دکتر مجتبی مالکی در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به انتشار کتاب «هوش مصنوعی چگونه مشتریان شما را تغییر میدهد؟؛ راهنمای بازاریابی برای فصل بعدی بشریت» اظهار کرد: این اثر نوشته مارک شفر، از برجستهترین صاحبنظران بازاریابی جهان، تلاش میکند به یکی از اساسیترین پرسشهای عصر هوش مصنوعی پاسخ دهد؛ اینکه وقتی هوش مصنوعی نحوه فکر کردن، احساس کردن و تصمیم گرفتن انسان را تغییر میدهد، کسبوکارها چگونه باید خود را با این انسان جدید تطبیق دهند.
وی افزود: برخلاف بسیاری از کتابهای حوزه هوش مصنوعی که بر آموزش ابزارها، پرامپتنویسی یا افزایش بهرهوری تمرکز دارند، این کتاب بر تغییرات روانشناختی و اجتماعی انسان تمرکز کرده و نشان میدهد که هوش مصنوعی در حال بازسازی ساختار ذهنی مشتریان است؛ موضوعی که پیامدهای عمیقی برای بازاریابی، مدیریت، رسانه، آموزش و ارتباطات خواهد داشت.
مالکی با اشاره به مبنای علمی کتاب، گفت: بخش مهمی از مباحث این اثر بر پایه گزارش آیندهپژوهانه «انسان بودن در سال ۲۰۳۵» تدوین شده که حاصل همکاری ۳۰۰ آیندهپژوه، پژوهشگر، متخصص فناوری، اخلاقپژوه و کارآفرین از کشورهای مختلف است. نتایج این پژوهش نشان میدهد تواناییهایی مانند تفکر عمیق، همدلی، خلاقیت، اعتماد به نفس، عاملیت انسانی، احساس هدف و کیفیت روابط اجتماعی طی سالهای آینده بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر هوش مصنوعی قرار خواهند گرفت.
وی ادامه داد: نویسنده معتقد است مشتریان آینده صرفا از ابزارهای هوشمند استفاده نمیکنند، بلکه به انسانهایی متفاوت تبدیل خواهند شد؛ انسانهایی که تصمیمهای روزمره خود را بیش از گذشته به الگوریتمها میسپارند و همین موضوع، مدلهای سنتی بازاریابی را با چالشهای اساسی روبهرو میکند.
این عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به فصل نخست کتاب، اظهار کرد: یکی از مهمترین هشدارهای کتاب، کاهش توان تفکر عمیق و گسترش پدیده «واگذاری شناختی» است؛ یعنی انسان به جای تحلیل، قضاوت و حل مسئله، این وظایف را به هوش مصنوعی واگذار میکند. نویسنده با استناد به پژوهشهای دانشگاه پنسیلوانیا، MIT و مایکروسافت نشان میدهد که استفاده مداوم و بدون تأمل از هوش مصنوعی میتواند قدرت تحلیل، حافظه و تفکر انتقادی را تضعیف کند. در چنین شرایطی بازاریابان دیگر تنها با انسانها ارتباط برقرار نمیکنند، بلکه باید الگوریتمهای هوشمند را نیز مخاطب خود بدانند. کتاب توضیح میدهد که در آینده، دستیارهای هوش مصنوعی نقش مشاور خرید را برای کاربران ایفا خواهند کرد و برندهایی موفق خواهند بود که بتوانند اعتماد این الگوریتمها را نیز جلب کنند.
وی معرفی مفهوم «الگوریتم بهعنوان مشتری جدید» را یکی از مهمترین نوآوریهای کتاب عنوان کرد و یادآور شد: نویسنده معتقد است از زمانی که هوش مصنوعی اطلاعات برندها را خلاصه و تحلیل کرده و به کاربران پیشنهاد میدهد، شرکتها ناچارند علاوه بر جلب اعتماد مشتری، برای الگوریتمها نیز قابل فهم، معتبر و قابل استناد باشند. از این رو تولید محتوای دقیق، شفاف، مستند و بهروز به یکی از مهمترین سرمایههای هر کسبوکار تبدیل خواهد شد.
مالکی با اشاره به فصل «همدلی» کتاب، خاطر نشان کرد: این اثر نشان میدهد هوش مصنوعی به سرعت در حال تقلید رفتارهای عاطفی انسان است و حتی در برخی موقعیتها کاربران احساس میکنند از یک چتبات همدلی بیشتری نسبت به انسان دریافت میکنند. با این حال نویسنده تأکید میکند که همدلی واقعی، صداقت، تجربه زیسته و ارتباط انسانی همچنان مزیت رقابتی برندهای موفق خواهد بود.
وی با بیان اینکه در فصل دیگری از کتاب، مساله کاهش اعتماد به نفس انسان در نتیجه وابستگی بیش از حد به هوش مصنوعی بررسی شده است، ادامه داد: در این اثر هشدار داده میشود که اگر تمام تصمیمها، تحلیلها و خلاقیتها به ماشین سپرده شود، انسان به تدریج احساس توانمندی و عاملیت خود را از دست خواهد داد و این موضوع میتواند رفتار مصرف کنندگان و حتی کیفیت تصمیمهای اقتصادی آنان را تغییر دهد.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به مباحث مربوط به هویت و معنا، اضافه کرد: کتاب پیشبینی میکند با گسترش هوش مصنوعی، بسیاری از مشاغل دستخوش تغییر خواهند شد و افراد برای یافتن هویت و معنای جدید زندگی با چالش روبهرو میشوند. از نگاه نویسنده، برندهایی در آینده موفق خواهند بود که علاوه بر عرضه کالا و خدمات، بتوانند احساس تعلق، معنا و ارزش مشترک را در میان مخاطبان خود ایجاد کنند.
مالکی یکی دیگر از مباحث مهم کتاب را تغییر مفهوم وفاداری به برند دانست و اظهار کرد: در شرایطی که هوش مصنوعی نقش واسطه میان مشتری و کسبوکار را ایفا میکند، دیگر تبلیغات سنتی یا حتی نفوذ شبکههای اجتماعی به تنهایی تعیینکننده نخواهند بود، بلکه اعتبار علمی، کیفیت محتوا، سابقه برند، حضور در رسانههای معتبر و تولید دانش تخصصی نقش بیشتری در تصمیمگیری هوش مصنوعی خواهند داشت. این کتاب صرفا آیندهای نگران کننده ترسیم نمیکند، بلکه نویسنده آن "مارک شفر" معتقد است هوش مصنوعی میتواند فرصتهای بینظیری برای افزایش خلاقیت، یادگیری، توسعه کسبوکار و حل مسائل پیچیده ایجاد کند، مشروط بر آنکه انسان توانایی تفکر مستقل، کنجکاوی، قضاوت اخلاقی و خلاقیت خود را حفظ کند.
مالکی خاطرنشان کرد: «هوش مصنوعی چگونه مشتریان شما را تغییر میدهد؟» تنها کتابی درباره فناوری نیست، بلکه راهنمایی برای شناخت انسان آینده است. این اثر تلاش میکند مدیران، سیاستگذاران، کارآفرینان، پژوهشگران، بازاریابان و دانشجویان را برای مواجهه با بزرگترین تحول رفتاری عصر هوش مصنوعی آماده کند؛ تحولی که در آن، شناخت انسان بیش از شناخت فناوری اهمیت خواهد داشت.
انتهای پیام
