هادی زرقانی کارشناس حوزه معماری و شهرسازی در پاسخ به این سوال که اگر ریشهای نگاه کنیم، مسئله اصلی تهران چیست؟ گفت: مسئله اصلی تهران این است که دیگر برای زندگی ساخته نمیشود، برای معامله ساخته میشود. شهر از «محیط زیست انسانی» به «دارایی مالی» تبدیل شده. وقتی زمین، تراکم و حتی آسمان شهر قیمتگذاری میشود، طبیعی است که انسان از معادله حذف شود.
وی ادامه داد: تصمیمات شهری نه بر اساس کیفیت زندگی، بلکه بر اساس حداکثرسازی درآمد کوتاهمدت گرفته میشود. نتیجهاش شهری است با برجهای خالی، خیابانهای قفلشده، محلههای بیهویت و فضاهای عمومی رو به زوال. در تهران امروز، پیادهرو، کودک، سالمند و حتی همسایه جایی در اولویت ندارند.
این متخصص حوزه شهرسازی در پاسخ به این سوال که برجسازی و تراکمفروشی را چقدر در این بحران مؤثر است گفت: تراکمفروشی موتور اصلی تخریب تهران بوده. این سیاست، شهر را به منبع درآمد بدل کرده نه موضوع حکمرانی. وقتی شهرداری به درآمد ناپایدار وابسته میشود، مجبور است شهر را بفروشد؛ حتی اگر این فروش، ترافیک، آلودگی، کمبود خدمات و فروپاشی اجتماعی ایجاد کند.
وی در پاسخ به این سوال که براساس نظر بسیاری از متخصصان توسعه عمودی اجتنابناپذیر است. شما چرا با این نوع از توسعه مخالفت دارید گفت: من مخالف توسعه عمودی نیستم؛ مخالف توسعه بیمنطق و بیعدالت هستم. مشکل تهران ارتفاع ساختمانها نیست، مشکل این است که توسعه بدون زیرساخت، بدون حملونقل عمومی کارآمد و بدون توجه به سرانههای خدماتی انجام میشود. این اسمش توسعه نیست؛ انباشت بحران است.
زرقانی در خصوص نقش مدیریت شهری نیز گفت: مدیریت شهری تهران دچار تعارض منافع ساختاری است. از یکسو باید حافظ منافع عمومی باشد، از سوی دیگر تأمینکننده منابع مالی خود. تا وقتی این تعارض حل نشود، نباید انتظار داشت شهر انسانمحور شود. شهر را نمیشود همزمان اداره کرد و فروخت.
وی ادامه داد: اگر تهران را فقط برای سرمایه بسازیم، نهتنها شهر، بلکه اعتماد اجتماعی و حس تعلق را هم از دست میدهیم. شهری که مردم به آن تعلق ندارند، در بحرانها تاب نمیآورد؛ نه در زلزله، نه در اعتراض، نه حتی در زندگی روزمره. تهران امروز بیش از آنکه مسئله فنی داشته باشد، مسئله انتخاب دارد یعنی یا شهر برای زندگی، یا شهر برای سوداگری.
