به گزارش ایرنا، آگاهیبخشی به دانشآموزان درباره شیوه صحیح برنامهریزی درسی، تسلط بر مطالب کتاب، مدیریت زمان و استفاده از روشهای آرامسازی ذهن از جمله عواملی است که میتواند نقش مهمی در کاهش اضطراب آنها در ایام امتحانات داشته باشد.
در این روزهای سرنوشتساز، خانوادهها نیز نقش تعیینکنندهای در حفظ آرامش فرزندان خود دارند؛ کارشناسان توصیه میکنند والدین از تأکید بیش از حد بر کسب نمرات عالی خودداری کنند چرا که ترس از دریافت نمره پایین بهویژه در امتحانات نهایی، اغلب ناشی از کمبود خودباوری است و میتواند به افت تحصیلی دانشآموزان منجر شود؛ در چنین شرایطی، دانشآموزان با تقویت افکار مثبت در روزها و ساعات پیش از امتحان، حفظ آرامش روانی و داشتن انتظاراتی منطقی و واقعبینانه از خود، میتوانند عملکرد بهتری داشته باشند.
با توجه به شرایط جنگی کشور و مجازی شدن روند آموزش، مشاوران تحصیلی مدارس در ایام امتحانات پایان سال تحصیلی با تولید محتوای آموزشی و ارائه خدمات مشاوره تلفنی تلاش کردهاند تا از میزان استرس و نگرانی دانشآموزان و خانوادهها بکاهند.
متولیان آموزشی استان البرز نیز با درک اهمیت این موضوع، از این نکات کلیدی غافل نماندهاند؛ آنان با توجه به مجازی بودن آموزش، از طریق تهیه و انتشار بستههای آموزشی در فضای مجازی، تمام توان خود را برای همراهی با خانوادهها و کمک به آرامسازی ذهن دانشآموزان به کار گرفتهاند.
تولید ۲ هزار و ۲۹۳ محتوای آموزشی ویژه امتحانات در البرز
معاون پرورشی و فرهنگی آموزش و پرورش البرز از تولید و انتشار ۲ هزار و ۲۹۳ محتوای آموزشی ویژه ایام امتحانات توسط مشاوران مدارس این استان در بستر شبکه شاد خبر داد.
«فرهاد منظوری» با اشاره به نقش مشاوران تحصیلی در موفقیت دانشآموزان اظهار کرد: خانوادهها باید در ایام امتحانات و حتی در طول سال تحصیلی، محیطی آرام و به دور از تنش برای فرزندان خود فراهم کنند.
وی افزود: حضور والدین در خانه هنگام مرور درسها، میتواند به افزایش حمایت روحی از دانشآموزان و کاهش اضطراب آنان کمک کند.
منظوری با بیان اینکه بسیاری از دانشآموزان در روزهای امتحان درجاتی از استرس را تجربه میکنند، گفت: با انجام برخی تمرینهای ساده و بهرهگیری از مشاوره تحصیلی، میتوان تا حد زیادی از تأثیر این اضطراب بر عملکرد تحصیلی دانشآموزان کاست.
وی با اشاره به برگزاری امتحانات نهایی پایههای یازدهم و دوازدهم در تیرماه امسال، آگاهی از شیوه برنامهریزی، تسلط بر مطالب کتاب، مدیریت زمان و آرامسازی ذهن را از عوامل مؤثر در کاهش اضطراب دانشآموزان دانست.
معاون پرورشی و فرهنگی آموزش و پرورش البرز همچنین یاد خدا در آغاز آزمون را مؤثر عنوان کرد و گفت: دانشآموزان باید در این ایام، درسهای نیمسال اول را مرور کرده و مباحث نیمسال دوم را که نیاز به یادگیری دوباره دارد، مطالعه کنند.
وی به دانشآموزان توصیه کرد که به اندازه کافی استراحت کنند و ضمن خود تشویقی از پیامهای انتقادی دوری گزینند و از گفتوگو با همکلاسیهای مضطرب درباره امتحان بپرهیزند.
منظوری، سختگیری و توقع بالای والدین، تهدید، ترس، انتقال اضطراب از والدین به فرزندان، مقایسه کردن، سطح نامتناسب انتظارات و کمبودهای درونی را از جمله عوامل ایجاد اضطراب در دانشآموزان بهویژه در ایام امتحانات دانست.
