به گزارش ایرنا، سواحل مَکُران از معدود مناطق راهبردی کشور است که بهطور مستقیم به آبهای آزاد دسترسی دارد و همین ویژگی، آن را به دروازهای مهم برای اتصال ایران به بازارهای جنوب آسیا، شرق آفریقا و کشورهای حاشیه اقیانوس هند تبدیل کرده است.
این موقعیت، ظرفیت تبدیل چابهار و سواحل مَکُران را به یکی از کانونهای اصلی تجارت و ترانزیت منطقهای فراهم کرده است. کارشناسان حوزه توسعه معتقدند مَکُران مجموعهای متنوع از فرصتهای اقتصادی را در خود جای داده است؛ از توسعه بنادر و صنایع لجستیکی گرفته تا پتروشیمی، انرژی، شیلات، آبزیپروری، صنایع معدنی و گردشگری دریایی. در کنار این مزیتها، اقتصاد دانشبنیان دریایی نیز میتواند بهعنوان یکی از پیشرانهای نوین توسعه در این منطقه نقشآفرینی کند.
با وجود این ظرفیتها، چالشهایی همچون ضعف زیرساختهای حملونقل، کمبود آب پایدار، پراکندگی مدیریتی، کندی فرآیندهای اداری و محدودیت سرمایهگذاری، تاکنون مانع شکوفایی کامل این منطقه شده است.
کارشناسان همچنین نبود نقشه راه یکپارچه توسعه را یکی از خلأهای اساسی در مسیر پیشرفت مَکُران میدانند.
نقش موثر دولت در توسعه
در الگوی مطلوب توسعه، دولت باید نقش سیاستگذار، تسهیلگر و تأمینکننده زیرساختها را بر عهده داشته باشد و بخش خصوصی بهعنوان موتور محرک سرمایهگذاری و تولید عمل کند.
چابهار بزرگترین بندر اقیانوسی ایران و یکی از مهمترین و راهبردیترین نقاط دروازهای کشور به دنیای تجارت و اقتصاد است؛ این بندر با موقعیت جغرافیایی بینظیر خود در جنوب شرقی ایران و سواحل مَکُران بهویژه در ارتباط با کشورهای جنوب آسیا و حوزه اقیانوس هند، ظرفیتهایی منحصر بهفرد برای تبدیل شدن به یک کانون تجاری جهانی دارد.
چابهار دارای ۲ بندر بزرگ شهید بهشتی و شهید کلانتری است که نقش بسیار مهمی در صادرات و واردات کالا دارند؛ اسکله بندر شهید بهشتی چابهار با مساحت ۲۴۰ هکتار، محوطههای بارانداز ۱۶ هکتار، انبارهای مسقف ۳۰ هزار متر مربع و اسکله شهید کلانتری نیز دارای ۳۵ هزار متر مربع بارانداز، ۳۰ هزار مترمربع انبار مسقف و ۱۴ هزار و ۵۰۰ مترمربع محوطه کانتینری است؛ این بنادر هرکدام پنج پست اسکله برای پهلوگیری شناورهای تجاری دارند.
در کنار ظرفیتهای طبیعی، جغرافیایی و لجستیکی این بندر، پروژههای عظیم توسعهای و زیرساختی در حال اجرا در حال تبدیل کردن این منطقه به یک موتور رشد و تحول عظیم در اقتصاد ملی و منطقهای هستند.
تجربه جهانی نشان میدهد که بدون حضور فعال سرمایهگذاران و بخش خصوصی، توسعه پایدار مناطق ساحلی امکانپذیر نیست
توسعه مَکُران میتواند آثار گستردهای بر امنیت اقتصادی و اجتماعی جنوب شرق کشور داشته باشد؛ از جمله افزایش اشتغال، کاهش فقر، جلوگیری از مهاجرت، ارتقای درآمد خانوارها و تقویت سرمایه اجتماعی.
در عین حال، این توسعه اگر با برنامهریزی دقیق همراه نباشد، ممکن است پیامدهایی همچون تخریب محیطزیست و نابرابری منطقهای را نیز به همراه داشته باشد.
زیرساختهایی نظیر اتصال ریلی چابهار به شبکه سراسری، توسعه بنادر، ایجاد شهرکهای صنعتی، نیروگاهها، آبشیرینکنها، مراکز لجستیکی و تقویت حملونقل جادهای، از مهمترین الزامات جهش توسعهای در این منطقه محسوب میشوند.
اقتصاد دریامحور در سالهای اخیر جایگاه ویژهای در سیاستگذاری کلان کشور یافته و با توجه به مرزهای آبی گسترده ایران، میتواند به یکی از ارکان رشد اقتصادی، افزایش صادرات و تنوعبخشی به درآمدهای ملی تبدیل شود.
در این میان، بنادر نقش کلیدی در اتصال ایران به زنجیره تجارت جهانی ایفا میکنند و توسعه ظرفیتهای بندری، به طور مستقیم بر رشد صادرات و ترانزیت اثرگذار است.
شیلات و آبزی پروری مهمترین ظرفیت سواحل مَکُران
حوزه شیلات و آبزیپروری نیز یکی از مهمترین ظرفیتهای مکران به شمار میرود.توسعه پرورش ماهی در قفس، صنایع فرآوری، بستهبندی و برندسازی محصولات دریایی میتواند ارزش افزوده قابل توجهی ایجاد کرده و فرصتهای شغلی گستردهای فراهم کند.
