همشهری آنلاین: در جشنواره فیلم امسال،حضور فیلسازان جوان بسیار پررنگ بود و با توجه به فیلمهای اکران شده، برخی از منتقدان سینما معتقدند که نگاه تازه فیلمسازان جوان میتواند به سینمای ایران کمک کند. محمود گبرلو از مجریان و منتقدان سینمایی در گفتوگو با همشهری به سئوالات پاسخ داد.
• امسال تعداد قابلتوجهی از فیلمهای پذیرفتهشده در جشنواره، آثارِ فیلماولیها بودهاند. به نظر شما ورود این تعداد فیلم از کارگردانهای جوان نشانه چیست؟ آیا سینمای ایران در حال پوستاندازی و تغییر نسل است؟
حضور فیلمسازان جوان—بهویژه کسانی که دوره تولید فیلم کوتاه را پشت سر گذاشتهاند و اکنون با تجربههای بیشتر وارد عرصه فیلم بلند شدهاند—فرصتی مغتنم و مهم برای آینده سینمای ایران است. ما با نسلی از فیلمسازان نوآور و خلاق روبهرو هستیم که تماشاگر امروز را بهتر میشناسند. عرصه فرهنگ و هنر، بهخصوص سینما، هر سال نیازمند نیروهای تازه، باتجربه و خلاق است تا نوآوری و رونق تولید را در سینمای ایران تقویت کند.
• آیا کیفیت فیلمهای جوانان از آثار کارگردانهای باتجربه بالاتر است، یا شرایط خاص جشنواره امسال باعث ورود این تعداد فیلماولی به فجر شده است؟
با توجه به فیلمهایی که دیدیم، بسیاری از فیلماولیها نشان دادند نسبت به برخی پیشکسوتان گامهای جلوتر برداشتهاند و توانستهاند نیازهای مخاطب جدید و جوان سینمای ایران را بهتر درک کنند. البته نحوه ورود فیلمسازان جوان نیز به استراتژیهای جشنواره فیلم فجر بستگی دارد؛ ممکن است آثاری با ساختار ضعیفتر اما همسو با سیاستهای جشنواره به بخش مسابقه راه پیدا کنند، اما این موضوع لزوماً به معنای فقدان نوآوری و خلاقیت در آثار فیلمسازان جوان نیست.
• نقاط روشن فجر چهلوچهارم از دیدگاه شما چیست؟
به نظر من مهمترین نقطه روشن این دوره، برگزاری جشنواره در شرایط بسیار دشوار و بحرانی تحمیلشده بر فیلمسازان ایرانی بود؛ در حالی که برخی با هیاهو و تبلیغات کاذب تلاش میکردند این رویداد مهم سینمایی را متوقف کنند. حتی احتمال بروز شرایط جنگی وجود داشت که میتوانست برنامهریزیها را مختل کند، اما خوشبختانه با مدیریت مناسب، همه فیلمهای بخش مسابقه در ساعات تعیینشده به نمایش درآمدند. تمام نشستهای خبری جشنواره نیز با حضور تهیهکنندگان و کارگردانان برگزار شد. البته این فضا باعث شد برخی بازیگران در جشنواره حضور نداشته باشند، اما من معتقدم عدم حضورشان عمدی و از سر میل شخصی نبوده و بیشتر ناشی از فشارهای شدید بیرونی بوده است. با این حال، همین گروه اندک نیز با عملکرد خود نشان دادند که همچنان با سینمای ایران همراه و همدل هستند.
• بهترین فیلمهایی که در جشنواره دیدید چه بودند و چرا؟
من بر اساس معیارهای ذهنی و فکری خودم چند فیلم شاخص را پسندیدم؛ از جمله قمارباز به دلیل ساختار منسجم و بازیهای درخشان، و سرزمین فرشتهها به خاطر پرداختن به مردم غزه و شهادت کودکان و همچنین کارگردانی دقیق و فرم قابلقبول. این فیلم برای نخستینبار در سطح جهانی به موضوع شهادت هزاران کودک و نوجوان در ماههای اخیر در غزه پرداخته است. همچنین از دیگر فیلمهای مورد پسند من میتوان به حاشیه، اسکورت، کوچ و اردیبهشت اشاره کرد.
• پدیده جشنواره تا امروز چه فیلمی بوده است؟
ورود فیلمهایی درباره جنگ ۱۲ روزه و سالهای دفاع مقدس و همچنین زندگینامه فرماندهان شهید از ویژگیهای این دوره بود. با این حال، بسیاری از این آثار با وجود هزینههای فراوان، به دلیل ضعفهای ساختاری و فرمی احتمالاً با استقبال کم مخاطبان روبهرو خواهند شد. ضروری است نهادها و ارگانهایی که وارد عرصه فیلمسازی شدهاند، آسیبشناسی جدی در این زمینه انجام دهند.
• چه فیلمهایی پایینتر از انتظارات شما بودند؟
فیلم نیمهشب ساخته آقای مهدویان و قایقسواری در تهران اثر آقای صدرعاملی انتظارات مرا برآورده نکردند.
کیفیت فیلمهای جشنواره نسبت به ادوار گذشته چگونه بود؟
به نظر من کیفیت فیلمهای امسال نسبت به دورههای گذشته پایینتر بود. به نظر میرسد سینما در میان برخی سینماگران و سیاستگذاران جدی گرفته نمیشود و بسیاری از فیلمها بدون توجه به سلیقه و خواست تماشاگر، صرفاً بر اساس ذائقه شخصی ساخته شدهاند.