وی تأکید کرد: والدین باید به تواناییهای فرزندان خود اعتماد کنند، سطح انتظارات خود را با توانمندی آنان متناسب سازند و قدردان تلاشهای فرزندانشان باشند.
اضطراب امتحان؛ سدی در برابر عملکرد واقعی دانشآموزان
کارشناس مسوول مشاوره آموزش و پرورش استان البرز با اشاره به نزدیکی فصل امتحانات، به تبیین پدیده اضطراب در دانشآموزان پرداخت و بر لزوم تفکیک میان اضطراب مثبت و منفی تاکید کرد.
«فاطمه احمدخانی» با بیان اینکه اضطراب امتحان یکی از شایعترین تجربیات دوران تحصیل است، اظهار کرد: هر فردی هنگام ارزیابی و نقادی رفتارهایش توسط دیگران، تمایل به کسب حداکثر امتیاز دارد؛ به همین دلیل، حتی دانشآموزانی که بارها مطالب را تمرین کردهاند، با نزدیک شدن به زمان آزمون دچار نوعی درگیری ذهنی و نگرانی میشوند.
مرز باریک میان موفقیت و شکست
این کارشناس مشاوره با طبقهبندی اضطراب به۲ نوع «تسهیلکننده» و «ناتوانکننده» افزود: اندکی اضطراب برای حرکت و تلاش انسان ضروری است؛ اضطراب تسهیلکننده با علائمی مانند هیجان برای مطالعه و تمرکز بر دروس همراه است که منجر به نتایج بهتر میشود اما در مقابل، اضطراب ناتوانکننده با ایجاد تشویش شدید، باعث افت تمرکز، واکنشهای جسمی ناخوشایند و در نهایت کاهش عملکرد واقعی دانشآموز میشود.
احمدخانی علائم هشداردهنده اضطراب مخرب را مواردی همچون حالت تهوع، بیاشتهایی، ناخن جویدن، گریه بیدلیل و «خواندن مطالب بدون درک محتوا» برشمرد.
نقش والدین در تشدید یا کاهش استرس
کارشناس مسوول مشاوره آموزش و پرورش استان البرز سختگیریهای افراطی و هشدارهای مداوم خانوادهها را از اصلیترین دلایل بروز اضطراب ناتوانکننده دانست و تصریح کرد: «فشار والدین برای کسب نمره بالا، مقایسه دانشآموز با همسالان، تهدید و پاداشهای نامتناسب، از جمله عواملی است که تمرکز دانشآموز را از “یادگیری” به “ترس از نتیجه” معطوف میکند.»
توصیههای کاربردی برای روزهای امتحان
کارشناس مسوول مشاوره آموزش و پرورش البرز، تقویت اعتمادبهنفس و هماهنگ کردن انتظارات با تواناییهای واقعی فرزند، تغییر نگرش با نگاه به امتحان به عنوان بخشی طبیعی از فرآیند آموزش، نه یک بنبست سرنوشتساز، آرامش محیطی با پرهیز از مشاجرات خانوادگی، محدود کردن مهمانیها و ایجاد فضای شاد در خانه و تمرکز بر یادگیری و یادآوری این نکته به دانشآموز که تلاش برای یادگیری ارزشمندتر از فقط کسب نمره است چرا که تمرکز بر نمره باعث فراموشی زودرس مطالب میشود، از مهمترین توصیه ها برشمرد.
وی تاکید کرد که والدین باید در این ایام حساس، چتر حمایتی خود را گستردهتر کرده و به فرزندان اطمینان دهند که در صورت بروز هرگونه مشکلی، در کنار آنها خواهند بود.
پرهیز خانواده از ایجاد تنش و اضطراب در ایام امتحانات
"مهین مالمیر" نیز از مشاوران مدارس البرز گفت: خانوادهها در ایام امتحانات از ایجاد تنش و اضطراب برای دانشآموزان پرهیز کنند زیرا نتیجه این رفتار آگاهانه یا ناآگاهانه برای دانش آموزان بار منفی در پی دارد.
