به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، دولت قزاقستان گام بزرگی را در راستای تحقق هدف خود برای تبدیل شدن به رهبر حوزه هوش مصنوعی در قلب قاره اوراسیا برداشته است. این اقدام با امضای قراردادهای سرمایه‌گذاری کلان و جدید با شرکت‌های مطرح فناوری آمریکا، یعنی «انویدیا» (NVIDIA) و «فایربرد» (Firebird) وارد فاز عملیاتی شد.

«اولژاس بکتنوف»، نخست‌وزیر قزاقستان، میزبان «رِو لباردیان»، معاون ارشد شرکت انویدیا، و همچنین «رازمیک هواگیمیان» و «الکساندر یسایان»، بنیان‌گذاران شرکت فایربرد بود.

در این نشست، طرفین توافق‌نامه‌های همکاری در زمینه هوش مصنوعی و توسعه زیرساخت‌های دیجیتال به ارزش بالغ بر 10 میلیارد دلار را برای پروژه بزرگ «دره دیتاسنتر» قزاقستان به امضا رساندند.

تلاش آستانه برای ورود به باشگاه 10 قدرت برتر هوش مصنوعی جهان

در جریان مراسم امضای این توافق‌نامه، نمایندگان شرکت‌های آمریکایی و مقامات ارشد دولت قزاقستان از اراده سیاسی «قاسم جومارت توکایف»، رئیس‌جمهور قزاقستان، تقدیر کردند. توکایف پیش از این، سال 2026 را به عنوان «سال هوش مصنوعی» در قزاقستان اعلام کرده بود؛ اقدامی که به باور ناظران، نشان‌دهنده تعهد جدی و عمیق این کشور به توسعه فناوری‌های نوین است.

رازمیک هواگیمیان، از بنیان‌گذاران فایربرد، در این مراسم تأکید کرد که اجرای کامل توافقات امضاشده، به قزاقستان کمک خواهد کرد تا پیش از پایان سال 2027، در میان 10 کشور پیشرو جهان در زمینه هوش مصنوعی قرار گیرد.

از سوی دیگر، معاون شرکت انویدیا فرآیند توسعه هوش مصنوعی را به یک «کیک پنج لایه» تشبیه کرد و گفت: «لایه اول این کیک انرژی است. لایه دوم را تراشه‌ها و سخت‌افزارها تشکیل می‌دهند که شامل تراشه‌های پیشرفته انویدیا می‌شود. لایه سوم مربوط به زیرساخت‌هاست و لایه‌های بعدی به مدل‌های هوش مصنوعی مانند چت‌جی‌پی‌تی (ChatGPT) و برنامه‌های کاربردی اختصاص دارد.»

لباردیان تأکید کرد که قزاقستان پتانسیل و ظرفیت لازم برای مشارکت و نقش‌آفرینی فعال در تک‌تک این پنج لایه را داراست.

تبدیل زغال‌سنگ شوروی به درآمد دیجیتال؛ جزئیات پروژه «دره دیتاسنتر»

بر اساس طرح‌های اعلام‌شده، در فاز نخست این پروژه بزرگ، حدود 5 میلیارد دلار به توسعه و تجهیز بخش انرژی اختصاص خواهد یافت. مرکز پایتخت دیجیتال و هوش مصنوعی قزاقستان موسوم به «دره دیتاسنتر» در شهر شمالی «اکیباستوز» واقع در استان پاولودار احداث می‌شود.

این منطقه از دیرباز به دلیل داشتن ذخایر عظیم زغال‌سنگ و نیروگاه حرارتی غول‌پیکر به‌جامانده از دوران اتحاد جماهیر شوروی که برق کل منطقه را تامین می‌کند، شناخته شده است. مقامات قزاقستان متعهد شده‌اند که در مرحله آغازین، 300 مگاوات برق برای این مرکز هوش مصنوعی تأمین کنند و این میزان تولید را به تدریج به 1000 مگاوات افزایش دهند.

«بغداد موسین»، رئیس شرکت ملی «قزاق‌تلکام» که در این مراسم حضور داشت، اظهار داشت: «در واقع، قزاقستان در حال تبدیل زغال‌سنگ اکیباستوز به درآمد حاصل از صادرات دیجیتال است.»

همچنین «ژاسلان مادیف»، وزیر هوش مصنوعی و توسعه دیجیتال قزاقستان، تصریح کرد که این کشور انتظار دارد از طریق این پروژه، سالانه دست‌کم 3 میلیارد دلار درآمد صادراتی ایجاد کند، مشاغل جدید با مهارت بالا بیافریند و توجه شرکت‌های پیشرو فناوری جهان را به خود جلب کند.

