همشهری آنلاین: کتاب ۶۰۸ صفحهای «پرونده مختارنامه» که بهار ۱۴۰۳ در «شرکت چاپ و نشر بینالملل» منتشر شده، نکات خواندنی زیادی درباره «مختارنامه» دارد. «پرونده مختارنامه» را رضا استادی نوشته که مسئول روابط عمومی سریال «مختارنامه» بوده و به گفته خودش، به واسطه مسئولیتش در این پروژه، به اطلاعات و اسناد مهم و جالبی دسترسی داشته و برآن بوده به این سوال جواب دهد که «مختارنامه» چطور ماندگار شد و چگونه پس از سالها طراوت خود را حفظ کرده؟ نویسنده هدف خود را این قرار داده که کتابش به «رمانی خواندنی درباره سریالی تماشایی» شبیه باشد. کتاب روایتی کرنولوژیک دارد از قبل از آماده شدن فیلمنامه در سال ۱۳۸۱ تا ماجراهای پس از پخش آخرین قسمت سریال و بعد بخشهایی با عنوان جمعبندی، نقط ضعف، درباره داود میرباقری، درباره عظیم جوانروح، درباره محمود فلاح، پیوستها و آلبوم تصاویر.
بدلهای مختار
در فصل «راز موفقیت»، نویسنده به قسمت شانزدهم سریال اشاره میکند که مختار برای فرار از مکه ۵ بدل برای خود برمیگزیند. یکی از این بدلها خود فریبرز عربنیا بود، اما برای پیدا کردن ۴ بدل دیگر که از نظر جثه و چهره به او شبیه باشند، علیرضا فتحی، سرپرست گروه بدلکاران، بیش از ۳۰ نفر را به گروه معرفی کرد و در نهایت بعد از تست گریم، ۴ نفر انتخاب شدند. بعد از انتخاب این افراد، مشکل پیش پای گروه دوخت لباس برای آنها بود، چراکه پارچه لباس و چرم بهکاررفته در زره مختار که چند سال قبل دوخته شده بودند، دیگر در بازار موجود نبود و گروه بالاخره با وقت صرف بسیار توانست مشابه قابل قبول آنها را پیدا کند.
بازیگرانی که سرشان را تراشیدند
در قسمت هجدهم، صحنهای که توابین سرهای خود را میتراشند، به شکل واقعی فیلمبرداری شد. معمولا در صحنههای مشابه رسم بر این است که از پوست مصنوعی بر روی سر بازیگر استفاده میکنند، اما چون ممکن بود در صحنههای اسبسواری و شمشیرزنی که بازیگر عرق میکند، پوست مصنوعی پاره شود، چارهای جز تراشیدن سر بازیگران نبود. پس ۱۵ بازیگر و حدود ۵۰ هنرور به شکل واقعی سرهایشان را برای این صحنه تراشیدند. این صحنه حساسیت زیادی داشت چون امکان تکرار فیلمبرداری نبود و نمیشد سر بازیگران را از نو تراشید.
مشکلات مالی چهرهپردازان سریال
به نوشته استادی، مسعود ولدبیگی، طراح گریم سریال، در سال ۱۳۸۲ برای «مختارنامه» قرارداد امضا کرده بود، اما در طول سالهای بعد حجم کار گسترده شد و رقم پرداختی به ولدبیگی افزایش چشمگیری نداشت، در نتیجه، ۶ نفر از همکاران ولدبیگی پروژه را ترک کردند و ۱۲ نیروی دیگر بهش چهرهپردازی هم به دلیل مشکلات مالی سر کار حاضر نشدند. جالب است که برخیها که تازه کار بودند، با این سریال فن چهرهپردازی را آموختند.
چند کیلو گریم!
به گفته علیرضا خورشید، دستیار ولدبیگی، تا آذر ۱۳۸۷ حدود ۶۰ لیتر چسب گریم و ۳۰۰ کیلوگرم مو و کرک در این سریال استفاده شده بود. به دلیل اینکه فونهای باکیفیت و بهروز وارد ایران نمیشد، در این سریال از فونهایی استفاده شده که سالها پیشتر از رده خارج شده بودند. همچنین، یکی دیگر از مشکلات گریم سریال «مختارنامه» تهیه الکل سفید بوده که حلال چسب گریم است و به دلیل مصرف خوراکی غیر مجاز، تهیه آن برای گروه با دردسر همراه بوده است.
پیمان ابدی در کجای مختار بود؟
استادی که سابقه کار مطبوعاتی هم دارد، خاطره جالبی در صفحه ۴۶۴ کتابش نقل میکند: «پس از حضور پیمان ابدی در ایران، در روزنامه جامجم مصاحبهای با او انجام دادم و سپس به پیشنهاد من به سر صحنه مختارنامه آمد تا شاید از تخصص او استفاده شود؛ اما آنگونه که علیرضا فتحی بعدها برایم تعریف کرد ابدی تخصصی در حوزه کاری تاریخی نداشت و درضمن از اسب هم می ترسید.»
