به گزارش رکنا، با فرا رسیدن فصل گرما، خطر گرمازدگی در کودکان به یکی از مهمترین نگرانیهای والدین تبدیل میشود. کودکان بسیار سریعتر و شدیدتر از بزرگسالان دچار گرمازدگی میشوند و هر چه سن کودک کمتر باشد، آسیبپذیری او بیشتر است. گرمای شدید اگر کنترل نشود، میتواند به خستگی گرمایی، گرمازدگی، آسیب به اندامهای حیاتی و حتی مرگ منجر شود.
در این مقاله، همهچیز را دربارهی علائم خستگی گرمایی و گرمازدگی در کودکان، روشهای پیشگیری و اقدامات اورژانسی که باید انجام دهید، میخوانید.
خستگی گرمایی معمولاً پیشدرآمد گرمازدگی است و اگر در عرض ۳۰ دقیقه کودک خنک نشود، ممکن است وضعیت به مرحلهی خطرناکتری برسد.
| علامت | توضیح |
|---|---|
| دمای بدن | بین ۳۸ تا ۴۰ درجه سانتیگراد |
| تحریکپذیری | کجخلقی، بیقراری و گریههای بیدلیل |
| ضعف و خستگی | سرگیجه، بیحالی و کاهش انرژی |
| پوست | سرد و مرطوب (برخلاف گرمازدگی که پوست خشک است) |
| تشنگی شدید | کودک مدام درخواست آب میکند |
| بیاشتهایی | کاهش یا عدم تمایل به غذا خوردن |
| تهوع و استفراغ | ممکن است با اسهال همراه باشد |
| سردرد | کودک از درد سر شکایت میکند |
| تعریق زیاد | تعریق بیش از حد معمول |
| نبض و تنفس سریع | ضربان قلب و نفسکشیدن تندتر از حالت عادی |
| گرفتگی عضلات | در پاها، بازوها یا شکم |
| غش کردن | از دست دادن هوشیاری کوتاهمدت |
| عرقسوز شدن | لکههای کوچک برجسته و تورم خفیف روی پوست |
نکتهی طلایی: اگر کودک شما این علائم را دارد، کمتر از ۳۰ دقیقه فرصت دارید تا او را خنک کنید. در غیر این صورت، خطر گرمازدگی جدی میشود.
گرمازدگی جدیترین عارضهی ناشی از گرما است و اگر فوراً درمان نشود، میتواند به:
آسیب دائمی به مغز، قلب و کلیهها
کما
مرگ
منجر شود.
| علامت | توضیح |
|---|---|
| دمای بدن | ۴۰/۵ درجه سانتیگراد یا بالاتر |
| پوست | گرم، خشک و برافروخته (بدون تعریق) |
| تهوع و استفراغ | مداوم و شدید |
| سردرد | شدید و غیرقابلتحمل |
| نبض و تنفس سریع | بسیار تندتر از حالت عادی |
| گیجی و هذیان | کودک دچار لکنت زبان، منگی یا رفتار عجیب میشود |
| تشنج | حرکات غیرارادی عضلات |
| از دست دادن هوشیاری | غش کردن یا بیهوشی کامل |
اگر هر یک از این علائم را دیدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید! تأخیر در درمان گرمازدگی میتواند کشنده باشد.
پیشگیری بهترین راه محافظت از کودکان در برابر گرمازدگی است. این نکات ساده اما حیاتی را جدی بگیرید:
از قرار گرفتن کودکان در معرض آفتاب مستقیم، بهویژه بین ساعت ۱۰ صبح تا ۴ بعدازظهر خودداری کنید.
کودکان را تشویق کنید که مرتب آب بنوشند، حتی اگر تشنه نیستند.
برای نوزادان زیر ۶ ماه، فقط از شیر مادر یا شیر خشک استفاده کنید. به این نوزادان آب ندهید، زیرا ممکن است سطح سدیم بدنشان را نامتعادل کند و به بیماری «هیپوناترمی» منجر شود.
به کودکان به اندازهی بزرگسالان لباس بپوشانید.
نوزادان را در پتو، کلاه یا لایههای اضافی نپیچید.
از لباسهای نخی، روشن و گشاد استفاده کنید.
هرگز روی کالسکه را با پتو یا پارچه نپوشانید. این کار جریان هوا را محدود میکند و دمای داخل کالسکه را خیلی سریعتر از دمای بیرون افزایش میدهد.
