به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، در میان آمارهای خشک و رسمی وقایع جنگ، نامهایی وجود دارد که دیگر هرگز در دفتر حضور و غیاب مدارس خوانده نخواهد شد. کودکانی که باید صبحها با کیف و دفتر به کلاس میرفتند و معلمانی که قرار بود درس زندگی بدهند، اکنون در فهرست قربانیان حملاتی قرار گرفتهاند که به قلب فضاهای آموزشی رسیده است.
تازهترین آمارهای وزارت آموزش و پرورش نشان میدهد از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران دستکم ۲۵۰ دانشآموز و معلم جان خود را از دست دادهاند و ۱۸۴ نفر دیگر از فرهنگیان نیز مجروح شدهاند؛ آماری که نشان میدهد جنگ نه فقط زیرساختها، بلکه کلاسهای درس، نیمکتها و آینده یک نسل را هدف گرفته است.
بر اساس دادههای اعلام شده از سوی مرکز اطلاعرسانی وزارت آموزش و پرورش، دامنه این خسارتها در استانهای مختلف کشور گسترده است. از آذربایجان شرقی که در آن ۱۳ دانشآموز و سه معلم جان باختهاند تا استانهایی مانند ایلام، اصفهان، لرستان و کرمانشاه که مدارس و دانشآموزانشان از پیامدهای مستقیم حملات در امان نماندهاند. در بسیاری از این مناطق، ساختمان مدارس نیز آسیب دیدهاند؛ مکانهایی که قرار بود امنترین فضای روزمره برای کودکان باشند، اکنون در میان فهرست مراکز خسارتدیده قرار گرفتهاند.
در برخی مناطق، شدت این فاجعه ابعاد تکاندهندهتری پیدا میکند. تنها در تهران، ۱۶ دانشآموز و پنج معلم جان باختهاند و دهها نفر دیگر مجروح شدهاند، در حالی که حدود ۲۰۰ فضای اداری، فرهنگی و آموزشی آسیب دیده است. در استانهایی مانند کردستان، کرمانشاه و لرستان نیز دهها مدرسه دچار خسارت شدهاند؛ مدارسی که کلاسهایشان یا ویران شده یا برای مدتی نامعلوم تعطیل خواهند ماند.
اما سنگینترین آمار به استان هرمزگان مربوط میشود؛ جایی که ۱۴۷ نفر از جامعه آموزش و پرورش جان خود را از دست دادهاند، از جمله ۱۲۰ دانشآموز – ۷۳ پسر و ۴۷ دختر – و ۲۷ معلم. علاوه بر این، ۱۲۰ نفر دیگر در این استان مجروح شدهاند. این ارقام، تصویری از ضربهای عمیق به زندگی روزمره خانوادهها و نظام آموزشی کشور ارائه میدهد؛ ضربهای که آثار آن تنها به تخریب ساختمانها محدود نمیشود، بلکه آینده صدها کودک را برای همیشه تغییر داده است.
در حقوق بشردوستانه بینالمللی، مدارس و مراکز آموزشی به عنوان اهداف غیرنظامی شناخته میشوند و حفاظت از کودکان در زمان جنگ یکی از اصول بنیادین این قوانین به شمار میرود. با این حال، گزارشها نشان میدهد صدها فضای آموزشی، فرهنگی و اداری در استانهای مختلف آسیب دیدهاند؛ فضاهایی که هر روز هزاران کودک برای ساختن آینده خود در آنها گرد هم میآمدند.
با وجود چنین ابعاد گستردهای از تلفات انسانی و خسارت به مراکز آموزشی، یکی از پرسشهای جدی که در افکار عمومی و میان ناظران مطرح شده، میزان واکنش جامعه جهانی به این حوادث است. بسیاری از خانوادهها و معلمان معتقدند آنچه رخ داده تنها یک فاجعه انسانی نیست، بلکه آزمونی برای نهادهای بینالمللی و سازمانهای مدافع حقوق بشر است؛ نهادهایی که مأموریت اصلیشان دفاع از غیرنظامیان، بهویژه کودکان، در زمان جنگ عنوان شده است.
با این حال، واکنشهای محدود و محتاطانه برخی از این نهادها باعث شده پرسشهای جدی درباره کارآمدی سازوکارهای جهانی حفاظت از غیرنظامیان مطرح شود. برای بسیاری از ناظران، سکوت یا واکنشهای کمرنگ در برابر کشته شدن دانشآموزان و معلمان و آسیب دیدن مدارس، این نگرانی را ایجاد کرده که معیارهای اعلامشده برای حمایت از کودکان در جنگها در عمل با چالشهای جدی روبهرو است.
در میان آوار مدارس و کلاسهای نیمهویران، شاید تلخترین واقعیت این باشد که جنگ تنها ساختمانها را تخریب نمیکند؛ بلکه رویاها را نیز خاموش میکند. هر عدد در این آمار، داستان ناتمام یک کودک یا معلم است؛ دفتری که بسته شد، درسی که نیمهتمام ماند و آیندهای که دیگر به مدرسه بازنخواهد گشت. و در پس این ویرانی، پرسشی همچنان بیپاسخ باقی مانده است: آیا جهان صدای کلاسهایی را که خاموش شدهاند خواهد شنید؟
