به گزارش پارس نیوز، حمیدرضا اقبالی، در حاشیه بازدید جمعی از همیاران طبیعت از روستای عزیزآباد در گفتوگو با ایسنا با اشاره به بحران زیستمحیطی منطقه، این روستا را نمونهای عینی از پیروزی انسان و طبیعت بر کویرزایی دانست و افزود: روستای عزیزآباد پیش از اجرای طرحهای بیابانزدایی، به دلیل نبود پوشش گیاهی، به طور کامل زیر تلی از شنهای روان و ریزگردها مدفون شده بود و نمایی واقعی از شدت بحرانهای زیستمحیطی در این منطقه را به نمایش میگذاشت.
وی با تأکید بر اینکه این روستا امروز به نمادی از مقاومت در برابر پیشروی کویر تبدیل شده است، افزود: در بازدیدهای میدانی، بقایای خانههایی که سالها زیر خروارها شن مدفون شده بودند، قابل مشاهده است؛ اکنون دیوارههای سبز تاغزارها مانند سدی مستحکم، روستا را در آغوش گرفتهاند.
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان بردسکن در تشریح اثرات طرح کاشت تاغزارها خاطرنشان کرد: پیش از کاشت گیاه تاغ، وزش بادهای فصلی باعث میشد کوههایی از شن به سمت خانههای روستای عزیزآباد روانه شود و زندگی را برای ساکنان غیرممکن سازد؛ اما اکنون با گذشت چند سال از اجرای عملیات بیابانزدایی، تاغزارها توانستهاند با تثبیت خاک و کاهش سرعت باد، شنهای روان را آرام کنند.
وی تأکید کرد: تجربه احیاء روستای عزیزآباد، گواه اثرگذاری عملیات بیابانزدایی در تضمین بقای بشر، تداوم سکونت در مناطق بیابانی و توسعه کشاورزی در شهرستان بردسکن است.
اقبالی، با تشریح ابعاد فنی و زیستمحیطی مبارزه با کویرزایی، از موفقیت چشمگیر طرحهای بیابانزدایی در منطقه عزیزآباد خبر داد و این روستا را الگویی بیبدیل برای مقابله با هجوم شنهای روان و حفظ حیات انسانی در مناطق بیابانی دانست.
وی با تأکید بر اینکه شهرستان بردسکن به دلیل موقعیت جغرافیایی و قرارگیری در کمربند خشک و نیمهخشک، همواره با چالشهای جدی ناشی از پیشروی بیابان، طوفانهای شن و ریزگردها مواجه است، اظهار کرد: مدیریت منابع طبیعی در این منطقه، فراتر از یک وظیفه اداری، در واقع مأموریتی برای صیانت از امنیت زیستی و اقتصادی شهروندان است.
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان بردسکن با اشاره به بازدید اخیر گروه دانشآموزان همیار طبیعت تحت عنوان فرزندان ایران از منطقه عزیزآباد، گفت: این بازدید فرصتی فراهم آورد تا نسل آینده به صورت عینی شاهد تقابل میان قدرت ویرانگر بیابان و قدرت بازسازی کننده طبیعت باشند.
وی با اشاره به اهمیت تاغزارها در اکوسیستمهای بیابانی، تصریح کرد: در مناطق بیابانی مانند بردسکن، گیاه تاغ تنها یک پوشش گیاهی ساده نیست، بلکه به عنوان مهندس اکوسیستم و سد دفاعی زنده شناخته میشود.
اقبالی با تبیین ویژگیهای زیستی این گیاه اظهار کرد: تاغ به دلیل سازگاری فوقالعاده با شرایط بسیار سخت اقلیمی، از جمله کمآبی شدید، خاکهای شور و خاکهای با بافت شن، توانسته است در نقاطی که هیچ حیات دیگری دوام نمیآورد، ریشه دواندگی کند. ریشههای گسترده و عمیق تاغ، نقش کلیدی در تثبیت خاک و جلوگیری از جابهجایی ذرات ماسه در اثر باد ایفا میکنند.
وی تأکید کرد: در منطقه عزیزآباد، با اجرای دقیق طرحهای احداث تاغزار، سرعت بادهای سطحی به شدت کاهش یافته و از این طریق، انرژی جنبشی باد که عامل اصلی حرکت شنهای روان است، خنثی شده است. این امر باعث شده تا شنهای روان به جای حرکت به سمت باغات، مزارع و خانههای روستاییان، در حاشیه تاغزارها متوقف شده و به تدریج بخشی از ساختار خاک منطقه شوند.
اهمیت تاغزارها در اقتصاد محلی و امنیت غذایی منطقه
وی در ادامه درباره اهمیت تاغزارها در اقتصاد محلی و امنیت غذایی منطقه افزود: در مناطق بیابانی مانند بردسکن، پیشروی بیابان مستقیماً با تخریب اراضی کشاورزی و از بین رفتن باغات میوه گره خورده است. زمانی که شنهای روان بر سر مزارع میریزند، آنها را مدفون کرده و با تغییر ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی خاک، عملاً غیرقابل کشت میکنند.
