گروه جامعه ایرنا - در دنیایی که چالشهای محیط زیستی از کمبود منابع آب و آلودگی هوا گرفته تا تغییرات اقلیمی، زندگی نسل امروز و فردا را تحت تأثیر قرار داده است، آموزش و فرهنگسازی بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است، کارشناسان معتقدند حفاظت از محیط زیست تنها با تدوین قوانین و اجرای برنامههای دولتی محقق نمیشود، بلکه نیازمند مشارکت آگاهانه مردم و نهادینه شدن رفتارهای مسئولانه در جامعه است.
در این میان، مدارس و نظام آموزشی به عنوان مهمترین بستر تربیت نسل آینده، نقشی تعیینکننده در ارتقای سواد محیطزیستی و شکلگیری عادتهای پایدار دارند، موضوعی که در سالهای اخیر مورد توجه سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت آموزش و پرورش قرار گرفته و برنامههای مشترک متعددی برای تحقق آن در حال اجرا است.
با توجه به اهمیت موضوع، روز جمعه ۲۲ خرداد ماه یعنی آخرین روز از هفته ملی محیط زیست ( ۱۶تا ۲۲ خرداد) با شعار «فرهنگ محیط زیست؛ مشارکت ملی، محیط زیست سالم» و موضوع نهادینه سازی سواد محیطزیستی در خانواده ها، آموزش و پرورش همگانی برای آینده پایدار نامگذاری شده است که هادی کیادلیری معاون آموزش و مشارکت های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست در گفت و گو با خبرنگار ایرنا با تأکید بر نقش آموزش در ارتقای سواد محیطزیستی گفت: هرگونه تغییر و تحول در حوزه محیط زیست بدون همراهی و پذیرش مردم پایدار نخواهد بود.
وی تاکید کرد: کشوری هستیم که تنوع زیستی بسیار غنی داریم اما وضعیت محیط زیست بسیار شکننده است که علت آنهم به دلیل موقعیت جغرافیایی است که در آن قرار داریم که ۹۳ درصد کشور خشک و نیمه خشک است و هم به دلیل شتاب توسعه می تواند صدمه وارد کند، در چند سال گذشته طبیعت را دستکاری کردیم و همین مساله محیط زیست را شکننده کرده است ، بنابراین اگر قرار است در این روتند تغییری ایجاد شود باید بنیادین و از پایه باشد.
وی با اشاره به نامگذاری روز جمعه ۲۰ خرداد در هفته محیط زیست با عنوان فرهنگ محیط زیست، مشارکت ملی و نهادینهسازی سواد محیطزیستی در خانوادهها؛ آموزش و پرورش همگانی برای آینده پایدار اظهار کرد: اگر بهترین ایدهها و برنامهها نیز طراحی شوند، تا زمانی که در جامعه تجلی پیدا نکنند و مورد پذیرش مردم قرار نگیرند، به نتیجه مطلوب نخواهند رسید.
وی افزود: البته نباید مردم را مقصر مشکلات محیط زیستی دانست، دولت ها بیشتر مسائل محیط زیستی را ایجاد می کنند، اما برای ارتقای آگاهی عمومی لازم است آموزش هم کودکان و هم بزرگسالان را در بر گیرد، از یک سو بزرگسالان تصمیمگیران امروز هستند و از سوی دیگر کودکان آینده جامعه را میسازند، در واقع یک جامعه آگاه می تواند تصمیمات شجاعانه تری بگیرد.
معاون آموزش و مشارکت های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: ما معتقدیم عادتها از آگاهی نیز قدرتمندتر عمل میکنند، به همین دلیل باید از سنین پایین، همراه با آموزش و آگاهیبخشی، عادتهای صحیح محیط زیستی در افراد شکل بگیرد تا رفتارهای پایدار در جامعه نهادینه شود.
کیادلیری با اشاره به اجرای طرح محیطیار در مدارس کشور گفت: در حال حاضر بیش از ۵۰۰ هزار دانشآموز در سراسر کشور عضو این طرح هستند و این تعداد روز به روز در حال افزایش است، این دانشآموزان میتوانند نقش مهمی در انتقال مفاهیم محیط زیستی به خانوادهها و جامعه ایفا کنند.
وی تأکید کرد: دولتها نیز باید خود پیشگام رعایت اصول محیط زیستی باشند، صرف توصیههای فرهنگی و آموزشی کافی نیست و باید زمینه اقدام مؤثر مردم نیز فراهم شود. در این مسیر، فناوریها و تکنولوژیهای نوین میتوانند هزینههای اصلاح و مدیریت مسائل محیط زیستی را کاهش دهند و اثربخشی اقدامات را افزایش دهند.
کیادلیری در تشریح این موضوع به حوزه امنیت غذایی اشاره کرد و گفت: امروزه امنیت غذایی بر چهار پایه تولید، دسترسی، سلامت و تابآوری استوار است. برای افزایش تابآوری ناگزیر از حرکت به سمت کشاورزی نوین هستیم، زیرا در روشهای سنتی مصرف زمین و آب افزایش یافته و در نهایت سلامت غذا نیز با چالش مواجه میشود.
وی درباره همکاری این سازمان با وزارت آموزش و پرورش نیز اظهار کرد: جلسات و تفاهمنامههای متعددی میان دو دستگاه منعقد شده و خوشبختانه عملکرد آموزش و پرورش فراتر از انتظار بوده است.
کیادلیری افزود: به عنوان نمونه، بیش از ۱۳ هزار نفر از مراقبان سلامت و مدیران مدارس کشور در کارگاههای آموزشی ویژه شرکت کردهاند و این روند همچنان در حال گسترش است.
وی همچنین به برگزاری برنامههای فرهنگی و آموزشی مختلف اشاره کرد و گفت: در پی حادثه تلخی که منجر به جان باختن تعدادی از کودکان در میناب شد، از جمله دانشآموزی به نام ماکان، برنامههایی از جمله مسابقات خلاقیت و هوشمندسازی طراحی شده تا از این ظرفیت برای ارتقای آگاهیهای محیط زیستی بهره گرفته شود.
معاون آموزش و مشارکت های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: تدوین مؤلفههای سواد محیط زیستی، تهیه راهنمای برنامههای محیط زیستی، برگزاری نشستهای آموزشی با مسئولان مرتبط و همچنین تعامل مستمر با رؤسای ادارات سلامت و تندرستی آموزش و پرورش در سراسر کشور از دیگر اقدامات انجام شده است.
وی با اشاره به شکلگیری تعامل سازنده میان سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت آموزش و پرورش گفت: ارتباط بسیار خوبی میان سازمان حفاظت محیط زیست و آموزش و پرورش ایجاد شده و امیدواریم این همکاریها بیش از پیش گسترش یابد، زیرا هر اقدامی که در مدارس انجام شود در حقیقت سرمایهگذاری برای آینده جامعه است.
کیادلیری درباره آموزش مفاهیم محیط زیستی در مدارس نیز توضیح داد: این مباحث در مقاطع مختلف تحصیلی از دوره ابتدایی تا متوسطه اول و دوم ارائه میشود، اما تأکید بیشتری بر دوره ابتدایی وجود دارد؛ چرا که در این سنین شکلگیری عادتهای صحیح محیط زیستی آسانتر و ماندگارتر است.
وی خاطرنشان کرد: شیوه آموزش در مقاطع مختلف متناسب با سن دانشآموزان متفاوت است، اما هدف نهایی آن است که از پایههای نخست تحصیلی تا پایه دوازدهم، مفاهیم محیط زیستی به شکلی مستمر و مؤثر در نظام آموزشی کشور دنبال شود.
