همشهریآنلاین - پروانه بندپی: متخصصان تأکید دارند که بعضی نشانهها و رفتارهای تکرارشونده در کودکان نباید ازسوی والدین نادیده گرفته شود. چراکه گاهی میتواند نشانه وجود یک مشکل پنهان اما جدی باشد. یکی از این موارد، خوابیدن با دهان باز است؛ وضعیتی که بسیاری از والدین آن را موقت و بیاهمیت تلقی میکنند، اما متخصصان میگویند اگر علت آن سرماخوردگی، گرفتگی موقت یا خشکی بینی نباشد، تنفس از طریق دهان در کودک باید جدی گرفته شود. مشکلی که در صورت تداوم میتواند روی فرم فک و صورت، شکل و سلامت دندانها و کیفیت خواب کودک تأثیر بگذارد.
چرا تنفس از راه بینی مهم است؟
دکتر محمدمهدی سالم، متخصص گوش و حلق و بینی و فلوشیپ جراحی سر و گردن در گفتگو با همشهریآنلاین به این موضوع مهم اشاره میکند که «خوابیدن کودکان با دهان باز اگر به مدت طولانی تکرار شود، میتواند برای کودک آسیبزا باشد. چون سیستم طبیعی تنفس انسان بر پایه تنفس از راه بینی طراحی شده است. از نظر آناتومی، وظیفه رساندن هوا به دستگاه تنفسی بر عهده بینی است. بینی به دلیل داشتن پوشش مخاطی و ترشحات مناسب میتواند بخشی از آلودگیها و عوامل بیماریزا را از هوای تنفسی حذف کند. همچنین هوا را گرم و مرطوب میکند و بعد آن را به سمت ریهها هدایت میکند. حس بویایی هم که در بینی قرار دارد، در تشخیص مزهها نقش مهمی دارد.»
علت تنفس دهانی در بعضی کودکان
این متخصص گوش و حلق و بینی ادامه میدهد: «اگر کودک به هر دلیلی نتواند از بینی نفس بکشد، ناچار به تنفس دهانی میشود. علت این مشکل معمولا وجود انسداد در مسیر تنفس است؛ انسدادی که میتواند ناشی از انحراف تیغه بینی، بزرگی شاخکهای بینی، بزرگی لوزه سوم (آدنوئید)، آلرژیهای تنفسی یا بعضی ناهنجاریهای مادرزادی باشد.»
به گفته سالم، «در فرآیند تنفس، قاعدتا دهان فاقد بسیاری از قابلیتهای بینی است. بنابراین کودکی که از دهان نفس میکشد، از مزایای تنفس طبیعی محروم میشود. و اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، در سنین پایین بدن این قابلیت را دارد که اگر یک ارگان درست کار نکند، فضایی را که دارد به ارگان دیگری بدهد. این نوع تنفس باعث میشود محوطه بینی کوچکتر شود و این کارکرد به دهان منتقل شود. درواقع بدن خود را با شرایط جدید سازگار میکند. به این ترتیب بهتدریج شکل صورت، فک و دندانها تغییر میکند تا تنفس دهانی برای فرد آسانتر شود. البته کسی که تنفس دهانی دارد، تنفس مؤثری هم ندارد و این موضوع میتواند باعث افت کیفیت خواب هم شود.»
تنفس خراب و تغییر شکل صورت کودک
این تغییرات دقیقاً چگونه خود را نشان میدهند؟ سالم توضیح میدهد: «در کودکانی که مدت طولانی تنفس دهانی دارند، ممکن است صورت حالت کشیده پیدا کند، طول لب بالایی کوتاهتر شود و دندانهای پیشین بزرگتر شوند و جلوتر قرار بگیرند. این وضعیت در پزشکی به نام «صورت آدنوئیدی» شناخته میشود و قبلا با اسم «صورت موشخرمایی» شناخته میشد و معمولاً در کودکانی دیده میشود که به علت بزرگی لوزه سوم یا سایر علل، تنفس طبیعی از راه بینی ندارند.»
خروپف؛ یک علامت مهم
این متخصص گوش و حلق و بینی در پاسخ به این سوال که آیا این مشکل میتواند باعث خروپفی شدن فرد هم شود، میگوید: «خروپف، یکی از علائم مهم افرادی است که تنفس بینی مناسبی ندارند وعلتش هم ارتعاش بافت نرم کام و حلق است. خروپف میتواند از روی عادت باشد یا ناشی از انسدادی در مسیر تنفس و تنفس دهانی. در این صورت فرد مجبور است با کار تنفسی و فشار بیشتری هوا را وارد ریهها کند و همین فشار باعث میشود که بافت نرم اطراف به ارتعاش دربیاید و موجب ایجاد صدای خروپف شود.»
بیشتر بخوانید؛
-
رد پای موبایل در کاهش کیفیت خواب شبانه
-
چطور بعد از یک شب بدخوابی، روزمان را نجات دهیم؟
-
کودک شما هم شبها بیدار میشود یا تنها نمیخوابد؟
تداوم اختلال تنفسی کودک، این تبعات را دارد
درباره ادامهدار شدن مشکل تنفسی کودک از راه بینی، این متخصص به نکته بسیار مهمی اشاره میکند: «اگر اختلال تنفسی کودک ادامهدار شود، روی کیفیت خواب او تاثیر میگذارد و وقتی کیفیت خواب کاهش پیدا کند، میتواند منجر به بروز مشکلاتی مثل بیشفعالی، شبادراری، کاهش تمرکز و حتی اختلال در رشد جسمی در کودک شود. در بزرگسالان هم این اختلال میتواند باعث سردرد، فشار خون بالا، خوابآلودگی روزانه، عدم تمرکز و علائم مرتبط با آپنه یا سندروم وقفه تنفسی هنگام خواب شود.»
این جراح گوش و حلق و بینی درباره این نگرانی که آیا تنفس دهانی کودک میتواند باعث پوسیدگی دندانها هم شود، پاسخ میدهد: «بله، تنفس دهانی طولانیمدت باعث خشکی دهان میشود و خشکی دهان میتواند خطر پوسیدگی و آسیب به دندانها را افزایش دهد.»
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اما والدین چطور متوجه شوند که کودکشان دچار مشکل است یا نه و از کجا بدانند که باید او را نزد پزشک ببرند یا خیر؟ سالم در این زمینه هم میگوید: «اگر کودک برای مدت طولانی شبها با دهان باز میخوابد، خواب ناآرام دارد، یا خروپف میکند و این علائمش فقط محدود به دوران سرماخوردگی نیست و در فصلهای مختلف ادامه دارد، حتماً باید توسط پزشک متخصص (گوش و حلق و بینی) بررسی شود. چون این علائم میتواند نشانه وجود یک انسداد یا اختلال تنفسی باشد که نیاز به درمان دارد.»
