به گزارش شمال نیوز، جنگل‌های انبوه و سر به فلک کشیده هیرکانی در جنوب بابل میزبان نگین ارزشمندی است که به سلطان هیرکانی معروف شد.

بزرگترین درخت بلوط جهان با قدمت ۶۰۰ سال همانند نگین ارزشمند در جنگل‌های بخش بندپی شرقی بابل واقع شد و در سالهای اخیر مورد توجه بسیاری از دوستداران محیط زیست مازندران قرار گرفت و دغدغه حفظ این میراث ارزشمند به یک مطالبه جدی تبدیل شده بود.

هر چند برای رسیدن به این درخت بلوط در قلب جنگلهای هیرکانی باید چند ساعتی از لابه لای درختان انبوه عبور کرد اما این شرایط محیطی هم نمی توانست عامل موثری برای حفاظت از این درخت ارزشمند باشد.

بزرگترین درخت بلوط جهان به ارتفاع بیش از ۶۰ متر و طول تاج این درخت نزدیک به ۳۴ متر با عرض تاج بیش از ۳۰ متر هم در جنوب بابل در جنگلهای هیرکانی با شکوه خاص نظاره گر گذر زمان و عبور تاریخ است.

این درخت بلوط که نزدیک به ۶۰۰ سال سن دارد وسعت تاج آن یا به عبارتی دیگر ۸۱۱ متر مربع سایه این درخت است. این گنجینه کهن ایران زمین به شماره ۶۰۰ در شهریور ماه ۱۳۹۸ به ثبت ملی رسیده است.

بازدید از این بلوط حیرت انگیز به یکی از علاقمندی های دوستداران محیط زیست تبدیل شد که با افتخار در کنار این بزرگ هیرکانی عکس یادگاری می گیرند و آن را در شبکه های اجتماعی به اشترا ک می گذارند.

بلوط را با نام علمی کورکس Quercus ' می شناسند، درختی از گونه راشیان که به میوه آن بلوط می گویند. درختان بلوط عمری طولانی دارند که گاه به ۲ هزار سال می‌رسد و گونه‌های بسیاری از آن در ایران بومی رشته ‌کوههای البرز و زاگرس هستند.

بلوط های جنگل های استان های شمالی کشور بر ۲ گونه هستند؛ گونه ' بلندمازو ' با نام علمی ' Quercus castaneifolia ' که درختی مرتفع به ارتفاع تا ۵۰ متر است و گونه ' سفیدمازو ' با نام علمی ' Quercus petraea '. این گونه ها در استان‌های گلستان، مازندران و گیلان رویش دارند و از غرب تا شرق این استان ها پراکنده هستند.

از سوی دیگر بزرگترین درخت سرخدار جنگلهای شمال با عمر بیش از یک هزار سال یکی دیگر از شکوه بی نظیر جنگلهای هیرکانی بابل است که این درخت نادر به وسعت تاریخ بزرگی دارد.

قدمت جنگل های هیرکانی به طور دقیق مشخص نیست، اما بر اساس آخرین نظرات کارشناسان قدمت جنگل‌های هیرکانی بیش از ۴۰ میلیون سال برآورد شده و بازمانده دوره سوم زمین شناسی هستند. از همین جهت به فسیل‌های زنده شهرت دارند و در حوزه باستان شناسی و گیاه شناسی یک موزه طبیعی به شمار می روند.

در دنیایی که تاکنون هزاران گونه گیاهی و جانوری منقرض شده اند، مجموعه ای کهن با قدمتی این چنینی نه تنها یادگاری با ارزش از دل تاریخ است، بلکه منبع عظیمی از گونه های منحصر به فرد زنده است که باید حفظ شود.

اما اهمیت جنگل های هیرکانی تنها از بعد قدمت آن نیست، چرا که این جنگل‌ها علاوه بر تامین اکسیژن، در ذخیره مقادیر بسیار زیاد آب، حفاظت از بافت خاک و جلوگیری از جاری شدن سیل نقش بسیار مهمی دارند.

همچنین از بعد توسعه گردشگری و ایجاد درآمد برای ساکنین نواحی شمالی کشور نیز جنگل های هیرکانی بسیار موثر بوده اند. به طوری که نوار شمالی کشور از محبوب ترین سایت‌های گردشگری ایران به شمار می رود و ورود گردشگر به این خطه موجب درآمد پایدار از راه گردشگری برای اهالی سرزمین های شمالی کشورمان شده است.

هیرکانی برای همه

رئیس منابع طبیعی و آبخیزداری بابل، بابلسر و فریدونکنار به خبرنگار ایرنا گفت: درختان هیرکانی این میراث ارزشمند متعلق به همه مردم کشور است و برای حفظ و نگهداری آن باید تلاش کرد.

