به گزارش ایسنا، سالمندی فرایندی همگانی است، اما بدن همه افراد با سرعت یکسان پیر نمیشود. سن شناسنامهای فقط نشان میدهد چند سال از زمان تولد فرد گذشته است، در حالی که «سن فیزیولوژیک» وضعیت واقعی عملکرد بدن را منعکس میکند. برای مثال، دو فرد ۷۰ ساله ممکن است از نظر فشار خون، توانایی تنفس، قدرت عضلات، سرعت راه رفتن و شاخصهای خونی شرایط کاملا متفاوتی داشته باشند. به همین دلیل، پژوهشگران برای بررسی دقیقتر سالمندی از مجموعهای از نشانههای جسمانی استفاده میکنند تا مشخص شود بدن یک فرد در مقایسه با سن تقویمی او تا چه اندازه جوانتر یا پیرتر عمل میکند.
حضور در فعالیتهای فرهنگی مانند رفتن به سینما، تئاتر، کنسرت، اپرا، موزه و گالری هنری پیش از این با سلامت بهتر و احساس رضایت و بهزیستی بیشتر در سالمندان مرتبط دانسته شده بود. چنین برنامههایی میتوانند افراد را از خانه بیرون بیاورند، فرصت ارتباط اجتماعی ایجاد کنند و ذهن را فعال نگه دارند. با وجود این، پژوهشهای اندکی بهطور مستقیم ارتباط میان میزان مشارکت فرهنگی و سن فیزیولوژیک را بررسی کرده بودند. روشن شدن این ارتباط اهمیت دارد، زیرا فعالیت فرهنگی، برخلاف بسیاری از عوامل غیرقابل تغییر، میتواند با فراهم شدن امکانات مناسب و کاهش موانع مالی یا جغرافیایی در دسترس افراد بیشتری قرار گیرد.
پژوهشگران مؤسسه علوم توکیو در ژاپن تحقیقی درباره ارتباط مشارکت در فعالیتهای فرهنگی با سن فیزیولوژیک انجام دادند. به گفته آنان، این بررسی نخستین مطالعه طولی در این زمینه است که برخی عوامل پنهان و ثابت در طول زمان را نیز کنترل کرده است. مطالعه طولی به پژوهشی گفته میشود که اطلاعات افراد را در چند مقطع زمانی بررسی میکند، نه اینکه تنها تصویری از وضعیت آنان در یک زمان مشخص ارائه دهد. محققان در این پژوهش، به زبان ساده، بررسی کردند آیا افرادی که بیشتر در برنامههای فرهنگی حضور دارند، از نظر عملکرد جسمانی نشانههای سالمندی کمتری نشان میدهند یا خیر.
برای انجام این تحقیق، اطلاعات ۱۸۹۹ بزرگسال شرکتکننده در «مطالعه طولی سالمندی انگلیس» تحلیل شد. این طرح جمعیتمحور، نمونهای معرف از افراد ۵۰ ساله و بالاتر ساکن انگلستان را دنبال میکند. شرکتکنندگان باید دستکم در دو نوبت از دورههای ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۵، ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۷ یا ۲۰۰۸ تا ۲۰۰۹ اطلاعات لازم را ارائه کرده باشند. پرستاران دادههای مربوط به ۱۰ شاخص جسمانی را جمعآوری کردند: فشار نبض، فشار خون دیاستولیک، حجم بازدم اجباری، میزان هموگلوبین، فیبرینوژن، هموگلوبین گلیکوزیله، کلسترول بد یا LDL، شاخص توده بدنی، قدرت گرفتن دست و سرعت راه رفتن. پژوهشگران با ترکیب این شاخصها برای هر فرد یک امتیاز کلی سن فیزیولوژیک ساختند.
شرکتکنندگان همچنین پرسشنامهای را درباره دفعات حضور خود در سه گروه از فعالیتها تکمیل کردند: رفتن به سینما، بازدید از موزه یا گالری هنری و حضور در تئاتر، کنسرت یا اپرا. برای هر مورد، گزینهها از صفر به معنای «هرگز» تا پنج به معنای «دو بار در ماه یا بیشتر» امتیاز داشت. مجموع این پاسخها امتیازی بین صفر تا ۱۵ ایجاد کرد که سطح مشارکت فرهنگی هر فرد را نشان میداد. سپس ارتباط این امتیاز با سن فیزیولوژیک بررسی و اثر عواملی مانند درآمد خانوار، اشتغال و بیماریهای مزمن تعدیل شد.
نتایج نشان دادند افرادی که هر چند ماه یکبار یا بیشتر در یک فعالیت فرهنگی شرکت میکردند، بهطور متوسط سن فیزیولوژیک ۶۶٫۹ سال داشتند. این عدد در میان افراد دارای مشارکت فرهنگی کمتر، ۶۹٫۹ سال بود؛ یعنی میان دو گروه حدود سه سال تفاوت دیده شد. همچنین افرادی که مشارکت فرهنگی بیشتری داشتند، اغلب زن بودند، وضعیت اجتماعیـاقتصادی بالاتری داشتند، بیشتر در مشاغل دارای دستمزد فعالیت میکردند و از شرایط سلامت بهتری برخوردار بودند.
پس از در نظر گرفتن عوامل اثرگذار، هر یک امتیاز افزایش در میزان مشارکت فرهنگی با ۰٫۰۸۵ سال، معادل حدود ۳۱ روز، سن فیزیولوژیک کمتر ارتباط داشت. با این حال، این مطالعه مشاهدهای بود و نمیتواند ثابت کند که فعالیت فرهنگی مستقیما موجب کند شدن سالمندی میشود.
پژوهشگران چند توضیح احتمالی برای این ارتباط ارائه کردهاند. مشارکت فرهنگی میتواند روابط اجتماعی را تقویت کند، رفتارهای سالمتر را گسترش دهد و به بهبود سلامت روان کمک کند. مجموعه این عوامل ممکن است بر فشار خون، تحرک بدنی، قدرت عضلات و دیگر شاخصهای عملکرد بدن اثر بگذارد و روند سالمندی فیزیولوژیک را آهستهتر کند. پژوهشگران معتقدند اندازه ارتباط مشاهدهشده میتواند با اثر فعالیت بدنی مکرر قابل مقایسه باشد، هرچند برای اثبات چنین اثری به مطالعات مداخلهای نیاز است.
اهمیت این یافتهها که در نشریه علمی «Journal of Epidemiology and Community Health» منتشر شدهاند، در آن است که میزان مشارکت فرهنگی عاملی قابل تغییر محسوب میشود. افزایش دسترسی جغرافیایی به سینماها، موزهها، گالریها، سالنهای تئاتر و کنسرت و همچنین کاهش هزینه حضور در این برنامهها میتواند فرصت مشارکت را برای سالمندان بیشتری فراهم کند. با این همه، لازم است پژوهشهای بعدی مشخص کنند که آیا تشویق عملی افراد به حضور در فعالیتهای فرهنگی، در بلندمدت واقعا به بهبود شاخصهای سلامت و سالمندی سالم منجر میشود یا فقط با سلامت بهتر ارتباط آماری دارد.
انتهای پیام