وی با تاکید بر نقش تعیینکننده خانوادهها در موفقیت تحصیلی دانشآموزان اظهار کرد: ایجاد آرامش روانی، حمایت عاطفی و فراهمسازی محیطی امن و به دور از تنش در فضای خانواده، تاثیر مستقیم بر تمرکز و عملکرد دانشآموزان در امتحانات بویژه امتحانات نهایی دارد.
این مشاور مدرسه بیان کرد: استرس در حد متعادل نه تنها پدیدهای منفی محسوب نمیشود بلکه میتواند زمینهساز افزایش تمرکز، آمادگی ذهنی و ارتقای عملکرد دانشآموزان در جلسه امتحان باشد اما زمانیکه این استرس از سطح طبیعی فراتر برود به عاملی بازدارنده و آسیبزا تبدیل می شود.
مالمیر تصریح کرد: استرس شدید و کنترلنشده، تمرکز و اعتمادبه نفس دانشآموزان را بهشدت تحتتاثیر قرار میدهد و در بسیاری از موارد، مانع بروز توانمندیهای واقعی آنان در جلسه امتحان میشود چهبسا دانشآموزانی که با وجود آمادگی علمی مناسب بهدلیل اضطراب بالا قادر به ارائه عملکرد مطلوب خود نیستند.
وی به تاثیر مخرب افکار منفی بر فرآیند ذهنی دانشآموزان اشاره کرد و گفت: برخی دانشآموزان پیش از آغاز امتحان یا حین آزمون با تکرار جملاتی نظیر «من قادر به پاسخگویی نیستم» یا «امتحان بسیار دشوار است» ، ناخواسته، چرخهای از افکار منفی را در ذهن خود شکل میدهند؛ این افکار بهتدریج احساس اضطراب، ناامیدی و ناتوانی را تشدید کرده و در نهایت، عملکرد تحصیلی آنان را تحتالشعاع قرار میدهد لذا خانواده ها باید با نگاه و جملات مثبت اندیشی به یاری فرزندانشان بیایند.
وی عنوان کرد: تعدادی از دانشآموزان پس از پایان امتحان اظهار میکنند که مطالب را بهخوبی مطالعه کرده و از آمادگی لازم برخوردار بوده اند اما بهدلیل اضطراب و آشفتگی ذهنی، نتوانسته اند پاسخهای مناسب را ارائه دهند؛ این مسائله نشاندهنده نقش تعیینکننده آرامش روانی در موفقیت تحصیلی دانشآموزان است پس خانواده در ایجاد آرامش روحی و روانی دانش آموزان در ایام امتحانات نقش بسزایی دارد.
این مشاور مدرسه البرزی از خودباوری به عنوان یکی از اساسیترین مؤلفههای موفقیت تحصیلی دانش آموزان یاد کرد و افزود: دانشآموزان باید به این باور برسند که با اتکا به تلاش، پشتکار، برنامهریزی اصولی و آمادگی مناسب، قادر خواهند بود از عهده امتحانات برآیند، تقویت اعتمادبهنفس و نگرش مثبت نسبت به تواناییهای فردی، نقش بسزایی در کاهش اضطراب امتحان ایفا میکند.
وی همچنین با اشاره به اهمیت امتحانات نهایی خاطرنشان کرد: با توجه به تأثیر ۶۰ درصدی سوابق تحصیلی در پایههای یازدهم و دوازدهم، امتحانات نهایی از حساسیت و اهمیت ویژهای برخوردار است.
مالمیر، نقش خانوادهها را در مدیریت شرایط روانی دانشآموزان بسیار حائز اهمیت دانست و بیان کرد: والدین باید در ایام امتحانات، فضایی آرام، منظم و امن را در محیط خانواده فراهم کنند تا دانشآموزان بتوانند بدون دغدغه و تنشهای روانی، برنامه درسی خود را دنبال کنند.
وی تاکید کرد: چنانچه خانوادهها در این ایام، همراهی و حمایت لازم را از فرزندان خود بهعمل آورند و محیطی آرام و بهدور از تنش فراهم سازند، دانشآموزان با تمرکز، آرامش و آمادگی بیشتری در امتحانات حاضر خواهند شد و بهتبع آن، زمینه دستیابی آنان به موفقیت تحصیلی نیز بیش از پیش فراهم می شود.