در بخش اشتغال، اقتصاد دریامحور فرصتهای جدیدی در حوزههای بندری، حملونقل، گردشگری، صنایع تبدیلی، فناوریهای نوین و خدمات شهری ایجاد میکند. توانمندسازی نیروی انسانی بومی، توسعه آموزشهای فنی و اتصال نظام آموزشی به نیاز بازار کار، از پیششرطهای اساسی موفقیت در این حوزه است.
گردشگری دریایی نیز از دیگر ظرفیتهای مهم مکران محسوب میشود. سواحل بکر، فرهنگ غنی بلوچ و موقعیت طبیعی منحصربهفرد، این منطقه را به یکی از مقاصد بالقوه گردشگری ملی و بینالمللی تبدیل کرده است؛ مشروط بر آنکه زیرساختهای اقامتی، حملونقل و خدماتی بهدرستی توسعه یابد.
در حوزه سرمایهگذاری، مَکُران به دلیل دسترسی به آبهای آزاد، موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز و ظرفیتهای صادراتی گسترده، یکی از جذابترین مناطق برای سرمایهگذاران داخلی و خارجی به شمار میرود.
در این زمینه گفتوگویی با علیرضا نورا معاون استاندار سیستان و بلوچستان و فرماندار ویژه شهرستان چابهار انجام شده است
ایرنا: مهمترین ظرفیتهای توسعهای سواحل مَکُران را در چه حوزههایی میدانید؟
نورا: مَکُران یکی از معدود مناطق کشور با دسترسی مستقیم به آبهای آزاد است و ظرفیتهای گستردهای در حوزه بنادر و لجستیک، انرژی، پتروشیمی، شیلات، آبزیپروری، گردشگری دریایی، صنایع معدنی و تجارت بینالمللی دارد. این منطقه میتواند به دروازه اتصال ایران به بازارهای منطقهای و جهانی تبدیل شود.
ایرنا: چه موانعی باعث شده این ظرفیتها تاکنون بهطور کامل بالفعل نشود؟
نورا: مهمترین موانع شامل ضعف زیرساختهای حملونقل، کمبود آب پایدار، محدودیت سرمایهگذاری، پراکندگی مدیریتی، بروکراسی اداری و نبود یک نقشه راه یکپارچه برای توسعه منطقه است.
ایرنا: نقش دولت و بخش خصوصی در توسعه مَکُران چگونه باید تعریف شود؟
نورا: دولت باید نقش تسهیلگر، سیاستگذار و تأمینکننده زیرساختها را ایفا کند. در مقابل، بخش خصوصی باید محور اصلی سرمایهگذاری، تولید، اشتغال و توسعه صادرات باشد. بدون مشارکت فعال بخش خصوصی، توسعه پایدار ممکن نیست.
ایرنا: توسعه مکران چه تأثیری بر امنیت اقتصادی و اجتماعی منطقه دارد؟
نورا: توسعه این منطقه موجب افزایش اشتغال، کاهش فقر، جلوگیری از مهاجرت، افزایش درآمد خانوارها و تقویت سرمایه اجتماعی میشود. همزمان با رونق اقتصادی، امنیت پایدار نیز در منطقه تقویت خواهد شد.
ایرنا: مهمترین پروژههای زیرساختی مورد نیاز چیست؟
نورا: اتصال ریلی چابهار به شبکه سراسری، توسعه بنادر، ایجاد شهرکهای صنعتی، تقویت شبکه حملونقل جادهای، توسعه آبشیرینکنها و ایجاد مراکز لجستیکی از مهمترین پروژههای اولویتدار هستند.
ایرنا: اقتصاد دریامحور چه جایگاهی در برنامه توسعه کشور دارد؟
نورا: اقتصاد دریامحور امروز یکی از محورهای اصلی توسعه کشور است و با توجه به ظرفیت مرزهای آبی، میتواند نقش مهمی در افزایش صادرات، رشد اقتصادی و کاهش وابستگی به نفت داشته باشد.
ایرنا: بزرگترین فرصت و تهدید پیشروی مَکُران چیست؟
نورا: بزرگترین فرصت، تبدیل شدن به هاب تجارت و ترانزیت منطقهای است. در مقابل، بزرگترین تهدید، توسعه نامتوازن و بیتوجهی به ملاحظات زیستمحیطی و مشارکت جوامع محلی است.
ایرنا: پیام شما به سرمایهگذاران و مردم منطقه چیست؟
نورا: مَکُران یک فرصت استراتژیک برای آینده اقتصاد ایران است. با مشارکت مردم، سرمایهگذاران و دولت میتوان این منطقه را به یکی از قطبهای مهم اقتصادی و تجاری منطقه تبدیل کرد.
سواحل ۵۴۱ کیلومتری مکران ایران را به آبهای آزاد متصل میکند
سواحل مکران در جنوب شرق ایران و در امتداد دریای عمان قرار دارد و یکی از مهمترین نوارهای ساحلی کشور به شمار میرود.طول این سواحل حدود ۵۴۱ کیلومتر در استان سیستان و بلوچستان است و بخش مهمی از مرز آبی ایران را تشکیل میدهد.
این منطقه از ظرفیتهای مهم اقتصادی، شیلاتی و گردشگری برخوردار بوده و نقش مهمی در توسعه جنوب کشور دارد.سواحل مکران به دلیل موقعیت راهبردی خود، دسترسی ایران به آبهای آزاد و اقیانوس هند را فراهم میکند.
همچنین این نوار ساحلی به عنوان یکی از محورهای مهم توسعه پایدار و سرمایهگذاری در برنامههای ملی مطرح است.
