همشهری آنلاین، فرخنده رفائی: در فیلمهای پرفروشی مانند Inception ساخته کریستوفر نولان، «مهندسی رؤیا» بهعنوان ابزاری برای دستکاری ذهن انسان به تصویر کشیده میشود، اما اکنون یک مطالعه علمی نشان میدهد این مفهوم شاید بیش از آنچه تصور میشد به واقعیت نزدیک باشد.
به گزارش ساینسآلرت، این تحقیق که توسط پژوهشگرانی از نورثوسترن یونیورسیتی انجام شده نشان میدهد میتوان با پخش صداهای مشخص در زمان خواب، افراد را به دیدن رؤیاهایی مرتبط با معماهای حلنشده سوق داد. نکته قابلتوجه آن است که شرکتکنندگانی که چنین رؤیاهایی را تجربه کرده بودند، پس از بیدار شدن عملکرد بهتری در حل همان معماها از خود نشان دادند.
به گفته کن پالر، یکی از نویسندگان این مطالعه، بسیاری از چالشهای امروز جهان نیازمند راهحلهای خلاقانه هستند و درک بهتر از شیوه تفکر خلاق مغز میتواند به یافتن این راهحلها کمک کند. به اعتقاد این محقق، «مهندسی خواب» ممکن است ابزاری تازه برای فعالسازی این ظرفیت باشد.
افزایش دو برابری شانس حل مساله
در این آزمایش، ۲۰ داوطلب، معماهای دشواری را همراه با موسیقیهای خاص دریافت کردند. هنگام خواب، صداهای مربوط به نیمی از معماهای حلنشده برای آنها پخش شد. از میان شرکتکنندگان، ۱۲ نفر گزارش دادند که رؤیاهایشان مستقیما با این معماها مرتبط بوده است. در این گروه، نرخ موفقیت در حل مسئله از ۲۰ درصد به ۴۰ درصد افزایش یافت.
در مجموع، معماهایی که به هر شکل وارد رؤیاها شده بودند، در ۴۲ درصد موارد پس از بیداری حل شدند؛ در حالی که این رقم برای معماهایی که در رؤیا ظاهر نشده بودند تنها ۱۷ درصد بود.
بررسی روایت رؤیاها نیز نشان داد ذهن افراد، حتی در خواب، بهطور فعال درگیر پردازش مسئله بوده است. به گفته Karen Konkoly، برخی شرکتکنندگان حتی در رؤیا از شخصیتهای خواب خود برای حل معما کمک خواسته بودند.
بیشتر بخوانید:
- مطالعات جدید نشان داد، گیاهان هم در کنار هم قویتر میشوند
- راز ذهن آرام | مدیتیشن با مغز ما چه میکند؟
- دانشمندان موفق شدند بوی وقایع تاریخی را بازآفرینی کنند
مهندسی رویا با صدا
جالبتر آنکه، این تأثیر حتی در رویاهای معمولی هم دیده شد؛ برای مثال، یکی از شرکتکنندگانی که صدای مرتبط با جنگل مثل خشخش برگ یا صدای حیوانات را در خواب شنیده بود، با این رویا بیدار شد که در حال قدمزدن در یک جنگل است. دیگری که صدای مرتبط با یک مکان دیگر را شنیده بود، در رویا خود را در آن مکان تصور کرد. این مشاهدات نشان میدهد صداها موفق شدند محتوای رویاها را، حتی بدون آگاهی فرد، به سمت موضوعات ازپیش تعیینشده هدایت کنند.
با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که این یافتهها محدودیتهایی دارد؛ از جمله تعداد کم شرکتکنندگان و تمرکز بر افرادی که آگاهی بیشتری در خواب دارند. بنابراین هنوز نمیتوان با قطعیت گفت که خود رؤیاها عامل اصلی بهبود حل مسئله بودهاند.
با وجود این تردیدها، تیم تحقیق امیدوار است مطالعات آینده نقش رؤیا را در خلاقیت، حل مسئله و تنظیم هیجانات روشنتر کند. اگر اهمیت رؤیاها بهطور قطعی اثبات شود، شاید نگاه ما به خواب و نقش آن در سلامت روان و عملکرد ذهنی دگرگون شود.