دمای داخل خودرو در هوای گرم، حتی با باز بودن کمی پنجره، به سرعت به ۵۰ درجه یا بیشتر میرسد و میتواند در عرض چند دقیقه کودک را بکشد.
شبها لباسهای خنک و سبک به کودکان بپوشانید.
دمای اتاق خواب را خنک نگه دارید.
آب بازی راه خوبی برای خنک کردن کودکان است، اما غرقشدگی سومین علت مرگومیر کودکان ۵ تا ۱۴ ساله در جهان است. سالانه حدود ۷۵ هزار کودک زیر ۵ سال بر اثر غرقشدگی جان خود را از دست میدهند. همیشه کودکان را در کنار آب زیر نظر داشته باشید.
اگر کودک شما علائم خستگی گرمایی یا گرمازدگی را نشان داد، این اقدامات را به ترتیب انجام دهید:
کودک را فوراً به خنکترین و سایهدارترین مکان در دسترس منتقل کنید (خانه، زیر درخت، سایهی ساختمان).
جوراب، کلاه، ژاکت و هر لایهی اضافی را از تن کودک خارج کنید.
اگر کودک هوشیار است، به او آب خنک یا نوشیدنیهای حاوی الکترولیت بدهید.
برای نوزادان زیر ۶ ماه، فقط شیر مادر یا شیر خشک بدهید.
از اسپری آب خنک روی بدن کودک استفاده کنید.
کودک را در وان آب خنک (نه یخ) قرار دهید.
از کیسههای یخ پیچیدهشده در پارچه روی گردن، کشالهی ران و زیربغل استفاده کنید.
پارچههای خنک و مرطوب را روی پیشانی و بدن کودک بگذارید.
اگر علائم گرمازدگی (دمای بالای ۴۰/۵، پوست خشک و گرم، گیجی، تشنج یا بیهوشی) را مشاهده کردید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
کودک گرمازده باید تحت درمان اورژانسی قرار گیرد تا از آسیب به اندامها، کما و مرگ جلوگیری شود.
| ویژگی | خستگی گرمایی | گرمازدگی |
|---|---|---|
| دمای بدن | ۳۸ تا ۴۰ درجه | ۴۰/۵ درجه و بالاتر |
| پوست | سرد و مرطوب | گرم، خشک و برافروخته |
| تعریق | زیاد | بسیار کم یا بدون تعریق |
| هوشیاری | طبیعی یا کمی گیج | گیجی، هذیان، تشنج یا بیهوشی |
| وضعیت | قابل مدیریت با خنکسازی | اورژانسی و کشنده |
| زمان اقدام | کمتر از ۳۰ دقیقه | فوراً به اورژانس مراجعه کنید |
گرمازدگی در کودکان یک اورژانس پزشکی است که اگر بهموقع تشخیص داده نشود، میتواند عواقب جبرانناپذیری داشته باشد.
والدین، پرستاران و معلمان باید علائم هشداردهنده را بشناسند و بدانند که در مواجهه با گرمازدگی، سرعت عمل حرف اول را میزند. با رعایت نکات پیشگیرانهی ساده، میتوانید کودکان را در روزهای گرم تابستان ایمن نگه دارید.
این مطلب را برای همهی کسانی که با کودکان سروکار دارند بفرستید. آگاهی، اولین قدم برای پیشگیری از فاجعه است.
آیا میتوانم به نوزاد زیر ۶ ماه آب بدهم؟
خیر. آب دادن به نوزادان زیر ۶ ماه میتواند سطح سدیم بدن را نامتعادل کند و به «هیپوناترمی» منجر شود. فقط از شیر مادر یا شیر خشک استفاده کنید.
بهترین نوشیدنی برای کودک گرمازده چیست؟
آب خنک یا نوشیدنیهای حاوی الکترولیت (مانند او آر اس). از نوشیدنیهای شیرین و کافئیندار خودداری کنید.
آیا استفاده از یخ مستقیم روی پوست کودک خطرناک است؟
بله. هرگز یخ را مستقیم روی پوست کودک نگذارید. همیشه آن را در پارچه بپیچید تا از سوختگی سرمایی جلوگیری شود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟
اگر کودک شما پس از ۳۰ دقیقه خنکسازی بهتر نشد، یا اگر علائم گرمازدگی (تب بالا، گیجی، تشنج، بیهوشی) داشت، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.