تجهیزات فوق‌پیشرفته و کلاستر محاسباتی 100 هزار تراشه‌ای

در حال حاضر رایزنی‌ها و ابعاد فنی درباره نحوه هزینه‌کرد 5 میلیارد دلار باقی‌مانده برای توسعه فاز دوم پروژه همچنان ادامه دارد. مادیف خاطرنشان کرد که پس از تکمیل این طرح، شهر اکیباستوز میزبان یک کلاستر محاسباتی و پردازشی بسیار بزرگ خواهد بود که به 100 هزار تراشه پردازش گرافیکی (GPU) فوق‌پیشرفته از جمله نسل‌های جدید «NVIDIA GB300» و «Vera Rubin» مجهز می‌شود.

بیانیه مطبوعاتی منتشرشده توسط شرکت فایربرد نیز نشان می‌دهد که استراتژی توسعه سه‌مرحله‌ای این پروژه، امکان ارتقا و گسترش ظرفیت آن را به بیش از 100 هزار پردازنده گرافیکی «Blackwell» و «Vera Rubin» انویدیا تا پایان سال 2027 فراهم می‌کند و یکی از بزرگ‌ترین پلتفرم‌های محاسباتی هوش مصنوعی در جهان را پدید می‌آورد.

همچنین مقرر شده است که مرکز نوآوری «Firebird Labs Kazakhstan» بر پایه مرکز بین‌المللی هوش مصنوعی قزاقستان در آستانه، پایتخت این کشور، تأسیس شود.

ماه عسل اقتصادی آستانه و واشنگتن؛ زنجیره قراردادهای میلیاردی

توافقات اخیر با شرکت‌های انویدیا و فایربرد، جدیدترین حلقه از زنجیره قراردادهای کلانی است که قزاقستان از اواخر سال 2025 با شرکت‌های آمریکایی به امضا رسانده است. پرده‌برداری از طرح «دره دیتاسنتر» نخستین بار در ژانویه 2026 توسط پرزیدنت توکایف انجام شد.

پیش از آن در ماه می، یک کنسرسیوم بین‌المللی مرتبط با آمریکا، قراردادی به ارزش تقریبی 1 تا 1.5 میلیارد دلار برای ساخت یک دیتاسنتر با قابلیت اطمینان بالا (سطح 3 و 4 یا Tier III–Tier IV) با ظرفیت برنامه‌ریزی‌شده 50 تا 200 مگاوات در اکیباستوز امضا کرده بود.

علاوه بر این، شرکت راه‌آهن دولتی قزاقستان (KTZ) در سپتامبر 2025 قراردادی 4.2 میلیارد دلاری با شرکت آمریکایی «وب‌تک» (Wabtec) برای خرید حدود 300 لوکوموتیو به ثبت رساند.

در جریان سفر نوامبر 2025 رئیس‌جمهور توکایف به واشنگتن نیز شرکت‌های قزاقستانی توافق‌نامه‌هایی به ارزش مجموعاً 17 میلیارد دلار امضا کردند که شامل قرارداد 1.1 میلیارد دلاری با شرکت «کوو کپیتال» (Cove Capital) برای توسعه معدن تنگستن در استان قراغندی و یک معامله چند میلیارد دلاری برای خرید 15 فروند هواپیمای بوئینگ 9-787 دریم‌لاینر توسط شرکت هواپیمایی ملی «ایر آستانه» می‌شد.

پیشتازی بی‌رقیب آستانه در رقابت دیجیتال آسیای مرکزی

قزاقستان تنها کشور آسیای مرکزی نیست که به دنبال توسعه ظرفیت‌های دیجیتال خود است. ازبکستان، همسایه جنوبی این کشور، نیز در حال ساخت یک «آی‌تی پارک» (IT Park) بزرگ در تاشکند، پایتخت خود است و برنامه‌هایی برای احداث یک دیتاسنتر کلان در جمهوری غربی قره‌قالپاقستان دارد.

با این حال، روند توسعه بخش هوش مصنوعی و دیجیتال ازبکستان هنوز بسیار عقب‌تر از پروژه‌های بلندپروازانه قزاقستان است. نگاهی گذرا به نقشه منطقه نشان می‌دهد که مجتمع «دره دیتاسنتر» قزاقستان تا شعاع هزاران کیلومتری از هر جهت، تنها مرکز در نوع خود خواهد بود و آستانه را به هاب بی‌رقیب فناوری در منطقه تبدیل خواهد کرد.

انتهای پیام/