امیرمسعود عابدین: شروع درگیریهای نظامی در سال ۲۰۲۲، ساختار بازار خودروی روسیه را تقریبا یکشبه زیر و رو کرد. در آن برهه، بیامو مانند بسیاری از خودروسازان بزرگ جهانی، فعالیتهای تولیدی و شبکه فروش خود را در این کشور به طور کامل متوقف کرد. این خروج ناگهانی باعث شد کارخانه «آوتوتور کالینینگراد» که سالها وظیفه مونتاژ محلی خودروهای این برند باوارایی را بر عهده داشت، با خطوط تولید خالی و انبارهایی مملو از قطعات رها شود. اما داستان به اینجا ختم نشد؛ کارگران این مجموعه تصمیم گرفتند آستینها را بالا بزنند و با همان قطعات باقیمانده، شخصا شروع به ساخت خودرو کنند. نتیجه این اقدام، فروش ۱۴۵ دستگاه خودرو در سال گذشته بود؛ عددی که بازتابدهنده یکی از عجیبترین پروندههای تولید غیرمجاز در تاریخ خودرو است.
جهش عجیب فروش خودروهایی با چهره قدیمی
براساس گزارش carscoops، بر اساس گزارش روزنامه روسی «کامرسانت»، بررسی آمارهای ثبتشده نشان میدهد که فروش خودروهای بیامو در روسیه طی سال ۲۰۲۵ نسبت به سال قبل از آن نزدیک به سه برابر شده است. این رشد در شرایطی اتفاق میافتد که هیچ قطعه رسمی و جدیدی از آلمان وارد کشور نشده است. بررسی این خودروها مشخص میکند که با یک پدیده عجیب روبرو هستیم؛ شاسیبلندهای خانواده X۵ و X۶ و X۷ که به عنوان مدلهای سال ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ سند میخورند، همگی ظاهر مدلهای قبل از فیسلیفت سال ۲۰۲۲ را دارند. گزارشهای محلی حاکی از آن است که با خالی شدن تدریجی انبارهای اصلی، سازندگان ناچار شدهاند برای تکمیل خودروها از قطعات ساخت روسیه مثل دستهسیمها، لولهها، قطعات لاستیکی و پانلهای بدنه رنگشده داخلی استفاده کنند.
هشدار شرکت مادر و چالشهای فنی
کمپانی بیامو به طور علنی اعلام کرده که هیچ نظارتی بر روند ساخت این خودروها ندارد و آوتوتور از کیتهای قدیمی و تاریخگذشته برای مونتاژهای نامنظم خود استفاده میکند. کارولین باخمن، سخنگوی گروه بیامو، تایید کرده که این شرکت خطرات خرید و استفاده از این محصولات غیرمجاز را به مقامات دولتی، فروشندگان و مشتریان احتمالی گوشزد کرده است. از نگاه کارشناسان لجستیک و مهندسی خودرو، بزرگترین چالش این شاسیبلندها به بخش الکترونیک و نرمافزار برمیگردد. از آنجا که سیستمهای کنترل مدرن این خودروها دسترسی به شبکه و سرورهای رسمی بیامو ندارند، قفل شدهاند و سازندگان ناچار شدهاند آنها را دوباره برنامهنویسی کرده یا با نمونههای متفرقه موجود در بازار جایگزین کنند که این موضوع ایمنی و کیفیت خودرو را به شدت زیر سوال میبرد.
صف طولانی خریداران برای بیاموهای قاچاق
شگفتآورترین بخش این ماجرا، مبالغ هنگفتی است که خریداران روس برای این خودروهای مونتاژ غیرقانونی پرداخت میکنند. قیمت مدلهای پایه در بازار بین ۱۵۴,۰۰۰ تا ۱۶۷,۰۰۰ دلار تخمین زده میشود و برخی پلتفرمهای فروش حتی قیمت پایه را تا ۱۷۲,۰۰۰ دلار بالا بردهاند؛ یعنی هزینهای در سطح یک رنجرور لوکس برای یک شاسیبلند پایه و دستکاریشده. با این حال، به دلیل اینکه قیمت این خودروها در مقایسه با نمونههای وارداتی بازار خاکستری (که گاهی برای مدلهای خاص مثل تویوتا کراون به ۷۰۰ هزار دلار هم میرسد) بسیار پایینتر است، ثروتمندان روس ترجیح میدهند این ریسک را بپذیرند. از سوی دیگر، فروشندگان محلی با رندی تمام، قطع بودن ارتباط نرمافزاری خودرو با سرورهای آلمان را به عنوان یک مزیت تبلیغ میکنند و به مشتریان میگویند که شرکت بیامو هرگز نمیتواند خودروی شما را از راه دور قفل یا غیرفعال کند!
پایانی که چندان نزدیک نیست
اگرچه ذخیره قطعات باقیمانده بیامو در روسیه نامحدود نیست و روزی به پایان میرسد، اما این اتفاق به این زودیها رخ نخواهد داد. کارشناسان بر این باورند کارخانهای که پیش از دوران تحریم ماهانه ۱,۰۰۰ دستگاه خودرو تولید میکرد، اکنون تیراژ خود را به حدود ۵۰ دستگاه در ماه کاهش داده است. با این حساب، حتی موجودی انبار سه ماه این کارخانه بزرگ در سال ۲۰۲۲ میتواند تا ۵ سال خط تولید فعلی را تغذیه کند.
این فرمول دقیقا مشابه وضعیتی است که سالها پیش با خروج پژو و رنو در ایران رخ داد؛ جایی که کارخانههای داخلی با تکیه بر قطعات باقیمانده در انبارها و بومیسازی قطعات حساس الکترونیکی، خط تولید را بدون نظارت کمپانی مادر زنده نگه داشتند و مشتریان نیز به دلیل انحصار و انسداد بازار، ناچار به پذیرش این خودروهای تغییریافته با قیمتهای نجومی شدند.
۳۲۲
