عفونت توکسوپلاسموز در بارداری یکی از خطرناکترین عفونتهایی است که میتواند سلامت جنین را تهدید کند. وی با اشاره به افزایش آگاهی عمومی درباره بیماریهای عفونی دوران بارداری، افزود: توکسوپلاسما یک انگل شایع است که بسیاری از افراد ممکن است بدون علامت به آن مبتلا شوند، اما اگر خانمی در دوران بارداری و برای نخستینبار در معرض این عفونت قرار گیرد، احتمال انتقال آن به جنین وجود دارد و این موضوع میتواند منجر به عوارضی مانند درگیری مغزی، مشکلات بینایی یا حتی سقط شود.
| عامل خطر | راه انتقال | راه پیشگیری |
|---|---|---|
| مصرف گوشت خام یا نیمپز | انگل توکسوپلاسما در گوشت نپخته | پخت کامل گوشت (حداقل ۷۰ درجه سانتیگراد) |
| تماس با خاک آلوده | مدفوع گربه و خاک باغچه | استفاده از دستکش در باغبانی، شستشوی کامل دستها |
| سبزیجات نشسته | آلودگی به تخم انگل | شستشوی کامل سبزیجات با مواد ضدعفونیکننده |
به گزارش مهر، به گفته این متخصص بیماری های عفونی و گرمسیری، یکی از مهمترین راههای انتقال این انگل را مصرف گوشت خام یا نیمپز، عنوان کرد و گفت: خانم بارداری که نسبت به توکسوپلاسما ایمنی ندارد، باید به طور جدی از مصرف غذاهایی که حاوی گوشت خام یا نیمپز هستند پرهیز کند. غذاهایی مانند کبابهایی که به طور کامل پخته نشدهاند، استیک نیمپز، یا فرآوردههای گوشتی فرآورینشده میتوانند خطر انتقال عفونت را افزایش دهند. انگل توکسوپلاسما میتواند از جفت عبور کرده و به سیستم عصبی مرکزی جنین حمله کند. در سه ماهه اول بارداری، اگرچه احتمال انتقال کمتر است، اما عوارض حادتر و شدیدتر خواهد بود. در سه ماهه سوم، احتمال انتقال بیشتر است اما شدت عوارض معمولاً کمتر میباشد. تشخیص زودهنگام و درمان به موقع میتواند از بسیاری از این عوارض پیشگیری کند.
ثقهالاسلامی تأکید کرد: پیش از بارداری یا در اوایل آن، انجام آزمایشهای غربالگری میتواند مشخص کند که آیا مادر نسبت به این عفونت ایمن است یا خیر. «اگر آزمایشها نشان دهد که مادر قبلاً با این انگل تماس داشته و ایمنی ایجاد شده است، نگرانی وجود ندارد؛ اما در صورت نبود ایمنی، رعایت دقیق اصول پیشگیری شامل بهداشتی و تغذیهای ضروری است.» وی افزود: علاوه بر پرهیز از گوشت خام، شستشوی کامل سبزیجات، پرهیز از تماس بدون محافظ با خاک آلوده و رعایت بهداشت دستها از دیگر اقدامات مهم پیشگیرانه است. این اقدامات ساده میتوانند به طور قابل توجهی خطر بروز توکسوپلاسموز مادرزادی را کاهش دهند. همچنین به مادران باردار توصیه میشود از تماس با مدفوع گربه خودداری کرده و در صورت لزوم از دستکش استفاده کنند.
📌 نکته مهم برای مادران باردار: عضو تیم تخصصی مرکز ابنسینا با اشاره به عوارض «توکسوپلاسموز مادرزادی» تصریح کرد: در مواردی که عفونت در دوران بارداری رخ میدهد و درمان بهموقع انجام نمیشود، ممکن است نوزاد با مشکلاتی مانند بزرگی کبد و طحال، اختلالات عصبی یا مشکلات بینایی متولد شود. با این حال، تشخیص زودهنگام و درمان مناسب میتواند شدت عوارض را کاهش دهد. بنابراین انجام آزمایشهای غربالگری در اولین ویزیت بارداری یا حتی قبل از اقدام به بارداری، به شدت توصیه میشود.
