خبرگزاری ایسنا: جدیدترین ساخته کریستوفر نولان با عنوان «اودیسه» که اقتباسی از اشعار ادبیات یونان باستان؛ یعنی «اودیسه» اثر هومر است، چند ماه دیگر بر پرده سینماهای جهان ظاهر خواهد شد و جدا از روایت و تصاویر جذاب که ویژه آثار نولان است،  موجی از بحث‌ها درباره دقت تاریخی این اقتباس سینمایی مطرح شده و بسیاری را به این فکر انداخته که  «اودیسه» نولان تا چه اندازه از نظر تاریخی قابل اتکاست؟

یکی از مهم‌ترین محورهای بحث درباره دقت تاریخی فیلم، زره و جنگ‌افزارهایی است که شخصیت‌ها استفاده می‌کنند. این موضوع از زمانی که نولان نخستین تصویر رسمی «مت دیمون» در نقش اودیسئوس را منتشر کرد، به‌شدت در فضای آنلاین مورد مناقشه بوده است.  

تیزر منتشر شده از این فیلم تایید می‌کند که ظاهر اودیسئوس در همان تصویر رسمی، دقیقاً همان چیزی است که در فیلم خواهیم دید. او زره‌ای به تن دارد که به‌طور کلی شباهت زیادی به زره هوپلیت‌ها (سربازان پیاده)  در دوره آرکائیک (دوره کهن‌ یونان) دارد. از این منظر، این طراحی چندان با توصیف‌های «اودیسه» هومر ناهماهنگ نیست.

اگرچه رویدادهای «اودیسه» معمولا متعلق به اواخر عصر  مفرغ دانسته می‌شوند، اما توصیف‌های خود هومر به‌وضوح یادآور دوره آرکائیک؛ یعنی دوران زندگی اوست. هومر جنگجویان یونانی را با کلاه‌خودهایی توصیف می‌کند که تقریباً به‌طور قطع از نوع کورینتی بوده‌اند.

کلاه‌خودهای کورینتی از جنس برنز بودند و تمام سر و بخش اعظم صورت را می‌پوشاندند، و تنها شکافی کوچک برای چشم‌ها و دهان باقی می‌گذاشتند و یک قطعه فلزی میان چشم‌ها تا رایشان بینی امتداد می‌یافت تا از آن محافظت کند. این کلاه‌خودها همچنین دارای تاج و یالی از مایشان اسب در بالای خود بودند.

در تیزر منتشر شده از فیلم «اودیسه» می‌توان دید که بسیاری از کلاه‌خودها به‌طور کلی شباهت زیادی به نمونه‌های کورینتی دارند. با این حال، یک بی‌دقتی آشکار این است که بخش جلویی آن‌ها بسیار بازتر از نمونه‌های تاریخی است؛ موضوعی که به‌ وضوح برای دیده شدن راحت‌تر چهره مت دیمون توسط تماشاگران در نظر گرفته شده است.

بی‌دقتی‌های تاریخی در دیگر بخش‌های زره

همه شخصیت‌ها کلاه‌خودهایی با جلایشان باز به سر ندارند. یکی از استثناهای قابل توجه، آگاممنون است که در تیزر، اودیسئوس در برابر او زانو زده است.

کلاه‌خود آگاممنون بسیار بسته‌تر از کلاه‌خود اودیسئوس است و از این نظر به نمونه‌های تاریخی کورینتی نزدیک‌تر به نظر می‌رسد. اما متأسفانه این بخش از «اودیسه» نولان نیز مملو از بی‌دقتی‌های تاریخی است.

نخست آنکه کلاه‌خود به‌طرز غیرواقعی ضخیم است. کلاه‌خودهای کورینتی مانند هر کلاه‌خود فلزی دیگر، باید به‌اندازه‌ای نازک باشند که وزن‌شان قابل تحمل باشد. ضخامت آن‌ها معمولا بیش از چند میلی‌متر نبود. در مقابل، دست‌کم بخشی از کلاه‌خود آگاممنون در فیلم، دو تا سه برابر ضخیم‌تر از حد واقعی به نظر می‌رسد و این موضوع حس واقعی بودن را از بین می‌برد.

