به گزارش بهداشت نیوز به نقل از مفدا، مواجهه به رویدادهای استرسزا و بحرانی جزئی لاینفک از تجربه انسانی است. در چنین شرایطی، توانایی افراد در انطباق با موقعیتهای دشوار و مدیریت پیامدهای عاطفی و جسمانی ناشی از آنها، نقش کلیدی در حفظ سلامت روان ایفا میکند.
"پریشانی" (Distress) به عنوان وضعیتی که در آن فرد قادر به رویارویی یا انطباق موثر با چالشها و موقعیتهای پیش رو نیست، میتواند منجر به رنج عمیق جسمی و روانی شود. این حالت ممکن است ناشی از یک رویداد حاد و ناگهانی مثل جنگ یا تجمع تدریجی استرسهای مزمن باشد.
"استرس" به خودی خود، یک پاسخ طبیعی فیزیولوژیک و روان شناختی به تغییرات محیطی است که در سطوح بهینه میتواند عملکرد فرد را بهبود بخشد؛ با این حال، استرس مزمن یا شدید باقی مانده از جنگ میتواند به پریشانی منجر شود.
در چنین بزنگاههایی مداخلات زودهنگام و حمایتی، از جمله "کمکهای اولیه روانشناختی" (Psychological First Aid-PFA) از اهمیت بالایی برخوردار است.
کمکهای اولیه روانشناختی چیست؟
کمکهای اولیه روانشناختی مجموعهای از پروتکلهای حمایتی غیرتهاجمی است که با هدف ارتقاء رفاه روانشناختی افراد درگیر در شرایط پریشانی حاد طراحی شده است.
PFA به عنوان یک رویکرد جامع و مبتنی بر شواهد، افراد را در مواجهه با پیامدهای روانی رویدادهای بحرانی یاری میدهد و به آنها کمک میکند تا احساس امنیت و آرامش خود را بازیابند و سازگاری موثری با شرایط جدید پیدا کنند.
اهداف اصلی PFA عبارتند از:
تسکین و آرامسازی: کاهش سطح پریشانی و ایجاد حس امنیت در افراد آسیبدیده
ارزیابی نیازها و نگرانیها: شناسایی نیازهای فوری و بلند مدت افراد از جمله نیازهای اولیه (غذا، آب، سرپناه) و نیازهای روانی.
حفاظت از آسیبهای ثانویه: پیشگیری از آسیبهای جسمی و روانی احتمای بعدی.
حمایت هیجانی: ارائه فضایی امن برای ابراز احساسات و همدلی بدون قضاوت
توانمندسازی برای خودمراقبتی: کمک به افراد برای مدیریت استرس و استفاده از منابع درونی و بیرونی
ارتباط دهی به منابع حمایتی: تسهیل دسترسی افراد به اطلاعات، خدمات و شبکههای اجتماعی
چه چیزهایی PFA نیست؟
درک ماهیت PFA مستلزم تمایز آن از مداخلات تخصصیتر است.
PFA:
تخصص محور نیست: اجرای آن محدود به متخصصات سلامت روان نیست و افراد عادی با آموزشهای لازم نیز میتوانند آن را ارائه دهند.
رواندرمانی حرفهای نیست: PFA یک جایگزین برای مشاوره یا درمان تخصصی نیست، بلکه یک مداخله حمایتی اولیه است.
بازجویی یا تحلیل نیست: شامل تشویق یا فشار آوردن به فرد برای بیان جزئیات رویداد آسیبزا یا تحلیل عمیق احساسات نیست هدف اصلی، تثبیت روانی است.
زمان و مکان ارائه PFA:
PFA میتواند در مراحل مختلف پس از یک رویداد بحرانی موثر باشد. در حالی که بسیاری از افراد بلافاصله پس از بحران به این کمک نیاز پیدا میکنند، برخی دیگر ممکن است هفتهها، ماهها یا حتی سالها بعد، به ویژه در مواجهه با یادآورهای بحران یا استرسهای جدید، دچار پریشانی شوند. این انعطافپذیری در زمانبندی، اثربخشی PFA را افزایش میدهد.
از لحاظ مکانی، PFA را میتوان در هر محیطی که برای فرد درگیر و ارائه دهنده PFA امن و آرام باشد، ارائه کرد؛ از جمله منازل، مراکز اجتماع، مراکز درمانی، خوابگاه یا دانشگاه. انتخاب فضایی آرام و خصوص به ویژه در مراحل اولیه، ارجحیت دارد.
ارائهدهندگان PFA:
یکی از ویژگیهای متمایز PFA، همگانی بودن آن است. هر فردی با حداقل آموزشهای لازم، از داوطلبان و نیروهای امدادی گرفته تا عموم مردم، میتواند ارائه دهنده PFA باشد. این رویکرد به دلیل سادگی نسبی و تمرکز بر مهارتهای اساسی ارتباطی مانند گوش دادن فعال، همدلی و حمایت بدن قضاوت، قابل دسترس برای طیف وسیعی از افراد است. در واقع بسیاری از این مهارتها به صورت ناخودآگاه در تعاملات انسانی به کار گرفته میشوند.
مولفههای اصلی ارائه PFA:
مدل "جستجو، شنیدن، وصل کردن"
ارائه موثر PFA بر اساس سه مجموعه اقدام بنیادین استوار است که به طور پویا و متناسب با نیازهای فردی تنظیم میشوند:
۱. جستجو (Look)
این مرحله شامل ارزیابی اولیه و جمعآوری اطلاعات است:
۲. شنیدن (listen):
این بخش بر برقراری ارتباط موثر و همدلانه تمرکز دارد:
۳. وصل کردن (link):
این مرحله به اتصال فرد به منابع حمایتی اشاره دارد:
کمکهای اولیه روانشناختی (PFA) یک ابراز حیاتی در مدیریت بحرانهای روانشناختی است که به افراد درگیر با پریشانی حاد، حمایتهای اولیه و ضروری را ارائه میدهد.
این رویکرد غیرتهاجمی و قابل دسترس، با تمرکز بر تثبیت روانی، رفع نیازهای اولیه و اتصال به منابع حمایتی، نقش مهمی در اتقاء، تابآوری و کاهش پیامدهای منفی رویدادهای استرسزا ایفا میکند.
توانایی هر فرد برای ارائه PFA، با آموزشهای مناسب، آن را به یک رویکرد قدرتمند در ارتقاء سلامت روان جامعه تبدیل میکند.