بسیاری از افراد مبتلا به توکسوپلاسموز علامتی ندارند یا علائم خفیفی شبیه آنفولانزا (تب، گلودرد، خستگی و درد عضلانی) را تجربه میکنند. اما در دوران بارداری، حتی بدون وجود علائم در مادر، عفونت میتواند به جنین منتقل شود. به همین دلیل، انجام آزمایش غربالگری ضروری است. اگر در دوران بارداری علائمی مانند تب، بزرگ شدن غدد لنفاوی، درد عضلانی یا تاری دید داشتید، حتماً به پزشک مراجعه کنید. همچنین اگر قبلاً سابقه سقط جنین یا تولد نوزاد با نقص مادرزادی داشتهاید، باید پیش از بارداری آزمایش توکسوپلاسموز را انجام دهید.
❓ آیا مصرف گوشت منجمد شده میتواند خطر توکسوپلاسموز را کاهش دهد؟
✅ انجماد گوشت در دمای منفی ۲۰ درجه سانتیگراد به مدت حداقل ۲۴ ساعت میتواند بسیاری از کیستهای انگل را از بین ببرد. اما بهترین و مطمئنترین روش، پخت کامل گوشت تا دمای داخلی ۷۰ درجه سانتیگراد است. انجماد به تنهایی نمیتواند به عنوان یک روش پیشگیری کامل در نظر گرفته شود.
❓ آیا نگهداری از گربه در دوران بارداری ممنوع است؟
✅ خیر، نگهداری از گربه ممنوع نیست، اما باید نکاتی را رعایت کنید: از تماس مستقیم با مدفوع گربه خودداری کنید (بهتر است فرد دیگری جعبه خاک را تمیز کند)، روزانه جعبه خاک را تخلیه کنید (تخم انگل پس از ۲۴ ساعت عفونی میشود)، گربه را در خانه نگه دارید و به او غذای خام ندهید.
❓ اگر در بارداری به توکسوپلاسموز مبتلا شوم، درمان وجود دارد؟
✅ بله، درمان دارویی برای توکسوپلاسموز در بارداری وجود دارد. آنتیبیوتیکهای خاصی (مانند اسپیرامایسین) میتوانند خطر انتقال به جنین را کاهش دهند. در صورت اثبات عفونت جنین، از ترکیب داروهای دیگری استفاده میشود. تشخیص زودهنگام، کلید موفقیت درمان است.
عفونت توکسوپلاسموز در بارداری یک تهدید جدی برای سلامت جنین است که با آگاهی و رعایت اقدامات ساده پیشگیرانه میتوان از آن جلوگیری کرد. زهرا ثقهالاسلامی، متخصص بیماریهای عفونی، تأکید میکند که انجام آزمایشهای غربالگری پیش از بارداری یا در اوایل آن، مشخص میکند آیا مادر نسبت به این انگل ایمنی دارد یا خیر. مصرف گوشت خام یا نیمپز مهمترین راه انتقال است و مادران باردار باید از خوردن کبابهای نپخته، استیکهای نیمپز و فرآوردههای گوشتی فرآورینشده خودداری کنند. شستشوی کامل سبزیجات، پرهیز از تماس با خاک آلوده و رعایت بهداشت دستها از دیگر اقدامات پیشگیرانه است. تشخیص زودهنگام و درمان بهموقع میتواند شدت عوارض نوزادی مانند درگیری مغزی، اختلالات عصبی و مشکلات بینایی را کاهش دهد. ثقهالاسلامی در پایان خاطرنشان کرد: آگاهیبخشی به مادران درباره تغذیه ایمن در دوران بارداری و انجام آزمایشهای لازم، بخش جداییناپذیر از مراقبتهای استاندارد پیش از تولد است. پیشگیری از عفونتهای قابل اجتناب، گامی اساسی در تضمین سلامت نسل آینده به شمار میرود.
