به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ سید جواد حسینی در نشست خبری گفت: طرح "سلامت اجتماعی محله‌محور" سازمان بهزیستی با تمرکز بر ارتقای سلامت اجتماعی جامعه و برخورداری عادلانه و باکیفیت شهروندان از خدمات اجتماعی اجرا می‌شود.

وی افزود: در این طرح، دو مثلث طلایی به‌عنوان چارچوب اصلی تعریف شده است که شامل اهداف بلندمدت سازمان بهزیستی و رویکردهای روش‌شناختی و راهبردی می‌شود. براساس این چارچوب، هدف نهایی بهزیستی دستیابی به سلامت اجتماعی در سطح جامعه و تحقق عدالت در ارائه خدمات است.

رئیس سازمان بهزیستی گفت: در همین راستا، سه راهبرد اصلی برای اجرای طرح سلامت اجتماعی در نظر گرفته شده است که شامل رویکردهای شناختی، خانواده‌محور، مشارکت‌محور و محله‌محور می‌شود. این راهبردها با هدف افزایش اثربخشی مداخلات اجتماعی و تقویت سرمایه اجتماعی در سطح محلات طراحی شده‌اند.

چرخش به سمت محله محوری

وی با اشاره به راهبردهای تحول‌آفرین سازمان بهزیستی گفت: برای تحقق رویکرد سلامت اجتماعی، ۱۳ راهبرد تحول‌آفرین طراحی شده است که یکی از مهم‌ترین آن‌ها، چرخش از «مؤسسه‌گرایی و دولت‌محوری» به سمت «محله‌محوری» است.

حسینی در توضیح مفهوم محله‌محوری افزود: در سطح جهان سه مدل اصلی برای اجرای رویکرد محله‌محور وجود دارد. در مدل نخست، سازمان‌های دولتی به محلات ورود می‌کنند و خدمات را در دسترس ساکنان قرار می‌دهند. در مدل دوم، ساختارهای محلی درون محلات شکل می‌گیرد مانند شوراهای محله یا شورایاری‌ها که نقش واسط میان مردم و نهادهای رسمی را ایفا می‌کنند.

به گفته وی، مدل سوم که از آن به‌عنوان خودیاری یا همیاری داوطلبانه محلات یاد می‌شود، مبتنی بر مشارکت مستقیم مردم است. این مدل از ابتدای دهه ۷۰ در سازمان بهزیستی دنبال شده و با شکل‌گیری گروه‌های اجتماع‌محور شامل گروه‌هایی مانند «محب»، «مانا»، «خاتم»، «همیاران خرد مالی» و «همیاران سلامت روان» که در حال حاضر به حدود ۹۰۰ مؤسسه رسمی تبدیل شده‌ است، هستند.

وی ادامه داد: طرح سلام با تکیه بر مدل سوم و با رویکردی تلفیقی از محله‌محوری، فعالیت خود را دنبال می‌کند. در این الگو، فعالیت‌های داوطلبانه و نظام‌مند باید از دل خود محلات شکل بگیرد و دولت نیز نقش حمایتی و تسهیل‌گر را برای تقویت این فعالیت‌ها ایفا کند.

وی در تشریح سوابق و پشتوانه‌های اجرای پویش «سلام محله» گفت: این پویش در سه سطح سازمان بهزیستی، ملی و بین‌المللی مورد بررسی و مطالعه قرار گرفته است.

فعالیت ۱۱ هزار گروه داوطلب در بهزیستی

به گفته وی در سطح سازمان بهزیستی، تجربه اجرای طرح‌هایی مانند «محب»، «خاتم»، «همیاران بانوان سرپرست خانوار» در قالب فعالیت بیش از ۱۱ هزار گروه داوطلب وجود دارد که مجموعاً حدود ۱۲۰ هزار داوطلب سازمان بهزیستی در محلات کشور فعالیت می‌کنند.

وی افزود: در سطح ملی نیز تجربه‌های موفقی همچون بسیج محلات در دوران دفاع مقدس، اجرای طرح بسیج ملی سلامت در دوران همه‌گیری کرونا و مشارکت‌های مردمی در مدیریت بحران‌های طبیعی و حوادث غیرمترقبه در کشور وجود دارد که نشان‌دهنده ظرفیت بالای مشارکت اجتماعی در سطح محلات است.

به گفته وی، در عرصه بین‌المللی نیز نمونه‌های قابل توجهی بررسی شده است از جمله تجربه ژاپن در نظام «کوفیان»، طرح «مدارس به‌عنوان اجتماع محلی» در ویتنام و اجرای برنامه «CBR» (توانبخشی مبتنی بر جامعه) در کشورهای آفریقایی که همگی بر مشارکت مردم و محوریت محله تأکید دارند.

اصول موفقیت محله محوری

رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به تحلیل محتوای این تجارب گفت: بررسی‌ها نشان می‌دهد طرح‌های موفق دارای ویژگی‌های مشترکی هستند که از جمله آن‌ها می‌توان به نقش اساسی مردم، در نظر گرفتن محله به‌عنوان واحد بنیادین، تمرکز بر توسعه مردمی‌سازی، شکل‌گیری کانون‌های اقدام محلی مانند مساجد و مراکز خدماتی، برندسازی فعالیت‌های محله‌محور و تمرکززدایی اشاره کرد.

