با گسترش خرید و فروش آنلاین طلا، یکی از مهمترین پرسشهای کاربران درباره سرنوشت طلای خریداریشده در این پلتفرمهاست. جنگ نیز مزید بر علت شده تا کاربران نگران سرنوشت داراییهایشان باشند. آنها از خود میپرسند این طلاها دقیقا کجا نگهداری میشوند، چه نهادی مسئول حفاظت از آنهاست و در صورت وقوع حوادثی مانند سرقت، جنگ یا آسیب به بانکها، چه تضمینی برای جبران خسارت وجود دارد.
برای پاسخ به این پرسش باید به مصوبه آبان ۱۴۰۴ هیئت وزیران برگردیم؛ مصوبهای که طلافروشیهای آنلاین را موظف کرد موجودی فیزیکی طلای خود را نزد بانکهای کشور، از جمله بانک کارگشایی، به امانت بگذارند. هدف از این تصمیم، جلوگیری از «خالیفروشی» عنوان شد تا جلوی فروش آنلاین طلا بدون پشتوانه فیزیکی گرفته شود.
با اجرای این مقررات، پلتفرمهای فروش آنلاین طلا موظف شدند متناسب با میزان طلای فیزیکی سپردهگذاریشده، اقدام به خرید و فروش کنند. البته پلتفرمها پیش از این هم چنین سازوکاری داشتند، اما با مصوبه هیئت وزیران، تبدیل به یک امر الزامی شد.
این سازوکار البته بدون چالش هم نیست. مثلا روند تحویل طلای فیزیکی به مشتریان پیچیدهتر شده و پرسشهایی هم درباره مسئولیت بانکها و پوشش بیمهای این داراییها به وجود آورده است. اگر برخی حوادث سالهای اخیر از جمله ماجرای صندوق امانات شعبه دانشگاه بانک ملی ایران را به یاد بیاوریم، این سوال کاربران اهمیت بالایی پیدا میکند.
ایرج نیازی، مدیرعامل بانک کارگشایی، در گفتوگو با روزنامه شرق گفت تمامی طلاهایی که از سوی پلتفرمهای آنلاین به این بانک سپرده میشوند، با ارائه رسید رسمی تحویل گرفته شده و تحت پوشش بیمه قرار دارند.
به گفته وی رابطه حقوقی بانک در این فرآیند با پلتفرمهای فروش آنلاین طلاست، نه با خریداران نهایی:
«مطابق قانون طرف تضامین و رسید دریافت طلا و همچنین بیمه طلای امانی، طلافروشیهای آنلاین هستند و بانک نمیتواند برای تکتک خریداران طلا که هویت آنها مدام در حال تغییر است به صورت جداگانه بیمه و رسید صادر کند. ضمن اینکه در طول سالیان گذشته بانکها مورد اعتماد میلیونها مشتری بودهاند و قدرت پوشش ریسکهای ناشی از خطرات را دارند و در پرداخت خسارت به مشتریان تخطی نمیکنند.»
نیازی در ادامه گفت روال امانتگرفتن طلا از طلافروشیهای آنلاین در بانک کارگشایی مطابق مقررات حاکمیت است و این بانک عینا قوانین موجود را اجرا میکند و به خودی خود دخل و تصرفی در مقررات ندارد.
مدیرعامل بانک کارگشایی در پاسخ به این سوال که فرایند موجود موجب شده تا تسویه فیزیکی پلتفرمها با مشتریان طولانیتر شود، گفت: «مطابق مقررات، بانکها موظف هستند با پشت سر گذاشتن پروسههای نظارتی متعدد از پلیس فنا و پلیس امنیت اقتصادی، موجودی حساب و گردش بانکی معاملهگران، کنترل ذخایر موجود طلا از سوی طلافروشیهای آنلاین و... طلا را به صورت فیزیکی به خریداران تحویل دهند و این پروسه ممکن است زمانبر باشد اما به محض صدور دستور تحویل فیزیکی طلا به بانکها، بانک کارگشایی این دستور را آنی و در لحظه اجرا میکند.»
به نظر میرسد مدل فعلی نگهداری طلای پلتفرمهای آنلاین در بانکها، فعلا بهعنوان سازوکار رسمی مورد تأیید نهادهای نظارتی باقی خواهد ماند؛ مدلی که قرار است همزمان میان دو مطالبه اعتماد عمومی و کنترل ریسک بازار، تعادل برقرار کند.
