دولت هند ابتلای دو نفر به ویروس نیپا را در ایالت بنگال غربی در شرق این کشور تأیید کرد. این منطقه با بنگلادش، بوتان و نپال مرز مشترک دارد و در سالهای گذشته هم سابقه بروز این بیماری را ثبت کرده است. «ویروس نیپا» بهعنوان یک بیماری نوپدید با مرگومیر بالا شناخته میشود.
به گزارش CNN، هر دو بیمار شناساییشده از کارکنان حوزه سلامت در همین منطقه هستند و در بخش مراقبتهای ویژه بیمارستان بستری شدهاند. وزارت بهداشت هند اعلام کرده که ۱۹۶ نفر از افرادی که با این دو بیمار در تماس بودهاند، همگی بدون علامت ماندهاند و نتیجه آزمایش آنها برای ویروس نیپا منفی شده است.
وزارت بهداشت هند براساس دادههای موجود گفته که نیازی به نگرانی گسترده در میان عموم مردم درباره سلامت خود و اعضای خانواده وجود ندارد. مقامهای بهداشتی تأکید کردهاند که زنجیره تماسها شناسایی شده و پایش ادامه دارد تا هر مورد احتمالی تازه بهسرعت کشف شود.
ویروس نیپا میتواند از حیوان به انسان منتقل شود و شایعترین مسیر آن تماس مستقیم با حیوانات آلوده یا مصرف غذا و نوشیدنیهای آلوده مانند میوههای گازخورده یا آبمیوهای است که با ترشحات خفاشها آلوده شدهاند. دامهای اهلی نیز میتوانند نقش مهمی در انتشار ویروس داشته باشند و این امر خطر گسترش محلی بیماری را افزایش میدهد. انتقال ویروس از انسان به انسان نیز ممکن است، اما معمولاً تنها در صورت تماس نزدیک و طولانی با فرد مبتلا رخ میدهد.
بیماری ناشی از ویروس نیپا طیفی از عفونت بدون علامت، بیماری حاد تنفسی و التهاب مغزی کشنده ایجاد میکند. دوره نهفتگی بیماری معمولاً بین ۴ تا ۱۴ روز است و موارد بدون علامت نادر هستند.
علائم اولیه شامل تب، سردرد، درد عضلانی، استفراغ و گلودرد است. در بخش قابلتوجهی از بیماران، بیماری بهسرعت پیشرفت میکند و ممکن است طی چند روز به کما منجر شود. برخی بیماران نیز دچار علائم تنفسی و آسیبهای شدید عصبی میشوند.
ویروس نیپا بهدلیل مرگومیر بالا تا حدود ۷۵ درصد و نبود درمان اختصاصی یا واکسن، در هر بروز، زیر نظر دقیق نهادهای ملی و بینالمللی قرار میگیرد. این ویروس در رده بیماریهای با خطر بالا برای سلامت عمومی قرار دارد و توان بالقوه برای تبدیلشدن به یک تهدید اپیدمیک یا حتی همهگیر را دارد.
در موارد شدید، ویروس نیپا میتواند بخشهایی از مغز را که کنترل عملکردهای حیاتی مانند ضربان قلب، فشار خون و حرکت چشم را برعهده دارند، درگیر کند و آسیبهای دائمی برجای بگذارد. بازماندگان اغلب با خستگی مزمن و اختلالات عملکرد سیستم عصبی روبهرو میشوند که این پیامدها ممکن است سالها ادامه داشته باشد.
تشخیص ویروس نیپا معمولاً ازطریق آزمایش خون و شناسایی پروتئینهای اختصاصی ویروس انجام میشود.
درحالحاضر واکسن یا داروی اختصاصی برای درمان این بیماری وجود ندارد و درمان بر مراقبت حمایتی متمرکز است. بیماران با علائم شدید عصبی یا تنفسی ممکن است به حمایت تنفسی نیاز داشته باشند. برخی مطالعات به اثربخشی محدود داروی ریباویرین (ribavirin) اشاره کردهاند، اما نتایج قطعی نیست. پزشکان بر پیشگیری و کنترل زنجیره انتقال از حیوان به انسان و اجرای اقدامات کنترلی در مواجهه با بیماران مبتلا تأکید دارند.
ویروس نیپا بهطور عمده در خفاشهای میوهخوار در هند، بنگلادش، جنوبشرقی آسیا و بخشهایی از اقیانوسیه دیده میشود. از سال ۱۹۹۸ تاکنون چندین همهگیری محدود در بنگلادش، هند، مالزی، فیلیپین و سنگاپور ثبت شده است.
هند در ژوئیه ۲۰۲۵ چهار مورد ابتلا شامل دو مرگ در ایالت کرالا گزارش کرد و بنگلادش بین ژانویه تا آگوست ۲۰۲۵ از چهار مورد ابتلا خبر داده بود. بروز دورهای ویروس نیپا در مناطق پرخطر پدیدهای غیرمعمول نیست و این الگو نشان میدهد ویروس نیپا بهصورت پایدار در جمعیت حیوانی منطقه حضور دارد.
ویروس نیپا یک بیماری بسیار نادر است. تاکنون حدود ۷۵۴ مورد ابتلا در سراسر جهان برای آن گزارش شده است، هرچند کارشناسان معتقدند این رقم احتمالاً کمتر از میزان واقعی است. سازمان جهانی بهداشت خطر گسترش بینالمللی موارد اخیر را پایین ارزیابی کرده و بر لزوم آگاهیرسانی، پیشگیری و مراقبت حمایتی تأکید دارد.
برخی کشورهای همسایه هند مانند تایلند و نپال کنترلهای مرزی و فرودگاهی را افزایش دادهاند تا از ورود ویروس نیپا جلوگیری شود. کارشناسان توصیه میکنند مردم در مناطق پرخطر از تماس نزدیک با خفاشها و دامهای بیمار خودداری کنند، از مصرف میوههای گازخورده یا آلوده به ترشحات حیوانی پرهیز داشته باشند و درصورت بروز تب، سردرد شدید یا علائم تنفسی پس از سفر به مناطق درگیر، بهسرعت به مراکز درمانی مراجعه کنند.