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان بردسکن خاطرنشان کرد: تاغزارها با ایجاد یک لایه محافظتی، مانع از این پدیده شده و در واقع از سرمایههای اقتصادی مردم در برابر بلعیده شدن توسط کویر محافظت میکنند.
وی خاطرنشان کرد: ایجاد تاغزارها نه تنها باعث کاهش ریزگردها میشود، بلکه با ایجاد سایهاندازی و تغییر ریزدانههای محیطی، شرایطی را فراهم میکند که در آینده امکان رشد سایر گونههای گیاهی و حتی بهبود وضعیت آبخیزداری منطقه فراهم شود.
اقبالی، اظهار کرد: تاغزارها در حقیقت با ایجاد یک میکروکلیما یا اقلیم کوچک و ملایمتر در زیر پوشش خود، از شدت حرارت و تبخیر جلوگیری کرده و به حفظ رطوبت خاک کمک میکنند که این امر برای تداوم حیات در مناطق خشک حیاتی است.
وی ادامه داد: امروز مشاهده بقایای خانههایی که سالها پیش زیر تلی از شن مدفون شده بودند، برای همه تکان دهنده است و به ما یادآوری میکند که اگر اکنون با جدیت به دنبال بیابانزدایی نباشیم، ممکن است فردا شاهد از بین رفتن سکونتگاههای انسانی بیشتری باشیم؛ اما در مقابل، دیدن اینکه چگونه این روستا با تکیهبر دیوارههای سبز تاغ، دوباره به زندگی بازگشته و از زیر خاک بیرون آمده است، نشان میدهد که با دانش فنی و مدیریت صحیح منابع طبیعی، میتوان بر سختترین چالشهای طبیعت غلبه کرد.
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان بردسکن در ادامه به ضرورت آموزش و مشارکت جامعه اشاره کرد و گفت: بازدید دانشآموزان گروه فرزندان ایران از این منطقه، بخشی از استراتژی ما برای فرهنگسازی است. ما میخواهیم آنها بدانند که هر نهال تاغی که در دل کویر کاشته میشود، در واقع در حال ساختن یک سد دفاعی برای آینده آنهاست.
وی تأکید کرد: مدیریت منابع طبیعی تنها با دستگاههای اجرایی امکانپذیر نیست و باید همافزایی میان دولت، بخش خصوصی و به ویژه خود مردم محلی ایجاد شود. در طرحهای بیابانزدایی، مشارکت مردم در حفظ نهالها و نظارت بر سلامت تاغزارها، ضامن موفقیت بلندمدت پروژههاست.
اقبالی با اشاره به برنامههای آتی اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان، اعلام کرد: تمامی تلاشها بر این محور استوار است که با افزایش سطح پوشش گیاهی تاغزارها در تمامی مناطق در معرض خطر، از گسترش بیابان جلوگیری شود.
وی تصریح کرد: ما در حال بررسی و اجرای طرحهای جدید برای احداث کمربندهای سبز در اطراف روستاهای آسیبپذیر هستیم تا با استفاده از تکنولوژیهای نوین آبخیزداری و کاشت گونههای مقاوم، امنیت محیطی این مناطق را تضمین کنیم. هدف ما این است که بردسکن، علیرغم ماهیت بیابانی خود، بتواند با مدیریت هوشمندانه منابع، پایداری زیستمحیطی خود را حفظ کرده و از تبدیل شدن سکونتگاههای انسانی به تپههای شن جلوگیری کند.
مقابله با بیابان، یک جنگ همیشگی و مستمر است
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان بردسکن تأکید کرد: مقابله با بیابان، یک جنگ همیشگی و مستمر است که پیروزی در آن، تنها از طریق صبر، استمرار و استفاده درست از ظرفیتهای طبیعی زمین حاصل خواهد شد.
وی در ادامه با ارائه آمارهایی از وضعیت اقلیمی منطقه، از وسعت کانونهای بحرانی بیابانزایی در شهرستان خبر داد و اعلام کرد: حدود ۱۶۰ هزار هکتار از اراضی این شهرستان در معرض تهدیدهای بیابانزایی قرار دارند که در محدوده این کانونها، ۱۵ روستای مسکونی واقع شدهاند.
رئیس اداره منابع طبیعی همچنین در خصوص دستاورد مهم احیای نهالستان کاظمآباد گفت: با بهرهبرداری مجدد از این نهالستان، شهرستان بردسکن اکنون در تأمین نیازهای خود به مرحله خودکفایی رسیده است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: هماکنون ۱۴ پروژه متنوع در حوزه بیابانزدایی، با تکیهبر مشارکت گسترده کشاورزان و بهرهبرداران محلی در زمینههای احیا و زراعت، در سطح شهرستان در حال پیشرفت و اجرا است.
