به گزارش همشهری آنلاین، به نقل از فرادید: این اثر یک اخترسنج (اسطرلاب) از جنس برنج با طراحی پیچیده است که در قرن یازدهم توسط مسلمانان در اسپانیا ساخته شده و از جمله قدیمیترین اسطرلابهای امضاشده و تاریخدار باقیمانده در اروپا است.
این ابزار علمی شگفتانگیز بخشی از مجموعه موزههای ملی اسکاتلند است که بهتازگی پس از امانت دادن به موزه بریتانیا، به محل اصلی خود بازگشته است. این ابزار در شهر کوردوبا توسط سازنده مشهور، محمد بن الصفّار، ساخته شده و روی آن سال ۴۱۷ هجری قمری حک شده که برابر ۱۰۲۶–۱۰۲۷ میلادی است.
«اسطرلابها» به عنوان مدلهای پیچیده دوبعدی آسمان عمل میکردند و به کاربران امکان مشاهده و پیشبینی موقعیت خورشید و ستارگان را میدادند. آنها ابزارهای ضروری برای تعیین زمان، ناوبری، ستارهشناسی و طالعبینی بودند و گواه این هستند که دانشمندان اولیه چگونه پیش از اختراع تلسکوپهای مدرن، کیهان را نقشهبرداری میکردند.
این اسطرلاب که برای مشاهده، محاسبه و پیشبینی موقعیت خورشید و ستارگان استفاده میشد، اکنون در موزه ملی اسکاتلند در ادینبرو به نمایش گذاشته شده است
در زمان ساخت این اسطرلاب اسپانیا در اصل تحت حکومت اسلامی خلافت کوردوبا بود و به نام الاندلس شناخته میشد، اگرچه منطقه کمکم در حال تقسیم شدن به پادشاهیهای کوچکتر بود.
مسیر رسیدن این اثر به موزه کمابیش به اندازه خود خلق آن جالب است. این اثر سال ۱۹۵۹ توسط جیمز اچ. فار، مالک یک گاراژ در خیابان فِری در ادینبرو به موزه اهدا شد. فار که کلکسیونری پرکار با علایق متنوع از یادگارهای نظامی تا لوکوموتیوها بود، بعدها در سال ۱۹۶۰ به روزنامهای گفت که این اسطرلاب را از یک فروشگاه دستدوم در منطقه لانمارکت ادینبرو خریداری کرده است.
دکتر ربکا هیگیت از موزههای ملی اسکاتلند، اسطرلاب قرن یازدهم را در هزارمین سالگرد ساخت آن بررسی میکند
این ابزار اکنون یکی از نادرترین و مهمترین آثار علمی تاریخی در اسکاتلند شناخته میشود و به بازدیدکنندگان دیدگاهی منحصر به فرد از هزار سال دانش نجوم ارائه میدهد.
دکتر ربکا هیگیت، سرپرست بخش علم در موزههای ملی اسکاتلند، گفته که سالگرد هزار سالگی، اهمیت ماندگار این اثر را برجسته میکند:
«همانطور که این شیء شگفتانگیز هزارساله میشود، ما درباره اینکه چگونه یک اثر میتواند علم، تاریخ و فرهنگ را به هم پیوند دهد، تأمل میکنیم. این اثر به ما نشان میدهد که دانشمندان اولیه چگونه ستارگان را مشاهده میکردند و کمک میکند بفهمیم یادگیری گذشته چگونه شکلدهنده جهان مدرن بوده است. ما مفتخریم که این داستان را با بازدیدکنندگان خود به اشتراک بگذاریم و این نقطه عطف را جشن بگیریم.»
