهنگ عاشورایی و ارزشهای برگرفته از نهضت حسینی است.
وی ادامه داد: وجود آیینهای کهنی همچون سنگزنی و تعزیهخوانی در دامغان و روستاهای تابعه نیز نشاندهنده سابقه طولانی و اصالت فرهنگ عزاداری در این شهرستان است.
اکبرپور تأکید کرد: مردمی بودن، تداوم تاریخی و برخورداری از جایگاهی ویژه در میان عزاداران از مهمترین ویژگیهای آیین طوقبندان به شمار میرود و همین عوامل موجب ماندگاری آن در طول سالیان شده است.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی دامغان، خاطرنشان کرد: در روز اجرای این مراسم، منازل مالکان طوق و همچنین تکایای برگزارکننده میزبان جمع زیادی از عزاداران حسینی هستند و فضای معنوی ویژهای در سطح شهر و روستاها شکل میگیرد.
اکبرپور افزود: در حاشیه این آیین، توزیع انواع نذورات از جمله شیر، شربت، خرما، کیک و دیگر اقلام نذری میان شرکتکنندگان انجام میشود که بخشی از سنتهای دیرینه این مراسم محسوب میشود.
وی یادآور شد: آیین طوقبندان دامغان به دلیل ارزشهای فرهنگی، مذهبی و اجتماعی خود در فهرست میراث ناملموس کشور به ثبت رسیده و از سرمایههای معنوی ارزشمند این شهرستان محسوب میشود.
اکبرپور گفت: این آیین سنتی با شماره 218 در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است و حفاظت از آن به عنوان بخشی از هویت فرهنگی و مذهبی مردم دامغان از اهمیت ویژهای برخوردار است.
انتهای پیام/363/.