علاوه‌بر این، طراحی آن به‌گونه‌ای است که خطوط صورت انسان را بازتاب می‌دهد، در حالی که کلاه‌خودهای یونان باستان سطحی صاف‌تر داشتند. به همین دلیل، برخی منتقدان ظاهر این کلاه‌خود را با نقاب بتمن مقایسه کرده‌اند.

همچنین، «ایلیاد» زره آگاممنون را درخشان و سرشار از رنگ توصیف می‌کند، درحالی که در «اودیسه» نولان، او تقریباً سراسر سیاه‌پوش به تصویر کشیده شده است.

کشتی‌های هومری

یکی دیگر از نکات مهم بی‌دقتی در تیزر فیلم «اودیسه»، به کشتی‌ها مربوط می‌شود. چندین نما از کشتی‌ها دیده می‌شود که یکی از آن‌ها امکان بررسی هم‌زمان چند کشتی را فراهم می‌کند.

از «ایلیاد» و «اودیسه» و همچنین تصاویر کشتی‌ها بر سفالینه‌های یونانی، اطلاعات زیادی درباره کشتی‌های هومری به دست آمده است. این کشتی‌ها عمدتا گالی‌های سبک با یک عرشه بودند، تنها یک بادبان داشتند و اغلب به رنگ سیاه (احتمالا به دلیل استفاده از قیر) در می‌آمدند، با بخش جلویی رنگی که اغلب قرمز بود. آن‌ها دارای «استیرا» یا تیغه برش آب در جلایشان سینه کشتی بودند که از ویژگی‌های شاخص گالی‌های یونانی به شمار می‌رفت.

همچنین شواهدی وجود دارد که هومر در یک مورد به کشتی‌های «دوطبقه پارویی» یا بایرم اشاره کرده است. این امر منطقی است؛ زیرا می‌دانیم بایرم‌ها در دوران هومر مورد استفاده بودند. ویژگی اصلی آن‌ها داشتن دو ردیف پاروزن در هر سمت کشتی بود.

کشتی‌های فیلم نولان در برخی جنبه‌ها دقیق به نظر می‌رسند، برای مثال، آن‌ها تنها یک عرشه و یک بادبان دارند و عمدتاً به رنگ تیره هستند. اما در جزئیات دیگر، بی‌دقتی‌های برجسته‌ای دیده می‌شود. یکی از مهم‌ترین ایرادها، نبود «استیرا» یا تیغه برش آب در جلایشان کشتی‌هاست؛ عنصری نمادین در گالی‌های یونان باستان که غیبت آن به‌وضوح به چشم می‌آید.

علاوه‌بر این، بخش جلویی سینه کشتی‌ها در فیلم، همان رنگ تیره بدنه را دارد، درحالی که طبق توصیف‌های هومر و شواهد تاریخی، این بخش معمولا رنگ‌آمیزی متفاوت و چشمگیرتری داشت.

به همین دلایل، کشتی‌های دیده‌شده در تیزر فیلم، شباهت چندانی به کشتی‌های یونانی عصر جنگ تروا ندارند. از همین رو، برخی منتقدان اشاره کرده‌اند که این کشتی‌ها بیش از آنکه یونانی به نظر برسند، یادآور کشتی‌های وایکینگی هستند.

«اودیسه» که قرار است در جولای ۲۰۲۶ اکران شود، در این زمینه تنها نیست. پیش از این نیز فیلم‌هایی چون «گلادیاتور ۲» (۲۰۲۴) و «ناپلئون» (۲۰۲۳) ساخته ریدلی اسکات با انتقادهای مشابهی درباره نادقتی تاریخی مواجه بودند و پیش‌تر هم آثاری چون «تروآ» (۲۰۰۴) و «آخرین سامورایی» (۲۰۰۳) نیز با این انتقادات رو به رو شده بودند.  

در ادامه تیزر رسمی منتشر شده از فیلم «اودیسه» را ببینید:

منبع: آرت‌نت، گریک ریپورتر