به گزارش خبرنگار مهر، یکشنبه ۱۴ دی در بیست و هفتمین خوان حلقه نوجوان محفل کتاب خوانش، جلسه نقد و بررسی کتاب «فرار ماردوش» نوشته سمیه سلیمانی شیجانی با حضور نویسندگان و اعضای فعال این محفل در کتابخانه شهید آیتالله رییسی رشت (کتابخانه مرکزی رشت) برگزار شد.
در این نشست ابتدا طاهره مشایخ دبیر حلقه نوجوان محفل کتاب خوانش ضمن اشاره به این موضوع که بررسی علمی هر اثر مستلزم این است که از چه منظری به آن ورود کنیم گفت: «فرار ماردوش» از این جهت که شخصیت اصلی یک نوجوان است جایش در قفسه رمان نوجوان است و از آنجا که این اثر دو ارجاع تاریخی به سال ۱۳۲۰ و حوادث ۱۳۵۷ منجر به انقلاب اسلامی دارد در قلمرو رمان تاریخی نیز قرار میگیرد.
او ضمن اشاره به ارجاعات شخصیتهای شاهنامه نظیر ضحاک و کاوه بیان کرد: این اثر میتواند یک رمان اقتباسی و بازآفرینی نیز باشد.
سپس سمیه سلیمانی، نویسنده «فرار ماردوش» از دلایل نگارش این اثر سخن گفت: یکی از دغدغههای همیشگی من در پس ذهنم در حوزه نویسندگی این بود که از شهرم بنویسم. هر کس در هر شهری که به دنیا میآید محل تولد و محل زندگیش را خیلی دوست دارد. برای من وطن حکم مادر و جگرگوشه را دارد. زادگاه واقعا پاره تن آدم است و نوشتن درباره انزلی، یکی از شهرهای تاثیرگذار ایران که خیلی از اتفاقات از مجرای این شهر به کل ایران رسیده برای من مهم بوده است. فرار ماردوش مسلما نتوانسته حق مطلب را درباره انزلی ادا کند؛ ولی شاید بخش کوچکی از تاریخ این شهر را به تصویر کشیده است. حتی به اندازه یک قدم بر خودم وظیفه میدانستم که برای شهرم کاری کنم.
سلیمانی در پاسخ به چگونگی رسیدن به چنین ایدهای اظهر داشت: فرار ماردوش از یک خاطرهای که قبلا شنیده بودم طرح اولیهاش به ذهنم رسید و در جریان بازنویسیها شخصیت اصلی داستان دچار تغییرات زیادی شد.
نویسنده در پاسخ به نظر یکی از اعضا که معتقد بود فضاسازی اثر نسبت به شخصیتپردازی آن کمتر موفق بوده و نیاز به جزئیات بیشتری حس میشود، گفت: پرداختن به جزئیات بیشتر شاید نوجوان امروزی را دلزده کند. همچنین یکی از نویسندگان حاضر در این جلسه معتقد بود این اثر برخلاف آثار دیگر دور از کلیشه بوده و نویسنده در چند جا خواننده را غافلگیر کرده است.
نویسنده در پاسخ به این سوال که چرا به شهید یدالله بایندر که در مقاومت در برابر حمله روسها در سال ۱۳۲۰ نقش مهمی داشته بیشتر نپرداخته گفت: هدف من نشان دادن قهرمانی بود که در شهرم هست و کمتر اسمش را شنیدهاند و حتی در بندر انزلی خیلیها واژه بایندر را به عنوان اسم یک خیابان میشناسند و تصورشان از بایندر یک قهرمان ملی نیست که در سختترین شرایط ایستادگی کرد و نگذاشت ننگ نام خیانت بر دوشش بماند. اصل داستان فرار ماردوش به حوادث سال ۱۳۵۷ میپردازد و من فقط میخواستم نام شهید بایندر را زنده کنم. در واقع دغدغه نوشتن این کتاب معرفی شهید بایندر بود؛ ولو مختصر.
سپس مشایخ ضمن اشاره به واکنش اعضا نسبت به جملهها و اصطلاحات گیلکی به کار گرفته در اثر و بیان ویژگیهای رمان اقلیمی نظیر بافت جغرافیایی و فرهنگ و آداب و رسوم و گویش و لهجه تصریح کرد: «فرار ماردوش» یک رمان نوجوان اقلیمی است که توانسته بخش مهمی از آداب و رسوم مردم بندر انزلی از استان گیلان شامل صیادی و ارتزاق از راه دریا را به تصویر بکشد. یکی از اعضا که به روانشناسی نوجوان اشراف دارد اذعان داشت که آثاری نظیر «فرار ماردوش» که توامان به قهرمانهای معمولی و ملی و بومی میپردازند برای هویتیابی و تحکیم و تثبیت هویت بومی و ملی نوجوان بسیار ارزشمند هستند.
کتاب «فرار ماردوش» نامزد رمان نوجوان در سیزدهمین جشنواره داستان و شعر انقلاب و برگزیده چهارمین دوره جایزه ادبی شهید اندرزگو، در اردیبهشت ماه ۱۴۰۳ همزمان با نمایشگاه کتاب در نشر بینالملل تهران در ۲۰۲ صفحه منتشر شد.
