همشهری آنلاین - یکتا فراهانی: درحالیکه ما همیشه مصر باستان را با اهرام باشکوه و آرامش نیل میشناسیم، یک کشف جدید در ژانویه ۲۰۲۶، چهرهای تاریک و "ترسناک" از این تمدن را به نمایش گذاشته است.
تصویر یک فاتح غولپیکر و یک بومی که تیری در سینه دارد؛ این تنها یک نقاشی سنگی نیست، بلکه اولین بیانیه سیاسی - نظامی تاریخ است که بهتازگی توسط باستانشناسان در دل کوههای مصر شناسایی شده است.
اسرار "وادی خمیله"
باستانشناسان در منطقهای دورافتاده در سینا، به حکاکیهایی دست یافتهاند که بیش از ۵۰۰۰ سال قدمت دارند و داستانی از اشغال، استعمار و بیرحمی را روایت میکنند و در واقع نگاهی است به اعماق تاریخ؛ جایی که اولین امپراتوریها برای دستیابی به منابع ثروت، از هیچ خشونتی فروگذار نمیکردند؛ اسرار "وادی خمیله" را میتوان از زبان کارشناسان بینالمللی شنید.
بیشتر بخوانید:
رمزگشایی از یک جنایت ۵۰۰۰ساله
در روزهای اخیر، انتشار گزارشی از اوون جاروس (Owen Jarus) و تیم باستانشناسی دانشگاه بن، دنیای تاریخ را تکان داد. آنها در منطقهای به نام "وادی خمیله" در جنوب غربی شبهجزیره سینا، به حکاکیهایی روی آوردند که متعلق به حدود ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح است. این نقاشی سنگی، تصویری Stark (عریان و بیپرده) از قدرت را نشان میدهد: مردی عظیمالجثه که دستانش را به نشانه پیروزی به شکل V بالا برده و در مقابل او، یک بومی منطقه سینا با دستان بسته و تیری که در سینهاش فرورفته، زانو زده است.
پروپاگاندای سنگی برای ترساندن بومیان
پروفسور لودویگ مورنز، مصرشناس برجسته، در تحلیل این اثر میگوید: «این یکی از قدیمیترین صحنههای کشتار است که با نوشتهای همراه شده است.» به گفته این کارشناس، این تصویر صرفاً یک اثر هنری نیست، بلکه یک "ابزار تبلیغاتی" یا پروپاگاندا بوده است. مصریان باستان این تصاویر را در مسیرهای پرتردد حک میکردند تا به ساکنان محلی و قبایل بیابانگرد هشدار دهند که هرگونه مقاومت در برابر قدرت فرعون، فرجامی جز مرگ نخواهد داشت.
جنگ برای مس
اما چرا مصریان باستان به این منطقه بیابانی و خشن هجوم میبردند؟ پاسخ در یک فلز درخشان نهفته است: مس. ۵۰۰۰ سال پیش، مس موتور محرک تکنولوژی و جنگافزار بود. شبهجزیره سینا غنی از معادن مس و سنگهای قیمتی مثل فیروزه بود. طبق بررسیهای تیم تحقیقاتی، این حکاکیها ثابت میکند که مصر یک "شبکه استعماری" برای تامین مواد اولیه خود ایجاد کرده بود. آنها نه بهعنوان میهمان، بلکه بهعنوان فاتحانی بیرحم قدم به این سرزمین گذاشته بودند تا شریانهای اقتصادی منطقه را به کنترل خود درآورند.
بازنویسی تاریخ مرزهای مصر
تا پیشازاین کشف، تصور میشد حضور مصریان در این بخش از سینا به دورههای بسیار متأخرتر بازمیگردد. اما این اثر ۵۰۰۰ساله نشان میدهد که اشتهای فراعنه برای گسترش قلمرو و دستیابی به منابع، بسیار زودتر از آنچه فکر میکردیم آغاز شده بود. این نقاشی سنگی، قطعه گمشدهای از پازل تاریخ است که نشان میدهد مرزهای تمدن، همواره با نوک پیکانها و بر فراز پیکرهای افتاده بر خاک ترسیم شدهاند.
فراتر از یک یافته باستانشناسی
کشف "وادی خمیله" فراتر از یک یافته باستانشناسی ساده است؛ این حکاکی ۵۰۰۰ساله به ما یادآوری میکند تکنولوژی و هنر در باستان، همیشه در خدمت صلح نبودهاند، بلکه گاهی برای ثبت "وحشت" و "سلطه" به کار گرفته میشدند. حالا باستانشناسان قصد دارند در کمپینهای بعدی، مناطق بیشتری از این بیابان مرموز را جستوجو کنند؛ کسی چه میداند، شاید سینا هنوز همرازهای خونینتری در سینه داشته باشد.