وی ادامه داد: همچنین تأکید بر اعتمادسازی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی، انجام مداخلات به‌موقع و ارائه خدمات پیشگیرانه از دیگر شاخص‌های کلیدی طرح‌های موفق محله‌محور به شمار می‌رود.

حسینی درباره گام‌های عملیاتی برای پیاده‌سازی طرح «سلام محله» گفت: یکی از اقدامات مهم در این مسیر، افتتاح کانون‌های محله‌ای پویش «سلام محله» است که بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده در روز ۱۴ بهمن‌ماه حدود ۲ هزار و ۷۰۰ کانون محله در سراسر کشور افتتاح می‌شود.

به گفته وی، داوطلبان در محلات مختلف کشور می‌توانند در قالب این پویش و در ۱۳ موضوع مشخص با یکدیگر همکاری کنند و ثبت‌نام برای مشارکت در این طرح از هم‌اکنون به‌صورت آنلاین آغاز شده است.

ثبت‌نام ۲۰ هزار داوطلب در پویش سلام محله

رئیس سازمان بهزیستی افزود: سامانه ثبت‌نام داوطلبان حدود سه روز است که فعال شده و در همین مدت، ۲۰ هزار داوطلب جدید علاوه بر داوطلبان قبلی، برای فعالیت های محله محور در این سامانه ثبت‌نام کرده‌اند و دیگر داوطلبان برای مشارکت در این پویش می توانند به سامانه https://salam.behzisti.ir مراجعه کنند.

وی با اشاره به زیرساخت‌های اجرایی پویش «سلام محله» گفت: مکان‌های اجرای این پویش، ۲ هزار و ۵۰۰ مرکز «مثبت زندگی» در سراسر کشور است. این مراکز رویکرد مدیریت محله‌محور را انتخاب کرده‌اند و موظف هستند کانون‌هایی را در سطح محله تعیین کنند که تاکنون ۲ هزار و ۷۰۰ کانون محله‌ای شناسایی و تعیین شده است.

به گفته وی، از ابتدای بهمن‌ماه تبلیغات و اطلاع‌رسانی این پویش آغاز شده و در روز ۱۴ بهمن تمامی ۲ هزار و ۷۰۰ مرکز تعیین‌شده، رویداد حضوری پویش «سلام محله» را برگزار خواهند کرد. همچنین در روز ۲۲ بهمن‌ماه و هم‌زمان با مسیر راهپیمایی، ثبت‌نام حضوری داوطلبان انجام می‌شود و مرحله بعدی ثبت‌نام داوطلبان نیز در تاریخ ۲۰ اسفندماه ادامه خواهد داشت.

وی ادامه داد: داوطلبان می‌توانند در گروه‌های مختلفی از جمله حوزه سلامت، توانمندسازی، فرهنگی، فنی و عمرانی و همچنین فوق‌برنامه‌ها برای فعالیت‌های داوطلبانه ثبت‌نام کرده و در اجرای برنامه‌های محله‌محور مشارکت داشته باشند. برای ایجاد وفاق و همدلی در سه قلمرو اصلی علمی، هنری و ورزشی باید فعالیت‌های گسترده طراحی و اجرا شود و همچنین استفاده از تکنولوژی‌های نوین برای اجرای این فعالیت‌ها ضروری است. تمامی این اقدامات باید با محوریت خانواده برنامه‌ریزی و اجرا شوند تا اثرگذاری اجتماعی و فرهنگی بهینه حاصل شود.

دستاوردهای بهزیستی پس از انقلاب اسلامی چه بود؟
وی همچنین درتوضیح دستاوردهای سازمان بهزیستی در دوران پس از انقلاب، گفت: این سازمان مولود انقلاب اسلامی است و هم‌اکنون یک میلیون و ۶۰۰ هزار نفر دارای معلولیت تحت پوشش آن قرار دارند. علاوه بر این، سازمان مسئولیت حمایت از ۲۵ هزار فرزندبی سرپرست وبد سرپرست را به عهده دارد­و در زمینه فعالیت‌های خانواده‌محور، پرداخت‌ها با رویکرد حمایت از خانواده و ازدواج، شامل ۲۰ هزار میلیارد تومان است. همچنین کمک هزینه نگهداری فرزندان چندقلو ماهانه دو میلیون تومان پرداخت می‌شود و در دو سال اخیر به ۱۰ هزار زوج کمک جهیزیه ارائه شده است.

وی افزود: پشت نوبتی افراد دارای ضایعه نخاعی به صفر رسیده و ۵۳ هزار کودک بی‌سرپرست و بدسرپرست ساماندهی شده‌اند. از این تعداد، ۱۸ هزار کودک به خانواده زیستی سپرده شده، ۲۵ هزار نفر فرزندخوانده شده‌اند، ۱۰ هزار کودک در ۷۰۰ مرکز شبه‌خانواده و ۴۵۰ کودک در خانواده میزبان حضور دارند برای این گروه از کودکان، شش برنامه تحولی در دست اجرا است.

رئیس سازمان بهزیستی کشور درباره اقدامات این سازمان برای توانمندسازی فرزندان بهزیستی پس از ۱۸ سالگی گفت: مراکز بینابینی ایجاد شده تا این افراد بتوانند در این مراکز مستقر شوند و مسیر دستیابی به شغل، درآمد و ازدواج را طی کنند و پس از آماده شدن، وارد جامعه شوند.