سید جواد رضایی گفت: حفاظت از بزرگترین درخت بلوط جهان یکی از مطالبه های جدی دوستداران محیط زیست بود که با چپربندی این مهم انجام شد.

وی افزود: مردم علاقمند به میراث کهن هیرکانی و دوستداران محیط زیست با حضور در کنار بزرگترین بلوط جهان از شکوه این درخت لذت می برند.

رضایی ادامه داد: بلوط ۶۰۰ ساله جنگلهای بابل که به ثبت ملی رسید دارای چنان عظمتی است که ۸۱۱ متر مربع سایه این درخت است.

وی با بیان این مطلب که دیگر زمان آن فرا رسیده که همه مردم برای حفظ جنگلهای هیرکانی دغدغه داشته باشند، بیان داشت: این درختان میراث کهن اجداد ما هستند که میلیونها سال با عبور از تاریخ امانت به دست ما رسید.

وی ادامه داد: برای حفظ جنگلهای هیرکانی نباید فقط دوستداران طبیعت و محیط زیست دغدغه داشته باشند بلکه این مهم باید به مطالبه عمومی تبدیل شود.

رئیس منابع طبیعی با بیان اینکه اگر امروز برای حفظ این درختان دغدغه نداشته باشیم فرزندان ما هرگز ما را نخواهند بخشید و محکوم به سرزنش هستیم.

جنگل های هیرکانی در زبان رایج و عامیانه مردم ایران جنگل های شمال نامیده می شود و این جنگل ها متراکم ترین ناحیه جنگلی ایران را تشکیل می دهند. این جنگل ها که در جنوب دریای خزر قرار گرفته اند بین کشورهای ایران و آذربایجان مشترک هستند. جنگل های هیرکانی از سال های بسیار دور به جا مانده اند و حتی برخی عمر آنها را با دایناسورها (دوره سوم زمین شناسی) برابر می دانند.

البته این جنگل ها را به دلیل قرار گیری در مجاورت دریای خزر، به نام کاسپینی – هیرکانی (Caspian Hyrcanian mixed forests) نیز می شناسند.

ارتفاع رویش درختان هیرکانی از سطح دریا آغاز می شود و تا ۲ هزار و ۸۰۰ متری ادامه می یابد. این پوشش گیاهی زمانی ۵۵ هزار کیلومتر مربع مساحت داشت که تاکنون ۵۱ درصد آن منقرض شده و تنها از ۱۰ درصد آن حفاظت صورت می گیرد.

همچنین در حال حاضر جنگلهای هیرکانی از غنی ترین اکوسیستم های جهان محسوب می شوند به طوری که بیش از ۲۹۶ گونه پرنده و در حدود ۶۰۰ گونه پستاندار، ۶۷ گونه ماهی، ۲۹ گونه خزنده و ۱۵۰ گونه درختی و بوته ای بومی (اندمیک) مانند درختان انجیلی و شمشاد در این جنگل ها زندگی می کنند.

از گونه های پرندگان ساکن در اکوسیستم جنگلهای هیرکانی می توان به گنجشک سانان، سار، دارکوب، اردک نوک پهن، قرقاول خزری، کبک، بلدرچین، کبوتر جنگلی، شاهین، قوش، دال، قرقی، اردک خاکستری، عقاب و جغد اشاره کرد و از گونه های پستانداران ساکن در این زیست بوم می توان مرال، شوکا، گرگ، گراز، خرس قهوه ای، روباه سر دو سیاه، شغال، سمور، تشی، خارپشت، موش جنگلی، خرگوش، گربه وحشی، گورکن و اسبچه خزر را نام برد.

درختان این جنگل ها از نوع مختلط پهن برگ حاشیه جنوب دریای خزر است که با آب و هوای نیمه مدیترانه ای و مرطوب سازگارند. جنگل های هیرکانی بر اساس ارتفاعی که در آن هستند (سطح دریا، کوهپایه های کم ارتفاع، کوهپایه های بلند، نقاط خیلی مرتفع) غالباً پوشش گیاهی متفاوتی دارند. از معروف ترین درختان این جنگل ها می توان راش، بلوط، توسکا، نارون، زبان گنجشک و شمشاد را نام برد.

به طور کلی از نظر علمی در عرض های جغرافیایی بیش از ۴۰ درجه جنگل، شرایط برای رشد درختان راش وجود ندارد، اما در جنگل های هیرکانی ایران که به طور متوسط در عرض ۳۸ درجه قرار گرفته اند، توده های فشرده درخت راش به صورت انبوه رشد کرده اند که از این نظر منحصر بفرد هستند.