بسیاری از بیماران با این سوال به دندانپزشک مراجعه میکنند که درد عصبکشی بیشتر است یا ایمپلنت دندان؟ این نگرانی، کاملاً طبیعی و انسانی است. ترس از درد دندان، یکی از قویترین موانع برای مراجعه به موقع به کلینیک دندانپزشکی است و متأسفانه گاهی باعث میشود افراد درمان را به تأخیر بیندازند و مشکلات بزرگتری برای خود ایجاد کنند. اما برای پاسخ دقیق به این سوال باید فراتر از یک کلمه بله یا خیر یا حتی بستگی دارد رفت. باید هر فرآیند را دقیق تشریح کرد، مراحل آن را شناخت و در نهایت، عوامل مؤثر بر تجربه درد را بررسی نمود.
پیش از مقایسه، لازم است یک اصل کلی را بپذیریم:
درک درد، یک تجربه کاملاً شخصی و ذهنی است. آستانه درد افراد با یکدیگر متفاوت است. آنچه برای یک نفر ممکن است ناخوشایند باشد، برای دیگری غیرقابل تحمل به نظر برسد. علاوه بر این موارد نامبرده شده در زیر نقش تعیینکنندهای در این تجربه دارند:
عصبکشی یا درمان ریشه، فرآیندی است که در آن بافت عصبی عفونی یا ملتهب داخل دندان (پالپ) خارج شده، کانالهای ریشه تمیز و شکلدهی شده و سپس پر میشوند تا دندان حفظ گردد. پس از بیحسی ، بیمار معمولاً در طول درمان دردی احساس نمیکند. ممکن است فشار، ارتعاش یا صداهای خاصی را حس کند، اما اینها درد نیستند. درمان ریشه مدرن، با دستگاههای پیشرفته و میکروسکوپ، دقیق و کمتهاجم است.
نکته کلیدی: دردی که بیمار از آن میترسد، اغلب درد قبل از درمان است؛ یعنی همان دنداندرد شدید ناشی از عفونت عصب. عصبکشی در واقع، درمان آن درد است. میزان این ناراحتی بستگی به وضعیت اولیه دندان دارد. دندانهایی که قبل از درمان درد شدید داشتهاند، ممکن است بعد از آن نیز ناراحتی بیشتری حس کنند.
ممکن است بعد از از بین رفتن اثر بیحسی، دندان تا چند روز حساسیت به فشار یا درد خفیف داشته باشد. این یک پاسخ طبیعی بدن به فرآیند درمان است. این درد معمولاً با مسکنهای معمول مانند ایبوپروفن به خوبی کنترل میشود و به تدریج کاهش مییابد.
ایمپلنت، یک فرآیند جراحی برای جایگزینی ریشه دندان از دست رفته با یک پایه تیتانیومی و قرار دادن روکش روی آن است. درمان مانند عصبکشی، با بیحسی موضعی کامل انجام میشود. در موارد پیچیده یا برای بیماران بسیار مضطرب، امکان استفاده از آرامبخش یا حتی بیهوشی عمومی نیز وجود دارد.
در حین قرار دادن ایمپلنت، بیمار دردی حس نمیکند. او آگاهی از فشار، صداهای دریل و فعالیت دندانپزشک دارد، اما درد ندارد. مدت زمان جراحی قرار دادن یک ایمپلنت ساده، ممکن است حتی از یک عصبکشی پیچیده نیز کوتاهتر باشد.
اما تفاوت اصلی درد عصب کشی و ایمپلنت چیست؟
پس از درمان احتمالاً تفاوت اصلی احساس میشود. ایمپلنت یک فرآیند جراحی است. پس از برطرف شدن بیحسی، طبیعی است که در ناحیه جراحی، درد، تورم و کبودی وجود داشته باشد. این علائم، بخشی از فرآیند التیام طبیعی بدن هستند. انتخاب بین این دو درمان به سلامت دندان باقیمانده بستگی دارد:
تجربه نشان میدهد عوامل زیادی نقش دارند:
توصیه میکنیم مطلب ایمپلنت فک بالا سخته یا پایین؟ را بخوانید.
اگر دندان طبیعی شما قابل حفظ باشد، همیشه و تحت هر شرایطی، عصبکشی و حفظ دندان خودتان بهتر از کشیدن و جایگزینی با ایمپلنت است. تصور کنید خانهای قدیمی دارید که بنیاد و اسکلت آن سالم است، اما سیمکشیهایش (تاسیساتش) مشکل دارد. شما چه میکنید؟ قطعاً با تعمیر اساسی سیمکشی (عصبکشی)، خانه را نجات میدهید، نه اینکه آن را ویران کنید و از نو بسازید (ایمپلنت). ایمپلنت یک جایگزین فوقالعاده است، اما هرگز بهتر از عضو طبیعی بدن نیست.
برای درک بهتر این موضوع که درد عصب کشی بیشتره یا ایمپلنت؟ این جدول میتواند کمککننده باشد:
| معیار | درمان عصبکشی (اندودانتیک) | جراحی ایمپلنت دندان |
| هدف درمان | حفظ دندان طبیعی خود بیمار | جایگزینی دندان از دست رفته |
| طبیعت فرآیند | یک درمان ترمیمی-دروندندانی | یک جراحی خارج از استخوان فک |
| درد حین کار | بدون درد (با بیحسی مؤثر) | بدون درد (با بیحسی مؤثر) |
| منشاء درد ترس بیمار | درد قبل از درمان (عفونت) | ترس ذهنی از جراحی |
| درد پس از درمان | معمولاً کم تا متوسط، کوتاهمدت | معمولاً متوسط، قابل کنترل با مسکن، بیشتر از عصبکشی |
| مدت زمان ناراحتی | چند روز | چند روز تا یک هفته (بسته به پیچیدگی) |
| عامل تعیینکننده درد | وضعیت اولیه دندان (آبسه دار بودن) | وسعت جراحی، تعداد ایمپلنتها، نیاز به پیوند استخوان |
اگر بخواهیم به زبان ساده پاسخ دهیم:
نکته طلایی: نمیتوان گفت کدام یک به طور مطلق دردناکتر است. یکی درمانی برای حفظ عضو است و دیگری جراحی برای جایگزینی عضو. سوال درست این است، کدام درمان برای مشکل خاص من مناسبتر است؟
جمعبندی و توصیه نهایی با موضوع درد عصب کشی بیشتره یا ایمپلنت؟
با تکنیکهای امروزی، نباید از درد هر دو درمان هراسی داشت. تجربه ناراحتی پس از ایمپلنت یا عصب کشی کاملا شخصی است و حتی میتوان گفت که درد ایمپلنت دندان بسیار کمتر از یک عصب کشی یا ترمیم ساده دندان است و هرگز جای نگرانی و استرس برای درد ایمپلنت دندان نیست.
به جای تمرکز بر ترس از درد، بر یافتن دندانپزشک یا متخصص باتجربه و قابل اعتماد تمرکز کنید. اگر در دوراهی انتخاب بین حفظ دندان با عصبکشی یا کشیدن و ایمپلنت قرار دارید، حتماً نظر دوم یک متخصص را جویا شوید. گاهی یک دندان به ظاهر غیرقابل نگهداری، توسط یک متخصص درمان ریشه، نجات مییابد.
