عصر ایران - در ارتفاعات نزدیک به ۴ هزار متری شهر ال آلتو، همجوار لاپاز در بولیوی، معماریای شکل گرفته که به یکی از شاخصترین جریانهای معاصر آمریکای جنوبی تبدیل شده است. این ساختمانها که در میان مردم با نام «شولت» (Cholet) شناخته میشوند، تجلی معماری نئواندی (Neo-Andean) هستند؛ رویکردی که توسط فردی مامانی، معمار خودآموخته و از قوم آیمارا، توسعه یافت.
معماری نئواندی با فاصله گرفتن از الگوهای مدرنیسم متعارف، زبان بصری خود را بر پایه هندسه، رنگ و نمادهای فرهنگی آند بنا میکند. نماهای درخشان با رنگهای اشباع، سطوح شکسته، پنجرههای دایرهای و چندضلعی، قرنیزهای زیگزاگ و نقشمایههای پلکانی، بازخوانی معاصر هندسه و تزئینات تمدن باستانی تیواناکو و دیگر سنتهای بصری آیمارا هستند. در این آثار، رنگ نه یک عنصر تزئینی، بلکه بخشی از هویت معماری و ابزار بیان فرهنگی است.
سازماندهی فضایی این بناها نیز بازتابی از نیازهای اقتصادی و اجتماعی جامعه محلی است. طبقات همکف معمولاً به فضاهای تجاری اختصاص دارند، طبقات میانی شامل سالنهای بزرگ برگزاری مراسم و جشن هستند و در بالاترین تراز، واحد مسکونی مالک با فرمی الهامگرفته از شالههای اروپایی قرار میگیرد؛ ترکیبی که منشأ نام «Cholet» نیز محسوب میشود.
آثار فردی مامانی صرفاً ساختمانهایی با رنگهای چشمگیر نیستند، بلکه تلاشی برای بازتعریف هویت بومی در قالب معماری معاصر به شمار میآیند. او با فاصله گرفتن از الگوهای وارداتی، عناصر فرهنگی آیمارا را به زبانی امروزی ترجمه کرده و معماری را به بستری برای نمایش هویت، موفقیت اقتصادی و حضور اجتماعی جامعهای تبدیل کرده است که برای سالها در حاشیه روایت رسمی معماری بولیوی قرار داشت. از همین رو، معماری نئواندی امروز نهتنها یک سبک بصری، بلکه نمونهای از پیوند میان معماری، فرهنگ و هویت در آمریکای لاتین معاصر محسوب میشود.
تنظیم و ترجمه: مازیار دانیالی
